Filipijnen: Sneeuw op het dak

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), zondag 28 juni 2026

Sinds onze aankomst in het kleine vissersdorp worden we er elke dag aan herinnerd dat we in de tropen zijn. Net als een paar jaar geleden brandt de zon twaalf uur per dag op het donkergroene dak van het kleine huisje.
Dat dak heeft een donkergroene kleur om een reden. Mamsi vindt donkergroen een mooie kleur! Groen is de kleur van de natuur en de omgeving van het huisje. Het plaatstalen dak wordt overdag zo heet dat je binnen in het huis de straling van het hete staal op je huid voelt. Dat maakt het binnenshuis erg onaangenaam dus werd er een oplossing tegen het onaangename gevoel bedacht.
Die oplossing bestond uit een plafond van gipsplaten. Dat zou de warmte wel tegenhouden! Eenvoudige geesten als ze zijn, en om de kosten te drukken, hebben ze geen isolatie aangebracht op het gips. Het directe gevolg is dat de donkere bovenkant van de gipsplaat de warmte nu doorgeeft aan de kamers eronder. Er is ook geen enkele ventilatie boven het plafond aangebracht waardoor ook ’s nachts het plafond de warmte blijft uitstralen.
Het was binnen niet meer uit te houden dus zijn er twee airconditioning aangeschaft voor de slaapkamers. Een airconditioning met een buitenunit en een zogenaamde raam-airconditioning die de warmte via de natte keuken de woonkamer inblaast. Zo blijft het ’s nachts zeker lekker warm in de woonkamer!
Het gevolg is dat de menselijke mieren na de lunch van 11:30 met z’n allen in het kleine slaapkamertje van Mamsi kruipen waar de airconditioning op 25 graden Celsius staat te blazen en de woonwaker alvast voorverwarmd voor de komende avond. Je kan er niet boos om worden want je medelijden met deze groep hersenloze telefoonverslaafden is vele malen groter.
Na een paar dagen ben ik die warmte en klagende familie helemaal zat en bedenk de eenvoudigste oplossing! Ik laat het dak wit schilderen. Niet de meest favoriete kleur van mamsi maar wel de meest eenvoudige oplossing voor het probleem van de hitte in het kleine huisje in de jungle op het platte land van de Filipijnen.
Je moet de lager opgeleiden langzaam informatie voeren. Ze moeten die informatie dan verwerken en dat duurt langer dan bij de gemiddelde westerling. Het duurt een paar uur voordat ze de verbinding tussen een wit dak en een lagere temperatuur in het huis hebben gemaakt. Ze blijven hun bedenkingen houden bij deze oplossing. De reden? Niemand in het dorp heeft een wit dak!
Dan begint de natuurkunde les voor de lager opgeleiden! Energiekunde, of beter gezegd thermodynamica, hebben ze in de Filipijnen nooit van gehoord. Een eerste kennismaking met natuurkunde is altijd verwarrend! Ik leid de groep geïnteresseerden naar de koelkast en laat ze aan de zijkant voelen. Bij moderne koelkasten zit het koelelement in de zijkant verwerkt omdat het daar minder kwetsbaar is dan vroeger aan de achterkant.
Ze voelen een voor een aan de zijkant en ze voelen niets bijzonders. De koelkast is warm aan de zijkant net als de woonkamer! Een korte uitleg dat de compressor en het gas de warmte uit de koelkast en het vriesgedeelte naar de buitenland transporteert laat menig wenkbrauw omhoog gaan. Ongeloof straalt uit hun ogen! De koelkast en de vriezer zijn koud omdat de vriezer ijs maakt en dat ijs is heel koud. Dat is de gangbare verklaring voor een koelkast op het platteland van de Filipijnen.
Ik weet bijna zeker dat ik er niet veel mee opschiet. Ondanks mijn twijfels neem ik ze mee naar buiten en vraag ze of ze weten waarom de buitenunit van de airconditioning warme lucht blaast. Er wordt druk overlegd in het Tagalog, de algemene Filipijnse taal, alsof het een pub quiz is en zodra ze het met elkaar eens zijn geworden krijg ik het antwoord. De ventilator blaast de warme buitenlucht van achter de buitenunit er aan de voorkant uit.
Ik voel me machteloos en besluit om maar meteen naar het praktijk gedeelte van de natuurkundeles te gaan. Ik laat ze een voor een op te tafel klimmen om aan het plafond te voelen. Het ene familielid is nog verbaasder dan de andere. Ik zie hun gedachten door hun ogen in hun hersenen jagen als de wind van een tyfoon in december. Enigszins verbaasd, maar ook in een grote zekerheid, weten ze dat het plafond voor altijd zo heet zal blijven.
De voorspellingen voor het weer en de middagtemperatuur in de Filipijnen voor de maand juni zijn eigenlijk niet nodig. De eilandengroep van de Filipijnen heeft een zeeklimaat, compleet met de moesson, met nagenoeg altijd dezelfde maximale middag temperaturen. Mijn kleine thermometer komt tevoorschijn en krijgt een prominente plaats in de woonkamer zodat iedereen met zijn eigen ogen kan zien hoe warm het om drie uur ’s middags is.
Dat het in huis bijna zeven en een halve graad Celsius warmer is dan buiten is moeilijk te geloven. De kwaliteit van mijn thermometer wordt in twijfel getrokken. Ik neem hem mee naar buiten en leg hem op de tafel, in de schaduw, onder de veranda waar de thermometer snel terug loopt naar 31,4 graden Celsius. Nu moet ik mijn plan om het dak wit te laten schilderen langzaam brengen.
Terwijl de familie binnen in de warme woonkamer TV kijkt, met drie draaiende ventilators, zit geniet ik van mijn koude biertje op de veranda in een buiten temperatuur van rond de 27 graden Celsius. Dat is dezelfde temperatuur die we gebruiken voor de airconditioning in onze slaapkamer! Een kleine ventilator onder de tafel op mijn benen gericht houdt mij wat koeler en de vliegen en andere insecten weg.
Op Lazada, de Filipijnse tegenhanger van Amazon/Bol.com, bestel ik vijf emmers verf die speciaal voor stalen daken is. Ik koop niet de goedkoopste verf want enige kwaliteit is toch wel belangrijk. Davies Paint is een groot en gerenommeerd merk voor verf in de Filipijnen. De verf moet van een bouwmarkt uit Manilla komen want distributie staat in de Filipijnen nog in de kinderschoenen.
Zodra de eerste drie emmers zijn gearriveerd gaan de voorraadkasten open en komen er kwasten en rollers tevoorschijn die nog door holbewoners zijn gebruikt voor de grotschilderingen. Lang weken in warm water helpt altijd! Hoofdschuddend bekijk ik de nutteloze pogingen om de kwasten en rollers weer schoon en zacht te maken.
