Filipijnen: Het gevecht met de kilo’s

Manilla (Ninoy Aquino International Airport), woensdag 3 juni 2026

Een verplaatsing, of het nu met de bus, de trein of het vliegtuig is, brengt altijd stress met zich mee. Dat begint al op de avond voor het vertrek met het onvermijdelijke gesprek over de kilo’s. Dan heb ik het natuurlijk niet over ons lichaamsgewicht en de mogelijke diëten maar over de bagage in onze koffers.
Mijn vrouw heeft altijd het idee, hoeveel souvenirs ze ook koopt, dat het gewicht van haar koffer niet toeneemt. Wanneer de verpakking zegt dat er 1000 gram in zit dan kan ik toch aannemen dat de koffer een kilo zwaarder wordt? Helaas gaat dat er bij de andere sekse moeilijk in.
Zoals gewoonlijk heb ik de afgelopen nacht weer eens slecht geslapen. Alle demonen zijn op bezoek geweest. De onbetrouwbare overheid en de slechte buren waren ook weer allemaal nadrukkelijk aanwezig. Zweten, onregelmatige hartslag en hartkloppingen als gevolg.
De wekker van zeven uur heb ik genegeerd en net voordat acht uur het waarschuwingssignaal voor het innemen van mijn medicatie moet afgaan sta ik in het felle zonlicht dat door het open raam tussen de gordijnen in de hotelkamer valt. Het is een vreemd gevoel dat we gisteren bijna de hele dag op bed in de kamer hebben doorgebracht. Ik heb op deze ochtend het gevoel dat ik in een ziekenhuis ben opgenomen. Twee dagen dezelfde muren en gordijnen, zonder enige wisseling van het uitzicht, is me vreemd.
We hebben in totaal nog zeven uur de tijd voordat we de hotelkamer verlaten en op weg gaan naar de Gimhae luchthaven van Busan. Er hangt een onnodige paniek in de lucht en we lopen als kippen zonder kop om elkaar door de kamer heen. Koffers worden in paniek gewogen en bagage verhuisd. Ik kijk het zonder enig begrip aan.
Het is voor mij persoonlijk niet zo ingewikkeld! Gewoon eerst alles in de koffers laden met uitzondering van de kleding die je draagt. Het totaal van de vier koffers, twee grote en twee kleintjes, bij elkaar optellen en dan alles zo goed mogelijk verdelen. Was het maar zo eenvoudig in het hoofd van een vrouw?
Eerst maar een beker koffie, een sandwich en een hard gekookt ei van de GS 25, als ontbijt om deze hele lange dag met voldoende energie te beginnen. We kijken tegen een reistijd van iets meer dan vierentwintig uur aan! Mijn gedachten gaan terug naar de lange reis van Bangkok naar Busan. De reis van Busan naar San Antonio duurt zeker net zo lang. Wat moet, dat moet!
Met het spreadsheet op het beeldscherm voor me maak ik een voorzichtige eerste balans op wat ons verblijf in Korea heeft gekost. De dagelijkse uitgaven, zoals eten, drinken, souvenirs en toiletartikelen komen op ongeveer € 65,- voor ons tweeën per dag. Ik durf te stellen dat dit mij honderd procent meevalt omdat we erg vaak heel lekker en goed hebben gegeten.
De hotels in Korea zijn wat duurder dan we gewend zijn in Azië. Alle dagelijkse kosten inclusief ons verblijf, exclusief vliegtickets, komen op € 105,- voor ons tweeën per dag. Gezien de kwaliteit van ons verblijf en onze volle agenda de afgelopen zevenentwintig dagen valt ook dat reuze mee. Wie wil er niet met z’n tweeën drie weken op vakantie in Zuidoost-Azië voor € 3.500,-?
Ons thuis van de afgelopen vier weken, ik ga het missen. Alle belangrijke, en minder belangrijke, zaken hebben hun eigen plekje in deze tijdelijke omgeving gekregen of gevonden. Wanneer je plezier hebt vliegt de tijd en deze vier weken in Busan, of Pusan, zijn omgevlogen. Ik ben er nog niet helemaal uit met mezelf hoe ik straks moet omgaan met ons verblijf in de Filipijnen.
