Spanje: Tien jaar “Travels and Troubles”

Eusa (Camping Ezcaba)

Ik kan me het nog als de dag van gisteren herinneren dat ik tien jaar geleden op mijn hotelkamer in Singapore begon aan dit avontuur. De bron van de gedachte lag in de verveling, die tijdens het alleen reizen wel eens kan toeslaan, gecombineerd met de drang om anderen te laten meegenieten van het leven als reiziger.

Het begon allemaal met een website. Lezen en studeren. Hot Dog, Apple iWeb, Adobe Dreamweaver,  en nog meer van die moeilijk onder de knie te krijgen programma’s. Dikke boeken in het Engels over HTML, java en andere programmeertalen. Al spoedig kwam het grootste probleem van een HTML website boven drijven.

“Je moet elke nieuwe pagina op je website oneindig doorlinken en elk menu aanpassen!”

Zodra ook maar één schakel van de ketting breekt wordt je hele website een digitaal monster waar je urenlang tegen moet vechten om het weer in het gareel te krijgen. Ik schat zo’n twee jaar later ging ik over naar het medium waar jullie nu op zitten te lezen.

“Blogger”.

Het grootste voordeel van Blogger was me meteen duidelijk, namelijk het doorlinken van alle pagina’s en het aanpassen van de menu’s ging automatisch. Maar ook het grootste nadeel van Blogger kwam meteen bovendrijven. Namelijk, het nieuwste verhaal kwam bovenaan te staan dus is de volgorde van de verhalen over de gehele reis onnatuurlijk. Naarmate ik langer gebruik maakte van Blogger zag ik hier toch ook wel het voordeel voor de lezers van mijn weblog in. De lezer opent Blogger en ziet in één oogopslag of er al een nieuw verhaal is gepubliceerd.

Vandaag, precies tien jaar nadat ik op een kamer van het “Tai Hoe Hotel” in Singapore met dit geschreven en gefotografeerde avontuur begon, ben ik ruim 265.000 bezoekers èn ongeveer 1600 verhalen verder.

Ik lees zelf ook nog wel eens terug en twijfel dan om de oude verhalen te herschrijven en de foto’s te wijzigen of aan te vullen. Toch weerhoud me iets om dat te doen omdat ik dan je ontwikkeling van “Travels and Troubles” vernietig. De evolutie van de afgelopen tien jaar in mijn schrijfstijl en manier van foto’s maken heeft voor mij ook haar charmes.

Maar zonder jullie, de lezers van “Travels and Troubles”, was ik nooit zo ver gekomen. Had ik nooit zoveel geschreven en op de moeilijke momenten de kracht gehad om er mee door te gaan.
‘Je hebt nu eenmaal de lasten èn de lusten!’, zei mijn grootmoeder altijd.
Ik hoop het in ieder geval nog heel lang te kunnen doen en zolang ik voel dat ik het niet voor niets doe zal ik ook de kracht vinden om het te blijven doen. Op naar de 12 ½, 15 òf misschien wel 25 jaar!

Daarom wil ik jullie allemaal hartelijk bedanken voor jullie steun en de interesse om onze, vroeger mijn, avonturen te lezen. Hieronder heb ik de link toegevoegd van de allereerste pagina van “Travels and Troubles”. Hoe het allemaal is begonnen!

Het eerste verhaal van "Travels and Troubles"

Spanje: Bij het luiden van de klokken

Eusa (Camping Ezcaba)

Mijn vermoeidheid wordt groter en de fles rode wijn die we gisteren in het klooster hebben gekocht en ’s avonds samen hebben leeggedronken eist haar tol. Ik luister al vanaf zeven uur naar het luiden van de eentonige klok van het klooster.
Wat het onregelmatig luiden allemaal betekend kan ik nog niet zeggen want de ene keer slaat de klok slechts één keer en de volgende keer slaat hij zes keer, dan weer twee keer en daarna vier keer. Op het uur, op het kwartier en soms zo maar tussendoor. Misschien heeft het te maken met het dagelijkse ritme van de vrome monniken?
Om kwart voor acht klim ik met enige moeite uit bed. Ik zou liever nog wat blijven liggen maar we hebben een belangrijke dag voor de boeg. We gaan het laatste gedeelte van route 2 rijden en we moeten richting Pamplona omdat we gas moeten tanken. Ik heb geen enkel idee of enig inzicht hoe we er voorstaan maar ik schat dat we na zes dagen toch wel ruim een liter of twaalf gas, zeg maar twee derde, hebben verstookt. Het is kouder dan ik had verwacht en de kachel brandt dus ook meer dan verwacht, ook ’s nachts.