Mamsi heeft een schilder gevonden die uit Pilar naar San Antonio de Padua (Sapa) wil komen om het dak in twee lagen te schilderen. Eerst een zogenaamde hechtlaag en daarna de toplaag die waarschijnlijk elke twee a drie jaar moet worden bijgewerkt.
Het groene dak moet er nu echt aan geloven en mamsi komt met de schilder overeen dat hij in drie, bij voorkeur bewolkte en droge, dagen de klus kan klaren. Voor ₱ 600 (€ 8,50) per dag, plus een warme lunch, is hij de man voor deze klus. Ik heb er voor geen moment aan gedacht om zelf op het dak te klimmen!
Of ik gelijk maar even ₱ 200 (€ 2,85) aan de schilder wil geven zodat hij twee kwasten en een zakje rollers in Pilar kan kopen. De zaken zijn gedaan en het werk kan beginnen. Er is nog steeds twijfel of het verven van het dak wel werkt, hoofdzakelijk om de kosten, mijn geld kan beter voor andere dingen worden gebruikt.
Wanneer hij twee dagen later om kwart voor zes ’s morgens voor de poort staat zit ik al buiten aan de koffie. Er is in de buurt een bamboe ladder geleend en dat is voldoende om op het dak te klimmen. De verf voor de hechtlaag wordt een klein beetje met water verdund om gemakkelijker te kunnen rollen en kwasten.
Het weer werkt gelukkig ook mee want de eerste twee dagen is het hoofdzakelijk bewolkt zodat de verf wat rustiger kan drogen. Af en toe kijkt de familie naar het witte dak en ze kunnen nog steeds niet bevatten dat deze witte laag buiten op het dak het binnen in huis koeler gaat maken. Het is een emmer verf! Hoe kan een emmer verf een huis koelen?
De derde dag is het jammer genoeg erg zonnig. Om acht uur stuurt de schilder een berichtje dat hij ziek is naar mamsi en dat hij morgen de klus komt afmaken. Laat dit een geluk bij een ongeluk zijn. De laatste twee emmers verf arriveren en eigenlijk zijn die overbodig. Drie emmers verf zouden voldoende zijn geweest. Ik kies ervoor om de emmers niet te retourneren maar om ze op te slaan voor de eerste keer dat het dak moet worden bijgewerkt. Op de vierde dag verschijnt de schilder weer op tijd en is het ook halfbewolkt. De ideale omstandigheden om het werk af te maken.
Nadat de klus is geklaard en mamsi persoonlijk het werk, vanaf de grond, heeft goedgekeurd betaal ik de schilder zijn gage. ₱ 1.800 (€ 25,60) voor drie dagen, achttien uur, werk. De verf, materialen en het loon bedragen bij elkaar iets meer dan ₱ 9.000 (€ 128,-). Een van de beste investeringen die ik in de Filipijnen heb gedaan! De familie staat klaar om hun gelijk te halen dat de kleur van het dak niets met de warmte in huis heeft te maken!
Mijn thermometer heb ik ondertussen verstopt omdat ik eerst wil zien of de komende dagen de gevoelstemperatuur voor de familie is veranderd. Nee, dus! Ze zijn het er unaniem over eens dat er helemaal niets veranderd is en dat het nog steeds heel erg warm is in huis. De ventilators worden vanuit een automatisme aangezet omdat ze dit elke dag van hun leven ook hebben gedaan.
De eerste dagen laat ik de opgeslagen warmte uit het beton van de muren en de vloeren trekken. ’s Morgens voel ik al weinig verschil tussen de temperatuur in onze slaapkamer, waar de airconditioning op 27 graden staat, en de temperatuur in de woonkamer met geopende ramen om de koele lucht van de nacht binnen te laten.
Meten is weten! Vandaag is de dag om te kijken wat de verschillen zijn.
Om half zeven ’s ochtends is het 28,4 graden in de woonkamer. De licht hogere temperatuur is het gevolg van de raam airconditioning die de hele nacht heeft staan te blazen.
Om twaalf uur ’s middags is het 31,8 graden en dat is een wezenlijk verschil. Een lichte bries brengt de buiten temperatuur naar binnen en die is rond de temperatuur die voorspeld is.
De laatste meting is het allerbelangrijkst!
Om drie uur ’s middags is het 33,0 graden in de woonkamer! Dat is 5,4 graden Celsius lager dan een week geleden, een enorm verschil.
Toch blijft de familie erbij dat ze geen verschil voelen. Ze blijven ’s middags bij elkaar kruipen in de kleine slaapkamer waar de airconditioning op 25 graden staat te draaien.
Ik heb nog een laatste truc voor ze in petto! Geheel onverwacht schuif ik een stoel terug van onder de tafel en klim op de tafel. Met de vlakke bovenkant van mijn hand voel ik de temperatuur van het plafond. Het is niet koel maar het is zeker ook niet erg veel warmer dan de buitentemperatuur.
Ik voel de ogen van de familie in mijn rug en Lyka neemt het initiatief. Ze klimt op de tafel om de temperatuur van het plafond te voelen. Ze slaakt een hoge kreet van verbazing! In de voor mij onverstaanbare taal, het plaatselijke Bicol, verteld ze haar familie ongetwijfeld dat het plafond niet meer heet is.
De familie kijkt nog verbaasder dan toen ik op de eettafel stond. Nu willen ze allemaal aan het plafond voelen. Een van de familieleden kijkt naar haar hand om te zien of er niets mis is met haar hand! Daarna voelt ze met de andere hand en komt tot dezelfde conclusie dat ook haar andere hand geen hitte meer voelt.
Zodra ze weer bij elkaar zitten beginnen ze geëmotioneerd met elkaar te ratelen en mamsi heeft het hoogste woord. Helaas kan ik er niets van verstaan maar ik kan mij wel indenken waar de discussie over gaat. Af en toe valt mijn naam en dan kijkt iedereen naar mij. Het wordt tijd om te ontsnappen voor mijn middagwandeling!
Voordat ik vertrek klinkt de beste opmerking tot nu toe: ‘Er ligt sneeuw op het dak, daarom is het zo koel in huis!’
Misschien is het uit dankbaarheid, of puur toeval, dat ik deze avond ik een maaltijd voorgeschoteld krijg die ik wel wil, en kan, eten. De rode balletjes zijn Filipijnse worstjes van varkensvlees genaamd Longanisa. Ze lijken op verse Chorizo worstjes. De rijst spreekt voor zich met okra, een groente die je in Nederland in een toko kan kopen, gepaneerd met Crispy Fry en gefrituurd.
Onder het eten komt het witte dak weer ter sprake. Het was dus van het begin af aan niet mijn idee maar iemand anders heeft mij op het idee gebracht. Ideeën van een ander worden in deze wereld van laagopgeleide onnozelen gekaapt om hun eigen aanzien te vergroten. Ze doen alsof ze het helemaal zelf hebben bedacht.
De zoon blijft kritisch over het witte dak omdat hij zich verstoten voelt als de zoon des huizes. Hij moet de leider en de slimste zijn in huis en zijn familie. Er is maar weinig dat ik goed kan doen in het kleine huisje in de Filipijnse jungle.