Natuurlijk doe ik het voor Lyka want ze heeft haar moeder drieënhalf jaar niet gezien. Voor mij is het probleem dat ik met beperkte ingrediënten een nieuw culinair universum voor mezelf moet proberen te creëren. De Filipijnse keuken is zeker niet een van de beste keukens in Azië. Hebben jullie ooit van een Filipijns restaurant gehoord?
De reden hiervoor is eenvoudiger dan verwacht. De Arabische en Indiase handelaren die de kust vanaf de Perzische golf afvoeren kwamen niet verder dan de Indonesische archipel. Ook de Hollandse handelaren vonden alles wat ze nodig hadden op de specerijeneilanden.
De Specerijeneilanden, historisch bekend als de Molukken (Indonesië), een eilandengroep in het oosten van Indonesië, gelegen tussen Celebes en Nieuw-Guinea, waren eeuwenlang de enige plek ter wereld waar kostbare specerijen groeiden. Ze waren het epicentrum van de wereldwijde specerijenhandel, wat leidde tot bloedige koloniale oorlogen en monopolievorming door Europeanen.

Een groot deel van plaatselijke bevolking werd in 1621 bij de bezetting van de eilanden onder Jan Pieterszoon Coen door de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) uitgemoord. Ze werd vervangen door slaven uit Madagaskar en Indiërs.
Rond 600 Bandanezen migreerden reeds voor de komst van Coen naar Oost-Seram en de Kei-eilanden, waar tot op heden nog nazaten van hen wonen. De Hollanders beschermden hun positie op Banda tegen concurrenten door het bouwen van versterkingen. Fort Belgica op Banda Neira, een van de forten die er door de VOC werden gebouwd, is het grootste Europese fort in Indonesië.

Mijn schoonfamilie in San Antonio een uitgesproken voorkeur voor de voor hun bekende gerechten. Specerijen worden slechts met mondjesmaat gebruikt. In de laatste twee eeuwen zijn er veel invloeden uit de Chinese keuken aan de Filipijnse keuken toegevoegd.
Een van de nationale gerechten, Adobo, zou een Chinese stoofschotel met varkensvlees kunnen zijn. Het gerecht doet mij altijd denken aan een wat zurige en minder kruidige versie van de Indonesische Babi Kecap. Ik eet wel eens mee met mijn schoonfamilie maar niet elke maaltijd.
Het ritueel van het inpakken en wegen van onze bagage heb ik hierboven al uitgebreid besproken. Om tien voor twee zijn we klaar en de airconditioning houd de temperatuur in de hotelkamer nog steeds op een stabiele zevenentwintig graden. Nu wordt het tijd om naar de vierentwintig graden te schakelen en op te laden voor de rit met de metro naar de Gimhae Luchthaven.
We nemen uitgebreid afscheid van de baliemedewerker van het So Yu Hotel. Hij vindt het jammer dat we vertrekken en hij verteld ons nog maar een keer dat het niet vaak gebeurt dat gasten langer dan een week in het hotel blijven logeren. We voelen ons gewaardeerd en beloven zeker nog een keer terug te komen naar Busan. De veerboot van Japan naar Busan lijkt ons beiden een bijzondere ervaring. Wie weet, het ligt in de handen van de Boeddha.
Lyka trekt de twee kleine koffertjes richting de metro en ik sleur een kleine vijftig kilo in de twee grote koffers achter mij aan. Het is buiten warmer dan ik had verwacht en ik zweet meer dan ik had gehoopt. Roltrappen zijn voor mij geen optie, je wil niet met twee koffers van vijfentwintig kilo per stuk van de roltrap af rollen.