Buiten hangt de mist in de vallei, een mooi gezicht maar ook een aankondiging dat er meer koud weer op komst is. Koffie, en nog een koffie. Lyka blijft tot negen uur onder het warme dekbed. Maar dan is het voor haar ook tijd om op te staan. Na het eenvoudige ontbijt van een stokbroodje met honing en jam gaan we op pad.
Langzaam rollen we in de tweede versnelling de heuvel af en de motor komt langzaam op temperatuur. Onze adem is gecondenseerd op de koude voorruit en portierramen. Veelvuldig maken we de ramen weer doorzichtig. Misschien moet ik toch maar eens een fles ruitenreiniger kopen want ze lijken me nogal vettig.

We rijden tot aan het dorpje Yesa dezelfde route als gisteren terug waarna we midden in het dorp afslaan richting Sangüesa. Net buiten Yesa komen we al bij onze eerste halte van de dag. Het “Castillo De Javier” is gewoonweg schitterend. Niet zo groot als het kasteel van enkele dagen geleden maar zeker net zo mooi en waarschijnlijk ook belangrijk in de Spaanse geschiedenis.

Het grootste gedeelte van het kasteel bestaat uit de kapel die ook vanuit buiten de dikke muren te betreden is. De kapel staat bol met religieuze kunst die we moeten beschermen tegen anders denkenden! Een moderne beeldenstorm zou een ramp zijn voor de gehele mensheid. Ik ben ècht bang dat het begin van een beeldenstorm een burgeroorlog in Europa en misschien wel een wereldoorlog zal ontketenen.

Elke blok steen is binnen is tot de uiterste details bewerkt. In zo’n omgeving krijg je haast respect voor de katholieke kerk.
Helaas kunnen we in Sangüesa niet stoppen om de plaatselijke kerk, die ook van ongekende schoonheid moet zijn, te bezoeken omdat die midden in het dorp ligt en parkeerplaatsen schaars zijn. Dit is dan ook een van de eerste keren dat we de camper niet in de buurt kunnen parkeren. Een poging om de camper net over de brug langs de weg te parkeren eindigt op de parkeerplaats bij een supermarkt.
Ik vindt het te ver om terug te lopen dus besluiten we om gelijk maar om wat boodschappen te gaan doen. Straks moeten we nog lunchen, erwtensoep, en een stokbrood past daar goed bij. Met meer boodschappen dan verwacht rijden een twintigtal minuten later naar het laatste punt van route 2.
Vanaf hier gaan we even een dagje wild. We zitten namelijk in een hoek met zeer weinig autogas (LPG/GPL) stations. De dichtstbijzijnde is namelijk in Pamplona zo’n 40 kilometer van hier. Dus dan gaan we daar maar naar toe. Het is zes dagen gelden dat we gas hebben getankt en ik ben benieuwd hoeveel we verbruikt hebben.
Ergens langs de weg Na-150 nemen we de tijd om op een parkeerplaats met een mooi uitzicht op bossen en de rollende Spaanse heuvels onze erwtensoep te nuttigen. En die smaakt uitstekend! Ik kan het moeilijk geloven dat we al achttien dagen onderweg zijn en nog niet door onze van huis meegebrachte voorraad heen zijn. We zien hem wel langzaam slinken maar later vandaag, bij de  Lidl in Pamplona, zal die ongetwijfeld weer worden aangevuld.
In Pamplona gaan we eerst naar Lidl en dan naar een andere supermarkt. En wat blijkt? Broodjes om zelf af te bakken zijn hier moeilijk, of misschien zelfs helemaal niet, te verkrijgen. Gelukkig kun je hier ’s morgens op zeer veel punten een stokbrood scoren maar Lyka is daar niet zo heel gelukkig mee. Ze vindt het verse stokbrood te hard.
In de supermarkt maak ik veelal gebruik van de “Google vertaal app” op de iPhone. Dat leidt vaak tot hilarische taferelen. Ik probeer het zo goed mogelijk te beschrijven of te benoemen maar ik kan de uitkomst, de vertaling, niet controleren. Ik heb heel wat vragende ogen gezien. Aangevuld met wat kolen Spaans en armgebaren komen we er meestal wel uit. Vooral het vinden van wasknijpers was een hele toer.
Na ruim twaalf liter gas te hebben getankt, ik weet nu dat we iets meer dan twee liter gas per dag verbruiken, gaan we richting de ACSI camping die ik voor vannacht uit het boek heb gekozen.

Onderweg naar de camping denk ik na over de argumenten van de voor- en tegenstanders van een 230V compressor koelkast in de camper. Het gaat met name over de kosten. En wel de kosten van de grote accu!
Maar daar zit een addertje onder het gras! Elke keer voor een paar euro gas tanken voel je niet in je portemonnee maar de aanschaf van een grote accu kost al snel tussen de € 250,- en € 300,-. En dat komt psychologisch flink aan!
Nu besef ik ook dat, mocht je eerlijk zijn voor jezelf, de accu eigenlijk in één jaar moet worden afgeschreven. Waarom? Eenvoudig! Een absorptie koelkast zal namelijk voor ongeveer € 0,75 per dag aan gas verbruiken, dat is ongeveer € 275,- per jaar. En laat dat nu eens precies de prijs zijn van de 230 Ah accu die ik speciaal voor de koelkast heb gekocht. Alle tijd die de accu na dat jaar nog meegaat is mooi meegenomen!