Filipijnen: Nog geen mug gehoord of gezien

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), woensdag 24 juni 2026

Na drie weken in het vissersdorp ben ik gewend aan mijn nieuwe omgeving. De Polynesiërs op de Filipijnen zijn emotionele wezens met weinig gevoel voor anderen. Ik sta bijna altijd als eerste naast mijn bed om gebruik te kunnen maken van de relatieve rust in de ochtend. Met een sterke koffie op de tafel luister ik naar de zware bas die zich een weg baant door de dikke begroeiing tussen de kleine rijstvelden. Ik kom eerst! Dat is een ongeschreven regel op het platteland van de Filipijnen.
Druppel voor druppel valt met een lange pauze op de gegalvaniseerde golfplaten. Langzaam versnellend en aanzwellend tot het geluid van het geroffel op een trommel voor een executie door een vuurpeloton. Ik zit droog op de veranda en bekijk het laatste nieuws van het thuisfront op mijn beeldscherm.

Ik kan het beter niet doen want de oranje bovenkant van de pagina van de telegraaf gaat over het voetbal waar ik nog geen seconde van heb gezien. De rest van het nieuws uit het thuisland is crisis nieuws en nieuws over nieuwe wachtlijsten. Er is een wachtlijst voor nieuwe wachtlijsten! De ene crisis na de andere crisis die de komende tientallen jaren niet door de ministers zullen worden opgelost maar wel enorme budgetten zullen opslurpen. Je moet je vrienden nu eenmaal aan het werk houden!
Ministers komen en gaan maar de hoge ambtenaren op de departementen hebben allemaal hun eigen agenda die ze er tientallen jaren doorheen kunnen drukken Er zullen extra belastingen blijven komen zodat nog meer bevriende nietsnutten tot in de eeuwigheid een goedbetaalde baan bij de overheid krijgen.

Er vormen zich plassen en holtes die gevuld worden met regenwater. De ideale kweekvijver voor de “Aedes albopictus”, beter bekend als de Aziatische tijgermug. In Singapore krijg je een boete, of in Nederlandse termen een belasting, opgelegd wanneer je stilstaand water op je grondstuk heb staan. De overheid stelt dat je daardoor bewust de bevolking van Singapore in gevaar brengt voor Malaria, Dengue Fever, Gele Koorts en Japanse encefalitis. En dat is strafbaar!
De afgelopen weken heb ik nog geen mug gehoord òf gezien. Dat is toch wel opmerkelijk te noemen. Zou het door de airconditioning komen in de slaapkamer? Ach, dan hadden we ze wel in de woonkamer of de natte keuken gevonden. Of is het niet het muggenseizoen? Zou de klimaatverandering ook positieve invloeden hebben op de nederige mensheid die de atmosfeer heeft volgepompt met kooldioxide? Allemaal zaken die voor de mensen om mij heen ver van hun bamboebed met een klamboe zijn. Voor hun is elke dag een gevecht om te overleven.
Rond half acht is het gedaan met de rust. De woonkamer stroomt vol en iedereen geeft zich volledig over aan de telefoon om de nieuwste filmpjes op te sporen en die zo luid als mogelijk is af te spelen. Er is geen enkele sprake van humane communicatie, het zijn dolende doofstomme geesten op een rots met een vloeibare kern die door het oneindige universum raast. Ik kan niet wachten om dit tafereel van een schilderij van Jan Steen achter me te laten.
Nadat ik mijn eenvoudige ontbijt van drie sneetjes bruinbrood met spam, kaas en veel mayonaise heb genuttigd is het de hoogste tijd om inkopen te gaan doen. De motor is een uitstekend middel om de drukte te ontvluchten! Met Lyka achterop rollen we over de betonplaten via Ogod naar Donsol, de hoofdplaats van de Filipijnen om walvishaaien te bekijken.
Wij gaan naar Donsol toe omdat er sinds een tijdje een ATM is waar ik onze VISA-kaart kan gebruiken. Dat scheelt bij elke geldopname een paar euro’s, dus biertjes, en een dag in Jeepney’s en achterop motoren of Tri-Cycles.
Nadat ik geld heb opgenomen gaan we eerst naar de kleine supermarkt. Een paar flesjes water,een paar blikjes suikervrije cola, een heel bruin brood, Bouillonblokjes varken en servetten. De rest is voor morgen wanneer we weer ontsnappen aan de drukte en de herrie in het kleine huisje.
Bij de slager kopen we een kilo varkensvlees voor ₱ 200 (€ 2,90) zodat de familie maar kan happen. Ik eet daar wat minder van omdat ten eerste het tijdstip voor de lunch 11:30 voor mij veel te vroeg is wanneer ik om 08:30 mijn ontbijt heb gegeten.
Ten tweede, voor de lunch komen alle restjes van de avondmaaltijd van gisterenavond weer op tafel. Ik heb mijn vraagtekens bij etenswaren die twaalf uur, bij temperaturen van meer dan achtentwintig graden Celsius, op tafel hebben gestaan. Pas wanneer het vreemd ruikt of smaakt gaat het twijfelachtige voedsel naar de (over)buren of de zwerfhonden.
Na de lunch blijkt dat Lyka ook genoeg heeft van de drukte. Ze wil naar SexyBeBe in Pilar voor een manicure. Of ik de chauffeur wil zijn? Natuurlijk wil ik dat, anders breng ik de halve middag door in de koelte van de slaapkamer met mijn Kobo e-reader.
Op weg naar Pilar laat de majestueuze Mayon vulkaan eindelijk haar piek aan ons zien. Het is Mt Fuji in het klein, een schitterend gezicht!