Met de lift zakken we langzaam onder de grond en komen in een nieuwe wereld terecht. Ik heb ₩ 4.200 op beide T-Money kaartjes gelaten en dat moet ruim voldoen zijn voor de ₩ 7.200 die we samen moeten betalen voor de metro en de trein naar de Gimhae luchthaven van Busan.
Lyka attendeert mij erop dat we beter de ingang van het metro treinstel kunnen nemen die is ingericht voor een rolstoel. Dat is een heel goed idee! Dan hebben we ook nog het geluk dat wij al op de juiste plaats op het perron staan waar de deuren verschijnen voor de toegang van een rolstoel.
Wij zijn niet de enige met die gedachte. Koreanen zijn minder gedisciplineerd en beleefd dan Japanners. Ellebogenwerk wordt in Korea nog wel gebruikt hoewel het wel menig wenkbrauw doet optrekken bij passagiers. Een man van een jaar of vijftig gaat precies staan op de plaats die gereserveerd is voor een rolstoel. Het is ook duidelijk aangegeven op de vloer van de trein.
Het wordt nog vreemder wanneer ik de man er op wijs dat er achter mij nog een zitplaats vrij is en of ik misschien de twee grote koffers op de plaats mag zetten waar hij staat. Het is niet mogelijk om verbaal te communiceren dus alles gaat in gebarentaal. Er is geen enkele reactie. Ik kijk in zijn ogen, het licht is aan maar er is niemand thuis. Op zijn marmeren gezicht vertrekt er geen spier en er is geen enkele emotie zichtbaar.
De trein trekt met een schok op en de twee zware koffers komen in beweging. Ik moet alle zeilen bijzetten om de rollende bakken bagage onder controle te krijgen. Een halve minuut later staan de koffers weer naast me en ik denk na over een oude wet uit de mechanica. Bij het optrekken schuift een gewicht in in het voertuig naar achteren. Bij het remmen schuift een gewicht in het voertuig naar voren.
Mijn wraak zal zoet zijn! Ik positioneer de twee koffers op een plaats zodat de trein haar werk kan doen. Nu is het wachten tot de trein remt. Dat kan nooit lang duren omdat de metrostations niet meer dan twee kilometer uit elkaar liggen. Met een schok zet de machinist aan tot het tijdig tot stilstand brengen van de trein. De twee koffers komen in beweging en speel als een begenadigd acteur dat ik de koffers wil stoppen. De man komt klem te zitten tussen de wand en de twee koffers. Ik kijk hem verontschuldigend aan met een voorzichtige cynische glimlach.
De twee oude dames op de stoelen achter mij die het hele bedrijf van mijn toneelspel hebben gevolgd moeten hard lachen. De man voelt dat hij wordt uitgelachen. Zijn eer lijkt gekrengd en hij vertrekt in alle stilte naar een andere wagon. Ik zet de koffers op de plaats die nu vrij is gekomen en lach de twee dames vriendelijk toe. Een steekt met een brede glimlach een duim op als teken dat ik dat netjes heb opgelost.
Overstappen is niet gemakkelijk maar wanneer je er de tijd voor neemt valt het allemaal wel mee. Er is wel wat Engels op de richtingsborden, en de stickers op de vloer, van het metrostation maar het grootste gedeelte is toch nog in het Koreaans. In zo’n geval moet je slim zijn en wachten tot je een Koreaan ziet met een grote koffer die ongetwijfeld ook op weg is naar de luchthaven.
En zo geschied het ook. We volgen op korte afstand een Koreaanse vrouw met een koffer die net als onze verpakt is in een beschermhoes. Zelf volg ik de vrouw en op een kleine afstand volgt Lyka mij. We gaan op het station Seomyeon overstappen van de rode naar de groene lijn. Dat is geen hogere wiskunde! Alles loopt op de rolletjes van de koffers en nadat we opnieuw, en deze keer zonder problemen, onze koffers op de gereserveerde rolstoelplaats hebben gezet. Nu is het wachten tot we op station Sasang overstappen op de paarse lijn naar de Gimhae luchthaven van Busan.