“Camping Ezcaba” in Eusa, enkele kilometers ten noorden van Pamplona, is op het eerste gezicht een saaie, grauwe kale camping. Maar voor ons is het voldoende. De € 19,- voor de nacht zijn goed besteed.
We hebben elektriciteit van het net zodat ik de huishoudaccu na zeven dagen weer eens helemaal kan volladen en we hebben hete douches waar Lyka al zeer snel naar vertrekt.
Zelf ga ik, nu Lyka onder de douche staat, eerst wat opruimen en herschikken in de camper. Het leven in een kleine ruimte vraagt om veel discipline. Je moet weten waar alles ligt en elk hoekje en gaatje moet optimaal worden gebruikt. Nog voor Lyka terug is ben ik klaar en voor mijn gevoel hebben we zelfs al wat meer ruimte gekregen.
Ik stort me vervolgens op de foto’s van vandaag en enkele verhalen en voel meteen enige frictie. Dat ik die dag achterloop in het publiceren van onze avonturen speelt me parten. In mijn hoofd en ook op mijn toetsenbord. Dat inhalen gaat alleen maar lukken op een rustdag en die moeten dan maar eens snel gaan nemen.

Zonder al teveel te hebben geschreven begin ik aan het bereiden van de avondmaaltijd. Rijst met kipfilet en courgette en paprika in pittige tomatensaus.
Vanavond sluiten we af met alweer de laatste twee afleveringen uit het derde seizoen van “Black Mirror”, onder het genot van een flesje rode wijn van de Lidl. € 1,99 voor de fles, de  rode wijn is te drinken maar geen winnaar. Maandag dus gaan we later deze week op zoek naar een ander etiket bij de Europese grootgrutter!
Nog voor elf uur zijn de lichten in de camper gedoofd en druppelt de acculader onze grote huishoudaccu vol.

Spanje: The long and winding road

Yesa (St Salvador klooster)


Het weer is aan het veranderen! Vanochtend was het buiten negen graden en de lucht stond naar regen. De lucht voelde zacht aan vergeleken met gisteren. Met een kop dampende koffie kijk ik de zon die aan de horizon langzaam omhoog rijst.
Ik heb een slechte nacht geslapen hier op de parkeerplaats aan de rand van de afgrond. Ik weet dat het onmogelijk is, ik heb twee flinke stenen tegen het achteruit rollen achter de achterwielen gelegd, maar ik bleef maar dromen dat er ’s nacht tijdens onze slaap een zijraam werd ingeslagen, de handrem losgemaakt en wij de afgrond in werden geduwd. Mannen met slechte gebitten en ruwe baarden die een voor mij onbekende taal spraken. Hoe haal je zo’n verhaal in je dromen naar boven? Freud zou zich gefreud hebben op zo’n hersenspinsel!

Buiten rammelen de koebellen en we worden verrast op een ouderwets Spaans agrarisch tafereel. Het lijkt wel of hier de tijd heeft stilgestaan. Wij eten ons ontbijt en maken ons klaar voor de reis naar het onbekende eindpunt.
We worden opnieuw hoog de bergen ingeleid met onmeetbare stijgende hellingen en even zoveel afdalingen. We slingeren van links naar recht en van omhoog naar beneden. Niet wetend wat er zich achter de volgende blinde bocht of onoverzichtelijke helling verschuilt. Mooie vergezichten worden afgewisseld door smalle kloven met steile wanden.

Helaas zien we tijdens onze theepauze niets van de gieren waarom de picknickplaats waar we zijn gestopt zo bekend is. Wat we wel weer zien zijn de enorme witte spinsels in de dennenbomen langs de hellingen van de kloof, het moeten insecten zijn maar we vragen ons af wat voor insecten. Zijn het spinnen, òf zijn het motten of vlinders die op de lente wachten? Het is een mooi gezicht want het lijkt wel of de kerstbomen vol hangen met witte kerstballen.