Terwijl Lyka achterover met haar ogen dicht aan haar nagels laat peuteren slenter ik door het slaperige stadje Pilar. Het enige bestaansrecht van Pilar is de veerboot verbinding naar het nabij gelegen eiland Masbate. Ik heb het stadje met mijn eigen ogen door de jaren zien veranderen in de vijftien jaar dat ik hier kom. Elke keer is het weer een beetje beter en een beetje luxueuzer. Toeristen trekken investeringen aan en met met die investeringen komen er hotels en restaurants.
Aan de kade naast de natte markt ligt een werkeloze vissersboot. Er is veel wind wegens een tyfoon enkele honderden kilometer naar het noorden. Het geeft ons een verkoelende wind maar de vissers missen hun broodnodige inkomsten.
Bij de 7-Eleven geef ik me over aan mijn trek en koop voor ₱ 39 (€ 0,55) een Siaopao Asado. Dat lijkt weinig maar voor deze mensen is het een stevig bedrag voor een tussendoortje. Na mijn broodje raak ik op het terras voor het kleine winkeltje aan de praat met een Amerikaan uit Californië die zich ook van de naam Johnny bedient.
Hij woont al een langere tijd op Basmate en wacht op de veerboot terug die vertraging heeft opgelopen. Hij is druk met het ontwikkelen van land dat hij koopt, bebouwd, en dan weer verkoopt. Hij is in Pilar om bouwmaterialen te bestellen voor zijn nieuwste project. Twee bungalows aan zee met een privé strand. Je moet er maar zin in hebben! Gelukkig heb ik andere hobby's.
Hij hengelt meteen of ik geen interesse heb in een van de bungalows die in aanbouw zijn. Ik lach hem voorzichtig uit. Voor USD 200.000 kan ik een kleine duizend nachten slapen waar ik wil in Azië. Voor minder dan USD 50.000 koop ik een huisje buiten de stad in Japan. Waarom zou ik dan op een moeilijk bereikbare plaats, op een eiland dat regelmatig door tyfoon’s en aardbevingen wordt getroffen, in de Filipijnen naar de zee gaan zitten kijken? Niets is vervelender dan zeezicht.
Hij begint zelf ook te twijfelen aan zijn plannen dus laat ik het maar voor wat het is. We nemen afscheid en ik slenter weer verder door de stoffige straten van Pilar. Lyka heeft nog een uurtje nodig in de schoonheidssalon en heeft geen behoefte aan een flesje koud water. Er rest mij niets anders om het rondje in Pilar nog een keer te maken. Johnny zit nog steeds voor de 7-Eleven op zijn veerboot naar Masbate te wachten en is in gesprek met enkele Filipino’s.
Ik hou de klok in de gaten en met nog een half uurtje te gaan zijg ik neer op de stoeprand tegenover de LCC-Supermarkt. Lyka is vroeger dan verwacht, ik ben blij dat ik heb afgezien van het koude biertje dat ik in gedachte had. Alcohol drinken en rijden is nooit een goed idee, zeker niet in de Filipijnen waar verkeersregels niet lijken te bestaan en de meeste voertuigen in Nederland niet eens door de APK zouden komen.
Eenmaal terug in de drukte van het kleine huisje is het mij snel duidelijk dat er vandaag een van mijn favoriete gerechten op tafel komt. Pancit Marit zoals ik het plagend noem is de Filipijnse uitvoering van de Indonesische Bami. De restanten in de koelkast kunnen worden weggewerkt en er wordt plaats gemaakt voor een nieuwe voorraad.
Voordat ik aan tafel ga maak ik eerst mijn gebruikelijk weg naar de hoek waar ik vier biertjes drink uit de koelkast van Magna. Aan de zijkant van de “Mark Albert Store”, waar die man in het witte t-shirt zit, is mijn plaatsje. Er is altijd wel wat wind die voor enige verkoeling zorgt
Ook heb ik elke dag aanspraak van de klanten, en de kinderen, die de winkel aantrekt. De lokale taal, het Bicol, ben ik natuurlijk niet machtig. Ook het Filipijns, Tagalog, kan ik maar geen grip op krijgen. Het zal de leeftijd wel zijn vermengd met onwil omdat ik weet dat ik hier nooit van mijn leven zal gaan wonen. De blinde vrouw spreekt Bicol tegen mij en ik antwoord terug in het Engels. Noem het vreemd, we verstaan geen woord van elkaar maar zitten wel altijd samen te lachen!
Helaas heeft de bereiding van de Pancit Canton niet de gebruikelijke liefde en aandacht gekregen. De deegwaren hebben het vocht niet volledig opgenomen waardoor het lijkt dat er een afgegoten bamisoep op mijn bord ligt. De noedels hebben nog teveel beet. Sommige zijn zelfs nog hard. De smaak is ook achtergebleven door het gebrek aan liefde en aandacht. Jammer, het zal wel aan mij liggen. De familie verwacht teveel van deze oude man. Of stel ik teveel eisen aan het eten?
Het internet is jammer genoeg niet snel genoeg om de gebruikelijke sportkanalen te bekijken. Ook Plex werkt niet naar behoren dus zit er niets anders op dan een film of TV-serie van mijn USB-stick te kijken. Om negen uur zoek ik mijn bed op. Wanneer je om half zes opstaat dan heb je voldoende uren slaap gekregen. Morgen is het weer een avontuur in de Filipijnen.