Op de luchthaven gaan we door de open poortjes en we zijn beiden erg verbaasd. De hele rit met de metro en de trein heeft geen ₩ 7.200 gekost voor ons samen maar slechts de helft, ₩ 3.600! Dat kan maar een ding betekenen. Voor losse kaartjes betaal je het dubbele. Dus ons advies aan iedereen die in Korea arriveert, zoek zo snel als mogelijk een kleine winkel en koop voor iedereen zijn eigen T-Money kaart! Die kaart kun je overal in Korea voor het openbaar vervoer, soms ook in de taxi, en de kleine winkeltjes gebruiken.
We zijn ruim op tijd en dat is geen probleem. Onze vlucht naar Manilla vertrekt over vier en een half uur. Ik heb het al genoeg geschreven maar het blijft een de beste adviezen die ik een reiziger kan geven: ‘Het is veiliger om op de luchthaven te wachten dan op je hotelkamer!’ Je hebt dan alles zelf in hand!
We zoeken voor Lyka een zitplaats met een oog op onze volledige bagage zodat ik even op onderzoek uit kan. Binnen tien minuten ben ik weer terug en ik ben bekend met de situatie en weet ook waar we moeten inchecken voor onze vlucht naar Manilla.
We hebben rust en Lyka kan genieten van een chocolademelk met slagroom. Daar heeft ze lang naar uitgekeken. Ze is opgewonden dat ze morgen eindelijk weer haar moeder in haar armen kan houden. Ik denk na over onze avonturen, belevenissen en ervaringen van de afgelopen vier weken in Korea. Het is een heerlijk land om te verblijven en te bereizen. We komen hier zeker weer terug!
Zuid-Korea heeft een belasting over de toegevoegde waarde (btw) die bekend staat als bugase. Het standaardtarief is 10%, dat wordt toegepast op de meeste goederen en diensten. In tegenstelling tot veel landen heeft Korea een vast tarief zonder verlaagde niveaus, hoewel sommige specifieke items (zoals onbewerkte landbouwproducten en medische diensten) volledig zijn vrijgesteld.
Ik kom tot de eenvoudige conclusie: De hoogte van de btw geeft aan wat de kwaliteit is van de regering van een land. Het verhogen van de btw is de eenvoudigste manier voor de overheid om hun geldhonger te stillen!
Dan zijn de bewoners van Hamasstan en de Verenigde Europese Emiraten veel slechter af. Klagen heeft geen enkele zin dus is het beste voor ons is om in de toekomst zo weinig mogelijk tijd door te brengen tussen de Middellandse Zee, de Atlantische Oceaan en de Oostzee.
We vliegen vandaag met Philippine Airlines, niet voor de eerste keer, maar keer is er iets vreemds na het boeken gebeurd. Ik weet 100% zeker dat ik tickets heb gekocht van Busan naar Manilla met drieëntwintig kilo bagage per persoon. Ergens tussen het boeken en het vliegen is de hoeveelheid bagage teruggebracht naar twintig kilo per persoon. Het is geen paniekmoment maar ik heb wel voor € 86,37 extra aan bagage gewicht moeten inkopen. Ik had er liever koud bier van gedronken.
Het inchecken gaat goed omdat we net onder het maximum gewicht van vijfentwintig kilo zitten. We worden gecontroleerd of we in het bezit zijn van geldige tickets om de Filipijnen weer binnen de gestelde visa termijn te verlaten. Geen probleem, die hebben we. We krijgen sowieso een visum voor een jaar omdat Lyka Filipijnse is van geboorte en ik haar wettige echtgenoot.
Dan gebeurt er wat vreemds en onverwachts. Iets dat ik nog maar weinig heb meegemaakt. Lyka en ik moeten samen met twee Filipijnse mannen apart gaan staan aan een andere incheckbalie.
Waarom?
Er komt een jonge medewerken met een colbert met het logo van Philippine Airlines op zijn borstzak die ons verteld dat we moeten wachten tot onze ingecheckte bagage is gecontroleerd en goedgekeurd.