Voor de lunch hebben we een vreemde plaats gekozen. De spookstad “Ruesta”. De oorspronkelijke bewoners zijn gedwongen te verhuizen toen de stuwdam het “stuwmeer van Yesa” vormde. De agrarische gezinnen verloren hun land en daarmee hun bron van inkomsten. Er zat dus niets anders op dan te verhuizen naar een gebied waar je nog wel een boterham kon verdienen. Of het stuwmeer een succes is weet ik ook niet. Gezien de uiterst lage waterstand medio november kun je het hele project, waarschijnlijk met EU geld gesubsidieerd, een mislukking noemen. Het waterpeil is namelijk meer dan 10 meter lager dan ze had moeten zijn. Vreemde structuren aan de oevers laten zien hoe hoog het water vroeger stond. We zien zelfs een betonnen geraamte van een verlaten gebouw dat zeker onder water had moeten staan.
Het vreemde aan “Ruesta” is ook dat er ook een splinternieuw hostel is gebouwd voor de bedevaartgangers naar “Santiago de Compostella”. Op het moment van ons bezoek lijkt alles donker in het hostel maar in het café naast het hostel zitten drie mannen hun lunch van brood, kaas, worst en rode wijn te verorberen. We worden vriendelijk gegroet en de mannen gaan verder met de maaltijd. Wij gaan beginnen aan onze Koreaanse noedelsoep waar we een flinke hoeveelheid van mee uit Nederland hebben gebracht.
De weg naar “Ruesta” toe is een weg die me sterk doet vermoeden aan EU-corruptie! Een smalle versleten asfaltweg gaat plotseling over in een mooie brede tweebaans autoweg. Enkele kilometers verder loopt de weg dood op een smalle straat in het spookstadje “Ruesta”. Dat er iemand beter van is geworden is duidelijk maar zo’n goede weg die doodloopt in een spookstad is wel een enorme geldverspilling.

Het eindpunt van deze mooie dag is een klooster. Het “Klooster van Leyre” heeft een grote parkeerplaats en aan het einde van de bovenste parkeerplaats neem ik een plekje aan de achterkant in. We staan meteen goed! Het is ook nog redelijk vroeg en terwijl Lyka nog wat opruimt in de camper en de afwas doet loop ik naar het klooster om te kijken wat de openingstijden zijn.
En dat is interessant omdat we vandaag nog het klooster moeten bezoeken. Het is op dit moment heel erg rustig en ik ben bang dat er morgen om half elf weer enkele bussen met rumoerige schoolkinderen klaar staan om naar binnen te gaan.

Het Klooster van Leyre bestaat uit drie gedeelten waarvan er twee te bezichtigen zijn. En om eerlijk te zijn zijn ze daar best efficiënt in. Na het betalen van zes euro voor ons samen krijgen we een elektronische sleutelkaart die ons toegang tot de kerk, aan de achterkant van het gebouw, zal geven.

Met dit soort historische locaties wordt er altijd over meerdere data gesproken omdat er sinds de eerste steenlegging vaak een hoop is aangebouwd, opgebouwd of verloren gegaan. Desalniettemin is het bezoek aan de sobere kerk aan de achterkant de moeite waard. We hebben zelfs de sleutelkaart nodig om de kerk te kunnen verlaten. Er wordt waarschijnlijk dus ook gefraudeerd in het huis van de heer?

Nadat we de sleutelkaart hebben teruggeven krijgen we toegang tot het oudste gedeelte van het klooster, de crypte, de eenvoudige schoonheid van de crypte draagt de kerk erboven. Dan konden ze achthonderd jaar geleden best wel een stukje bouwen! Eenvoudige versieringen in het oude huis van God.

Als laatste is de “Tunnel van St Virila” aan de beurt. Een tunnel die oorspronkelijk toegang gaf tot het oude klooster. De tunnel is er nog wel maar heeft geen enkele functie meer voor de toegang tot het nieuwe klooster erboven.
Het heeft een nieuwe functie gekregen. Aan het einde van de tunnel staat een beeld van St Viriala. De monnik die in de 10 eeuw twijfelde aan het woord van god dat het eeuwige leven op hem wachtte. Op een middag zat hij buiten in de heuvels rond het klosster aan een bron en luisterde een tijdje naar het zingen van een nachtegaal. Toen hij terugkeerde naar het klooster voor het avondgebed herkende niemand hem. Er waren namelijk driehonderd jaar verstreken!
Aan het einde van onze bezichtiging besluiten we om nog een goede fles rode wijn van het domein te kopen. Die zes euro vijftig zijn namelijk goed besteed, je krijgt er nog wat voor terug en het klooster kan van de opbrengsten worden onderhouden.

Ik moet op deze avond wat improviseren voor het avondeten. Het wordt Thaise spaghetti met diepvries groenten. Het is alweer het laatste zakje met deze heerlijke saus. Om die diepvries groenten moeten we samen heel hard lachen. Er zitten namelijk ook spruiten tussen. Op zich is dat niet zo speciaal maar de afmetingen van die groene knikkers wel. We halen twee spruiten haast zo groot als biljartballen uit de pan voordat die op het gas gaat.
Geen film, maar wel weer twee afleveringen van Black Mirror.