Filipijnen: Geen blad aan de boom beweegt

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), maandag 15 juni 2026

De problemen van de LTO met de computersystemen zijn opgelost. Er is veel, en lang, onnodig gediscussieerd over hoe we de nieuwe kentekenplaat zouden gaan ophalen. Iedereen heeft een mening maar niemand heeft een oplossing.
Met andere woorden: ‘Iedereen denkt in problemen maar niet in oplossingen!’
J&T Express kan het het pakket wel bezorgen maar niet verpakken en ophalen. We moeten eerst iemand in Legazpi de kentekenplaat laten ophalen, inpakken en versturen. Die mogelijkheid valt meteen af want je moet je identiteitsbewijs laten zien bij het verzekeringskantoor. Een vriend van JanJan kan dat dus niet voor ons doen!
Zelf met de motor, samen met Lyka, zonder kentekenplaat, naar Legazpi rijden lijkt mij ook geen goede keuze. We zouden eerst een tweede helm moeten kopen en in het huisje hebben ze geen enkel idee waar we die helm zouden kunnen kopen. Ze praten al over een helm lenen. Dat lijkt mij niet erg hygiënisch.
De rust bewaren en slim gebruik maken van de mogelijkheden die ik tot mijn beschikking heb is de beste optie. Mamsi moet vandaag haar nieuwe bril ophalen in Legazpi. Lyka gaat vanzelfsprekend mee en ook Roxanne ziet een ontsnapping uit de drukte van het overbevolkte huisje wel zitten.
Probleem opgelost!
Mamsi haalt zelf met haar identiteitsbewijs via een korte omweg de kentekenplaat op!
Ik ben meer dan gelukkig wanneer ik om negen uur in het doodstille huis, JR en JanJan slapen elke dag lang uit, achter mijn ontbijt zit. Het bruine brood is goed genoeg en met een paar plakjes Hollandse oude kaas en Koreaanse wasabi er op is het een smakelijk ontbijt. Ook de Koreaanse Spam smaakt uitstekend.
Reizen is aanpassen en lijden! Zevenentwintig jaar geleden in Laos hadden Kris en ik maar een keuze, een ontbijt bestaande uit koude witte rijst met twee koude hardgekookte eieren. Zonder zout of enige andere smaakmaker. Het moest ook naar binnen want je lichaam heeft nu eenmaal brandstof nodig.
Tijdens mijn ochtendwandeling zijn de dames ongetwijfeld druk in Legazpi. De kentekenplaat wordt zonder problemen afgegeven en nadat de bril is opgehaald wordt er natuurlijk gegeten in de Pacific Mall. De tijdstempel van de foto’s veteld geen leugens. Ik ben blij voor Lyka dat ze een fijne tijd en veel plezier heeft in haar geboortedorp en geboorteland. Dat is niet altijd vanzelfsprekend!
Mijn ochtendwandeling is anders dan anders! Het is absoluut windstil vandaag. Dat is uitermate vreemd voor een land dat bekend staat voor haar tyfoons. Geen blad aan een boom beweegt en de enige verkoeling die ik heb is de wind die ikzelf opwek terwijl ik wandel. En dat is niet veel! Bij terugkomst in het kleine huisje is het net alsof ik in een oven stap.
De thermometer, die ik tegenwoordig altijd bij mij draag om de airconditioning te controleren, geeft aan dat het ruim 38 graden Celsius in de woonkamer van het kleine huisje is. Code donkerpaars in Jihadstan aan het Noordzeekanaal!
Daar kan geen ventilator tegen op draaien. Daar moet wat op gevonden worden want in het verleden was het zeker nog veel warmer in het huisje wanneer de zon de hele dag op het groene dak brandde.
Terwijl mamsi trots poseert voor de zijden bloesem sta ik in de verlaten natte keuken mijn lunch te bereiden. Niets bijzonders, gewoon Nongshim Shin Instant Ramen met diepvries groenten en een hard gekookt ei. Het mag eenvoudig lijken na onze uitgebreide lunches in Korea maar voor Filipijnse begrippen is dit een uitstekende en gezonde lunch.
Na het eten duik ik in het e-boek: “Mijn wil geschiede” van James Patterson. Het is een heerlijk spannend boek om het grootste gedeelte van de middag door te komen. We zijn er ondertussen aan gewend dat communiceren met de telefoon via het GSM-netwerk bijna onmogelijk is tenzij je midden in de stad woont. Dus ik heb geen enkel idee wat er gebeurd of hoe laat de dames weer thuis zijn.
De seconden tikken weg en de ventilator op veranda zoemt zachtjes. De jongens, beter gezegd ‘de mannen’, zijn aan het basketballen en ik kan nergens heen totdat de dames terug zijn. Ik weet niet waar de sleutels zijn en mocht ik die vinden dan heb ik geen idee waar ik ze zou moeten laten wanneer ik het huisje verlaat. Afspraken maken is moeilijk maar je aan afspraken houden is voor een Filipina nog veel moeilijker.
Zodra de dames arriveren ben ik verlost van mijn verantwoordelijkheden. Nu is het tijd voor mij om te ontsnappen en mijn gedachten tijdens een wandeling naar de brug weer op een rijtje te zetten. Natuurlijk ga ik na mijn middagwandeling rond vijf uur weer naar Magna voor de gebruikelijke vier flesjes koud bier. Vandaag heb ik er een die bevroren is geweest, het koolzuur ontbreekt. Laat ook maar! Ik drink het gewoon leeg alsof het een Engelse Ale is met heel weinig koolzuur. Er zijn genoeg mensen die daarvan houden.