We zijn alle vier verbaasd en bekijken elkaar aandachtig om te zien of er misschien overeenkomsten zijn waarom we apart worden gezet. Seconden en minuten verstrijken en na ruim een kwartier voor Jan met de korte achternaam hebben staan te wachten stap ik op dezelfde medewerker af die gebukt achter de balie zit. Hij schrikt van mijn verschijning en probeert snel zijn smartphone weg te moffelen waarmee hij zat te spelen.
‘Hoe lang moeten we nog wachten?’, vraag ik met een licht geïrriteerde stem. Zijn blik verraadt schaamte en angst.
‘Ehh, u staat nog te wachten?’, vraagt hij onderuitgezakt zonder dat hij zichzelf een houding kan geven.
‘Nee!’, zeg ik wat luider omdat ik zijn bloed ruik.
‘We staan nog met z’n vieren te wachten!’, terwijl ik met mijn vinger naar Lyka en onze twee medereizigers wijs.
Kan een Koreaan verkleuren door schaamte? Ik heb sowieso nooit de gele huidskleur in Aziaten kunnen ontdekken maar het lijkt er nu wel op dat zijn gezicht rood aanloopt.
Hij loopt door zijn mogelijkheden en zegt zachtjes: ‘Na vijf minuten wachten is alles goed en kunt u naar de immigratie.’
Zijn trouwe hondenogen maken me week en ik geef hem nog een laatste advies. Ik wijs naar zijn Samsung Galaxy S26 en zeg: ‘Beter niet tijdens het werk, na het werk is een beter idee!’
Hij knikt als een schuldige misdadiger in de rechtbank en steekt zijn duim naar mij op. Ik lach hem toe en wens hem een fijne avond.
De immigratie in Korea is, zoals gewoonlijk, zeer efficiënt. Binnen een kwartier zitten we bij de gate vanwaar onze vlucht om 21:00 zal vertrekken. Er zit een jonge Filipijnse vrouw op de stoelen die zijn gereserveerd voor de senioren, hulpbehoevenden en de zwangeren. Ik vraag haar beschaafd of ze plaats wil maken voor iemand die kwalificeert voor die groep. Ze kijkt mij minachtend aan en schuift een plaats op. Haar Louis Vuitton tas blijft op een van de gereserveerde stoelen staan. Ze is op een confrontatie uit die ze niet zal krijgen.
Lyka zit aan de andere kant van haar dus gaat onze conversatie veel luider dan gewoonlijk. Zodra ik zie dat ons gesprek de Louis Vuitton tas irriteert ga ik nog harder praten. Mijn gesprek in het Nederlands gaat nu over onzinnige onderwerpen zoals het wettelijke minimum gewicht voor een gehaktbal.
Ze zet geïrriteerd het geluid van haar mobiele telefoon harder. Nu hoor ik dat een van die onzinnige drie op een rij spelletjes voor hoog opgeleiden op haar telefoon zit te spelen. Ze blijft demonstratief zitten en geeft geen krimp. Een typisch voorbeeld van “Kijk mij eens!’ Een omhoog gevallen meisje uit een arm gezin op het platteland van de Filipijnen.
We moeten aan boord van de enige vlucht vanuit Busan naar Manilla. Dan kun je er vergif op innemen dat deze vlucht lang van tevoren elke dag is uitverkocht. Natuurlijk gebruik ik mijn bejaarde charmes om met voorrang aan boord van het vliegtuig te kunnen gaan.
Een medewerkster van Philippine Airlines wenkt mij zodra we in de rij moeten gaan staan om aan boord te gaan. Ik roep Lyka in het Engels dat we naast de rij voor de businessclass kunnen gaan staan. De Louis Vuitton tas staat ook op en volgt ons. Ik ben benieuwd wat er nu gaat gebeuren!