Dit is de foto van mijn avondeten. Nee, jullie zien het goed! Helaas vanavond geen eten want de dames zijn moe van het uitstapje naar Legazpi en zitten zelf nog vol. Nog maar een paar flesjes San Miguel bier en morgenochtend proberen voor mezelf zorgen. Het is een heel andere wereld in de Filipijnen!

Filipijnen: Fiësta

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), zaterdag 13 juni 2026

Vanochtend is de dag aangebroken waarom Lyka en ik in San Antonio de Padua zijn. Het is vandaag Fiësta, zeg maar dè feestdag van het dorp zonder een braderie. Ik heb het idee dat niemand weet waarom het vandaag Fiësta is. De datum staat gewoon en veranderd elk jaar mee zodat het op een zaterdag valt?
Ik ben nog niet eens halverwege mijn eerste beker vers gezette koffie wanneer Eric, de broer van Lyka, mij komt vertellen dat we samen op de motor naar Donsol gaan om in de natte markt garnalen en krab te gaan kopen. Tegenstribbelen heeft geen zin want ik respecteer dat bijna het hele gezin hier samen is gekomen om deze belangrijke dag samen te vieren. Vragen stellen is op dit belangrijke moment in de tijd niet zo slim!
De motor is een hele vooruitgang tijdens het verblijf op het platte land van de Filipijnen. De motor geeft mij een ongekende vrijheid in dit zeer beperkte land. De wind door mijn witte haren, een valhelm is verplicht maar er wordt niet gehandhaafd. € 1,10 voor een liter benzine tanken is op zichzelf al een feest.
Terwijl Eric in grote haast de natte markt bestormt blijf ik buiten bij de motor. Het is maar een eenvoudige Honda 125cc die zich al heel lang bewezen heeft in de Filipijnen. Elke monteur kent de Honda van haver tot gort en onderdelen zijn overal eenvoudig te verkrijgen. Het is de aankoop van het jaar!
Met twee druipende plastic tassen vol met zeevruchten klimt Eric weer achterop de motor. Er wordt weinig gesproken tussen ons. Het was eigenlijk altijd al een vreemde koele relatie tussen ons. Het zal wel over geld gaan! De blanken zijn altijd rijk en moeten hun weelde delen met de gekleurde minder bedeelden op de aarde. Links wint ook terrein op de Filipijnen.
Iedereen in het kleine huisje is druk met het voorbereiden van het buffet voor vandaag. Er zijn veel vrienden en kennissen uitgenodigd om wat te komen eten. In een land waar de honger nog niet is uitgeroeid wordt een uitgebreide maaltijd gezien als een teken van weelde.
Lyka probeert een Suman Moron. Het is de Filipijnse versie van de in Azië wijd verbreide lekkernij gemaakt van kleefrijst en kokosmelk. Deze versie is een samensmelting van de Filipijnse Suman en de Moron. Het is het gebruik van cacao van Filipijnse bodem die het gerecht authentiek maakt. Het geroosterde varken van het spit is gearriveerd en het beestje is toch wel een stuk groter dan ik heb verwacht.
Wanneer we weer in het huisje zijn aangekomen neem ik mijn plaatsje aan de klaptafel in op de veranda. Iedereen die mij passeert heeft een bewegende mond als teken dat er al flink wordt geproefd van het buffet. Hoe mooi het er ook allemaal uit mag zien voor deze roomblanke westerse man zit er weinig tot niets van zijn gading bij.
Lyka is zichtbaar blij met het Fiësta buffet en alle heerlijkheden die er klaar staan om door de gasten te worden genuttigd. Zelf hou ik het bij een bruine boterham met Luncheon meat en mayonaise. De mayonaise is in de plaats van de boter gekomen, net als in Groot-Brittannië gebruikelijk is. Boter is schreeuwend duur in de Filipijnen, de boter is keihard uit de koelkast en zuur binnen een paar dagen in de tropische hitte. Mayonaise is een goede vervanger om toch wat extra vet binnen te krijgen om de stoelgang eenvoudiger te maken.
Nog voor half twaalf ’s ochtends verschijnen de eerste uitgenodigde gasten van het gezin Reverente. Ik ken niemand van de gasten, ik spreek hun taal niet en ik zou ook niet weten waar ik met deze mensen over zou moeten praten. Mamsi houdt het buffet nauwlettend in de gaten. Iedereen mag eten wat hij wil maar wel met mate. Er moet tenslotte nog wat overblijven voor de volgende gasten!
Ik voel me bekeken want ik ben natuurlijk een vreemde eend in de bijt. De blanke, goed gebruinde westerling met het witte haar, is een verschijning die de inwoners van het dorp en de omgeving niet vaak zien. Elke beweging die ik maak wordt goed in de gaten gehouden.
Lyka is blijer dan blij met de aanwezigheid van haar klasgenoten van twintig jaar geleden. Om eerlijk te zijn ben ik ook heel blij om mijn vrouw zo gelukkig te zien. Ik ben hier op het platteland niet altijd het zonnetje in huis. De andere manier van leven en het totaal andere sociale gebeuren zakt mij soms in de schoenen.
Dit is zo’n moment! Ik trek mijn sandalen aan en ik ga wandelen naar de brug, naar “Dawitan”. Ik neem afscheid van de schoonfamilie en de gasten. Met een koud flesje drinkwater in de kontzak van mijn LIDL werk-bermuda stap ik de brandende zon in. Wandelen is een van die filosofische bezigheden die ik tijdens een reis vaak heb.
Een van de eerste zaken waar ik tijdens de wandeling aan denk is het buffet waar ik geen hap van heb gegeten. Het ligt aan mij! Ècht! Ik weet het! Nu ik op een respectabele leeftijd ben aangekomen let ik extra op wat ik voor voedsel naar binnen werk. Ik vermijd elk risico met het eten indien mogelijk.
Over de Blauwe Zwemkrab kan ik kort zijn. Ik heb daar helemaal niets mee. Ik heb ze rauw gegeten in Thailand en gekookt in de Filipijnen. Het is voor mij smakeloos en overtrokken. Garnalen zijn voor mij hetzelfde laken en pak! De kleine diep roze Noordzeegarnalen zijn een delicatesse maar alles groter dan mijn pink is niet aan mij besteed.