Eerst gaat er een Koreaanse man in een rolstoel aan boord, vergezeld door vijf begeleiders. Dan mogen de businessclass passagiers aan boord. Daarna mogen Lyka en ik tussen de businessclass passagiers aan boord. Ik hoor dat achter mij de Louis Vuitton tas wordt gestopt door de vriendelijke medewerkster van Philippine Airlines. Ze wordt gesommeerd om achteraan te sluiting in de rij voor de economyclass.
De Louis Vuitton tas protesteert in een niet mis te verstane toon. De Koreaanse medewerkster van Philippine Airlines veranderd ook haar toon en verteld de Louis Vuitton tas in niet mis te verstane woorden dat ze niet wordt toegelaten aan boord van het vliegtuig en dat ze achter in de nu veel langere rij voor de economyclass moet aansluiten. Er rest de Louis Vuitton tas niets anders dan in te binden en achter in de lange rij aan te sluiten.
Ik heb dit allemaal meegekregen zonder om te kijken, alleen op mijn gehoor en mijn gevoel. Een schunnig dure tas van een Frans modehuis geeft je geen privileges om eerder aan boord van een vliegtuig te gaan! Die extravagant dure tas wekt in een realistische wereld geen respect maar afkeer op.
Zeker twintig minuten later passeert de Louis Vuitton tas ons en als blikken konden doden had ik dit verhaal niet meer kunnen schrijven.
Mijn buurman is een Filipijnse zeeman die na negen maanden weer naar huis gaat. Hij heeft ruim twee maanden verlof en kijkt er naar uit om zijn kinderen en zijn vrouw weer te kunnen omarmen. Zien is tegenwoordig gemakkelijk omdat hij ze wekelijks met een video oproep kan zien. Snel internet midden op de oceaan is geen uitzondering meer. Wie had dat twintig jaar geleden kunnen indenken?
De maaltijd wordt geserveerd en die valt mij eerlijk gezegd wat tegen. Wat gestoofde witte kool met gestoofde blokjes kip in een met tapioca gebonden saus zonder enige smaak. Het kleine bakje kimchi is nog het beste van deze maaltijd aan boord van vlucht PR463.
Ik maak nog een grapje met mijn buurman over de scheldnaam voor deze vlucht naar Manilla. De “Chocolate Express”! Omdat alle zeelui enorme hoeveelheden chocolade mee naar huis nemen. Dat is een ongeschreven Filipijnse regel.
Een hazenslaapje en het licht gaat aan in de cabine. We gaan landen en wij zijn op de helft. Het is net voor middernacht en we hebben nog een lange nacht voor ons voordat onze aansluitende vlucht vertrekt.

Zuid-Korea: De geur van regen

Busan (So Yu Hotel) 609), woensdag 20 mei 2026

Ik kan me met moeite herinneren dat ik mezelf door zo’n regenachtige dag als deze in Korea heb gesleept. Natuurlijk zijn er de dagen dat we tyfoons hebben overleeft in het vissersdorp van mijn schoonmoeder in de Filipijnen.
Ook de winterstorm aan de Spaanse Costa in de camper tien jaar geleden is moeilijk te vergeten. Het schudden en schommelen in de luwte achter een rij huisjes waarvan een gedeelte door de Middellandse Zee werd opgeslokt. Maar dit, een dag zonder enige wind waarop de regen verticaal neerdaalt in verschillende gradaties van intensiteit.
Om zeven uur loopt de wekker af en om eerlijk te zijn lig ik al een uur wakker. Ik sloot mijn ogen om negen uur met de oordoppen in. Eerst het raam open voor wat frisse lucht en dan het water voor de koffie aan de kook brengen. Ik zie de regen vallen. Het is een stille vallende regen die volgens de weersvoorspelling de hele dag op Busan zal blijven neerdalen.
Het is niet anders! Dit is een dag van “Troubles” uit de titel van onze blog. De sterke koffie smaakt heerlijk en ik lees het nieuws van gisteren op het internet. Het is in Nederland zeven uur vroeger dan in Korea. Wanneer wij opstaan is het middernacht in Amsterdamlabat en is de dag ten einde. Het overgrote deel van het nieuws is alarmerend maar niet voor de ambtenaren en de politiek. Voor hun loopt alles door, zelfs als de wereld vergaat.
Lyka ontwaakt wanneer om acht uur het alarm gaat voor de medicijnen tegen mijn diabetes.
‘Goedemorgen lieverd!’, zegt ze, vergezeld door een dikke kus.
Ik heb ze gisterenavond al voorbereid op het voorspelde slechte weer voor vandaag. Er rest ons niets anders dan de dag door te brengen op de hotelkamer. Na bijna twee intensieve weken in Korea is dat best heerlijk. Een echte rustdag.
Verhalen schrijven, foto’s verwerken en een boek van Harlan Coben, Vals Spel, wisselen elkaar af. Tot de magen beginnen te klagen. We zijn het er snel over eens. Ik ga naar de winkel voor instant noedels met wat voorbewerkt vlees er in.
De straat is nat maar niet glad. Daar is over nagedacht in deze heuvelachtige stad! Een instant noedels in Kimchi smaak en een in de Beef versie. Tien blokjes vlees die geadverteerd worden als kipnuggets. We zullen het ermee moeten doen als lunch tijdens deze regenachtige dag.
Zo slecht ziet het er nog niet eens uit? Het smaakt zelfs beter dan het er op het eerste oog uitziet! Ik herinner mij de dagen dat de rugzakartiesten in Thailand de instant noedels, nog in de verpakking, fijn knepen en bestrooiden met het bouillonpoeder. Waarna dat mengsel in de mond werd gestopt en krakend als chips naar binnen gewerkt. Wegspoelend met de goedkoopste flessen drinkwater die ze langs de weg konden vinden. Gelukkig heb ik mij nooit verlaagd tot deze gewoonte.
Na de lunch bekijk ik de weersverwachting voor de zoveelste keer op mijn iPhone maar ik weet ondertussen wel wat voor weer er vandaag wordt verwacht. Het blijft regenen tot ver na middernacht op deze donkere donderdag 20 mei 2026! Mijn demonen hebben mijn inspiratie ook al opgevreten en het boek waar ik aan ben begonnen kan mijn aandacht ook niet vasthouden. Er knaagt wat in me!
Om vier uur kleed ik me aan omdat de intensiteit van het onafgebroken neerdalende water duidelijk is afgenomen. De schoenen gaan vandaag aan maar mijn regenjack blijft in de koffer. Een motregen kan me niet echt nat maken. Nadat ik de trappen naar de top van het Yongdusan Park heb beklommen sta ik onder de Busan Tower over Gwangbok te staren. Het lijkt een treurig uitzicht. Toch deert het me niet want zonder regen was onze planeet niet groen. Sterker nog, zonder de gehate kooldioxide (CO2) zou er geen groen op onze planeet zijn. 99,99 % van het leven is gebaseerd op koolstof. Probeer dat maar eens uit te leggen aan een klimaat idioot die nooit scheikunde op school heeft gekregen?
Op een stoel of een kruk zitten is vandaag niet mogelijk omdat al het meubilair is bedekt met een laagje regenwater. De zeer weinig toeristen die, net als ik, de moeite hebben genomen om de heuvel te beklimmen zijn allemaal binnen in het paviljoen of de winkel.
Het is voor veel mensen in Busan een treurige dag. Maar niet voor mij! Ik hou van de geur van regen. Of het nu de neerdalende warme tropische regen is op het schroeiend hete asfalt in Thailand of het koele zoete regenwater door de zilte zeelucht in het frisse Busan.
Ik lik een druppel van de top van mijn neus en geniet van de natte vochtige omgeving. De geur van verrotting trekt op uit de bodem van de met planten en bomen bedekte heuvel van het park. Ook dat is de geur van de regen en het steeds generatieve leven. Er wordt in de natuur geen enkel molecuul verspild om nieuw leven te creëren.