Ik slenter rustig verder en begroet passerende motorrijders en tricycles, en hun passagiers, die mij ondertussen herkennen. Ik omarm deze eenvoudige mensen. Ze zijn niet rijk en ze moeten elke dag een gevecht leveren om te kunnen overleven. Toch zijn ze in mijn ogen niet arm. Het leven is hier veel eenvoudiger dan in de westerse wereld en geluk is altijd dichterbij dan je denkt.
Dat gevoel overvalt mij vaak dat ze hier op het platteland van de Filipijnen gelukkiger zijn dan de belasting slaven in de westerse landen. In de westerse landen werk je eerst tot de middagpauze voor de belasting en daarna voor jezelf. In de Filipijnen werk je alleen voor jezelf!
De samenleving in de tweede wereld lost haar problemen met elkaar op. In het westen betaal je veel belasting voor ambtenaren die proberen jouw problemen op te lossen. Mocht dat niet lukken dan is je geld weg en moet je nog een keer belasting betalen voor een mogelijke tweede poging om de problemen op te lossen. De Filipijnse oplossing is veel efficiënter, goedkoper, en bouwt ook een groep gelijkgezinden die voor elkaar, en schouder aan schouder naast elkaar, staat.
Een klein anderhalf uur later kom ik weer thuis bij Mamsi. Het huis is bijna leeg en gezin is erg blij. Hun gasten waren onder de indruk, en hebben genoten, van het geserveerde buffet. Ik verbaas me over de hoeveelheid voedsel die nog op tafel staat in een temperatuur die in Nederland door het KNMI “CODE PAARS” genoemd zou worden.
Om zeker te zijn haal ik mijn Ali-Express thermometer uit mijn schoudertas en om eerlijk te zijn ben ik geschokt door de temperatuur die ik meet. Overal in de woonkamer is het rond de 38 graden Celsius terwijl het buiten rond de 31 graden Celsius is. Dit is een probleem waar ik mijn grijze hersenmassa maar eens op los moet gaan laten!
Ik kan het beste denken, en lezen, in onze kamer bij een temperatuur van 27 graden Celsius. Ik trek mijzelf op het bed terug in “Mijn wil geschiede” van James Patterson. Een fantastische thriller die je maar moeilijk naast je neer kan leggen. In mijn achterhoofd speelt de hoge middagtemperatuur in het kleine huisje. Wat kan ik daar aan doen?
Om half vijf ga ik richting de afsluiting van mijn dag in San Antonio de Padua. Ik weet dat het gezin voor een tweede keer het buffet gaat aanvallen en dat ik vanavond op mijzelf ben aangewezen. Dat is jammer! Maar het is niet anders. Vanaf mijn vaste stekkie op een stoeprand langs de dorpsstraat zie ik het dorpsleven aan mij voorbij trekken. IJskoude San Miguel Pilsen voor ₱ 50 (€ 0,71) maken het einde van deze vreemde dag goed.
Mijn gedachten dwalen af naar het varken op de keukentafel in het warme huisje. Gaan ze daar nog van eten? Het varken is onderhands in het dorp gekocht en niet gekeurd. Misschien is dat geen probleem maar parasitaire wormen zijn niet vreemd in varkens. Was het varken wel door en door gaar? Kan ik de man die het varken heeft gegrild wel vertrouwen? Eerst nog maar een tweede flesje bier halen!
Het jonge weesmeisje heeft mijn hart gestolen. Ze heeft alles tegen zich in deze harde wereld in de Filipijnen maar haar tante heeft haar goed opgevangen. Ze moet werken! Maar iedereen, jong en oud, moet zijn steentje bijdragen in deze samenleving. Ik vergeet het servetje en dat brengt herinneringen bij mij boven. Die metaalsmaak bij de eerste slok uit je flesje San Miguel Pilsen wanneer je vergeet de hals van de fles waar de dop heeft gezeten schoon te maken. Welkom in Zuidoost-Azië!
Uit het bamboehutje, de foto links hierboven, kruipt een hoopje mens. Het is Amboy, hij is een slachtoffer van het polio virus toen hij jong was. Het is hartverwarmend hoe iedereen, en ook ècht iedereen, uit het dorp deze hulpeloze mens elke dag helpt. Hoe weinig het ook is aan het einde van de dag gaat hij nooit met een lege maag naar zijn bed. Ik wil best wat bijdragen maar een gevoel van schaamte overheerst. Geef ik hem teveel, of misschien te weinig? Zal het zijn beeld over de roomblanke oude man vertroebelen?
Nog maar een koude rakker! Het weesmeisje verzekerd mij dat ze er nog vijf voor me koud heeft staan. Wat een heerlijke frisse ontwapende glimlach heeft het kind. Ik denk dat ik haar ook nog wat toe steek voordat ik vertrek. En daar zit nu juist het dilemma, ik wil haar bedanken voor haar goede zorg en haar vriendelijkheid maar ik wil niet de rijke roomwitte westerling uithangen. Niet alles is met geld te koop!
Voor mij staan twee mannen die ouder lijken dan ik maar zeker jonger zijn. Ze leggen voorzichtig, maar met enige zekerheid, de peso bij elkaar voor een sigaret. Ze delen samen een sigaret aan het einde van de dag. Om de beurt een trekje tot de sigaret te dicht bij het filter is gekomen. Ik sta verbaasd naar het tafereel te kijken want ik weet ook nog dat in Nederland sigaretten per stuk werden verkocht.
De twee oude mannen staan te genieten van de tabak terwijl ik nog maar een volgend flesje bier bestel. Een flesje bier kost vijf sigaretten! Mijn flesje ijskoude San Miguel Pilsen vertegenwoordigd een fortuin voor deze twee oude versleten mensen!
De zon daalt langzaam achter de kokospalmen en rond zes uur, net voordat de duisternis valt is het tijd om terug te gaan naar mijn schoonfamilie. Het was een vreemde maar heerlijke dag in de Filipijnen. Straks wat Fita crackers met Hollandse oude kaas eten en mijn dag is ook ten einde!

Filipijnen: Wanneer je beseft dat je naar het einde toe wankelt

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), woensdag 10 juni 2026

 
Al veertig jaar verzamel ik video’s van de beste films en tv-series voor later, wanneer ik meer tijd heb. Afgelopen week kwam ik tot de conclusie dat die tijd wegstroomt als het water van de rivier de Waal langs mijn geboorteplaats Zaltbommel.
In de jaren tachtig had ik meer dan vierhonderd VHS-video banden vol met de beste en klassieke films en tv-series! Wie had ooit veertig jaar geleden kunnen bedenken dat we nu Netflix hebben en zoveel films en series op verzoek over het internet kunnen bekijken als we willen?
Verzamelen is een oerinstinct van mens, en dier,dat moeilijk kan worden onderdrukt! Zet een persoon in een leeg huis en niet veel later staat het vol met nutteloze zaken die in de toekomst misschien van pas zouden kunnen komen. “Altijd makkelijk”, heet dat in de volksmond.
We zijn nu een week in de Filipijnen en mijn belevingswereld is al totaal afgeremd. Het leven gaat langzaam aan je voorbij en de tijd vliegt! Een uur wachten op een luchthaven lijkt nu eenmaal langer dan een spannende aflevering van je favoriete tv-serie!
Er zit een Sandisk SSD in mijn kleine koffer gevuld met films en tv-series die ik later nog een keer wilde kijken. Dat later blijkt al heel lang geleden te zijn begonnen. De afgelopen maanden heb ik weer enkele vrienden en kennissen uitgezwaaid voor hun laatste reis. De meesten waren jonger dan ik!
Het einde van het aardse leven beangstigd me niet. Dat is de invloed van de jarenlange blootstelling aan Oosterse filosofieën en religies. Wat me wel beangstigd is dat ik de tijd die mij nog gegund is op deze aardkloot verspil. Verloren tijd kun je nooit meer terugvinden!
De kleine dingen van de dag zijn nu belangrijker geworden dan dat ze ooit waren. Bij voorbeeld een paar koude biertjes aan het einde van de middag op een betonnen balk langs de weg met de lokale bevolking. Een kind dat passeert is trots op zijn nieuwe slippers. Ze zijn wel twee maten te groot want dan gaan ze langer mee. Er is hier geen verspilling wegens de schrijnende armoede. Er wordt hier nog boerenverstand gebruikt!
Denkend aan Holland, met een koude San Miguel Pilsen in mijn hand, zie ik nu een mooi land vol met linkse wereldverbeteraars die dromen van een perfecte samenleving vol kleurloze modelburgers. Die burgers mogen niet té Nederlands zijn, of worden. Multicultureel is de toekomst! Toch moeten 15- inmiddels 18- miljoen mensen niet ’het keurslijf in’, om een bekend Nederlands lied te citeren.
Nederland als maakbaar land is Holland op zijn smalst. Met elke oproep om verworven vrijheden of voorzieningen te annuleren voel ik mij minder thuis in Nederland en meer thuis in deze voorspelbare zorgeloze omgeving. Het thuisgevoel is net zo min maakbaar als de tijdsgeest. Maar het huis afbreken helpt niet om je hier meer thuis te voelen. Helaas staan ze in Azië niet met open armen te wachten op nieuwe culturen en nieuwe inwoners. Een illegaal is hier illegaal en die moet worden verplaatst naar een land buiten de landsgrenzen.
Een eenvoudige avondmaaltijd van rijst met gefrituurde okra en longanisa is voldoende om je maag te vullen en je hersenen van brandstof te voorzien. Je hersenen, daar gebeurt het allemaal!
De verkeerde empathie heeft het grootste gedeelte van de westerse wereld in sneeuwvlokjes veranderd. Alles, en ook echt alles is heden ten dage zielig! Een kind doet de afwas! Papa zorgt voor het eten op het aanrecht. Mama kookt de maaltijd voor het gezin. De kinderen doen de afwas. Een traditioneel gevoel van trots en plichtsbesef in de kinderharten. Hier staat een ouder die later haar kinderen met liefde en plichtsbesef zal opvoeden, geen zielig kind!
De verveelde huisvrouwen en huismannen in de volgevreten westerse wereld hebben het allemaal gezien op het internet of op TV. Ze hebben de sterkste meningen over zaken en plaatsen waar ze nog nooit zijn geweest of hebben geroken. Dat ruiken klinkt vreemd maar er bestaat een heuse koppeling tussen geur en ervaren. Je kan je geen absoluut geen voorstelling van een stad als Manilla maken wanneer de geur van een drukkende warme zomermiddag in Manilla hebt geïnhaleerd.
In dit huisje dat ik dagelijks passeer tijdens mijn ochtend- of middagwandeling woont een Filipijns gezin met drie jonge kinderen. Laat dit even op u inwerken voordat de algemene empathie u weer overvalt. Het zijn Christenen en de man des huizes slaat geen enkele mogelijkheid om te werken af. Een triest contrast met de gelukzoekers die zich massaal melden in Europa! De man des huizes zou de tweede dag op het continent van melk en honing meteen aan de slag gaan en stoppen met werken wanneer hij daartoe zou worden gedwongen!
Aan het einde van de dag in deze eenvoudige armoedige wereld kijk ik op mijn MacBook Air een stukje film of een aflevering van een van mijn favoriete TV-series in de wetenschap dat ik hoogstwaarschijnlijk niet de tijd krijg om ze nog een keer te kijken.
Ik wankel langzaam naar het einde van mijn tijdelijke aardse bestaan op weg naar de eeuwigheid. Wanneer het einde van het amusement daar is druk ik op “Wissen”! Dat is het einde van de digitale bestanden op de gegevensdrager en ik ben een stapje dichter bij mijn einde gekomen.