Met de bekende omtrekkende beweging begeef ik me naar het punt tegenover de bushaltes waar ik graag een biertje drink. Na een week ben ik een bekende verschijning in de winkelstraat en de verveelde eigenaars van lege winkels groeten mij vriendelijk. Geef me nog een maand in Busan en iedereen zou mij begroeten.
Ik heb in het verleden uitgebreid geschreven over hoe graag ik voor langere tijd in Japan zou willen verblijven. Helaas is dat niet mogelijk omdat ze ongecontroleerde en ongewilde immigratie heel serieus nemen. De bevolking, en nu ook de zittende regering, wil de Japanse identiteit koste wat het kost behouden en niet laten vergiftigen door minderwaardige culturen. Dan maar minder arbeidskrachten en een beetje economische krimp. Dat is altijd beter dan niet meer in het land wonen waar je bent geboren en opgegroeid!
Korea is geen Japan, het is er goed en eigenlijk is het niet eerlijk om over goed en slecht te praten. Dat laat ik liever aan de hoogopgeleide socialisten over. Zij hebben een beter moraal kompas dan de mannen en vrouwen die ’s morgens om zes uur in de auto zitten op weg naar hun werk om de helft van de bevolking in Nederland, die nog op bed ligt, van financiële opstekers te voorzien.
Korea is een heerlijk land om te bezoeken. Het Europese paspoort geeft gelukkig nog 90 dagen toegang bij aankomst. Komende reis gaan we zeker weer naar Korea. We praten nu over vier en misschien wel zes weken. Twee of drie locaties en daar de omgeving gaan verkennen vanuit een centraal punt.
Aangekomen bij mijn bekende bankje is die natuurlijk ook door- en doornat. Ik loop door mijn mogelijkheden, en nog voordat ik een doorschijnende halve literfles Cass beer uit de koelkast van de CU heb gehaald, valt mijn oog op een kartonnen bodem van een tray frisdrank. De ideale onderlegger om op een natte oppervlakte te gaan zitten.
Het is vandaag ook hier een heel andere wereld. De natte verlaten straten van Busan zijn een beetje griezelig geworden. Het verkeer raast langs mij heen en werkt een mist van kleine waterdruppels op. Nog maar een klein slokje ijskoud bier. Ik realiseer me nu dat zeventien graden Celsius best wel koud is. Dat is bijna tien graden minder dan gisteren!
Ik heb de fles nog niet leeg wanneer het weer harder begint te regenen. Ik zoek een plaatsje op de richel voor de kleine kruidenierswinkel met mijn rug tegen de ruit van de etalage. Af en toe blaast de wind dikke regendruppels in mijn richting en ik voel dat de kont van mijn korte broek nat en koud begint te worden. Deze middag is aan een vroeg einde gekomen.
Het is vandaag een ongewoonlijke dag geweest. Waarom zouden we deze dag dan niet ongewoonlijk beëindigen? We houden beiden van Koreaans eten maar deze avond gaan we eten bij een Koreaanse Hamburgerketen. De burgers van “No Brand Burgers” zijn niet bijzonder en ook niet veel anders dan de broodjes hamburger van de bekende hamburgerketens. Toch zijn het duidelijk Koreaanse hamburgers, zeker die van Lyka. Haar burger bestaat voor 100% uit garnalen.
Waarom gaan we dan hier eten? Het hamburgerrestaurant is een nadrukkelijk verzet tegen de Amerikaanse gewoontes die tijdens de vijfenzeventig jarige aanwezigheid van de Amerikaanse soldaten in de Koreaanse samenleving zijn binnengedrongen. Hamburgers en Pizza’s zijn de gewoonste zaak van de wereld in Korea geworden, net als in de Filipijnen. Maar het blijven heel andere landen en het zijn geen nieuwe staten van de USA.
Natuurlijk worden de Amerikanen, en de andere soldaten van de Verenigde Naties die hier hebben gevochten en zijn gesneuveld, nog steeds aanbeden en bedankt voor hun inzet tegen de grote communistische vijand uit het noorden. Dat zal ook niet snel veranderen. Hoewel ik ook in Korea een bitter beeld voel jegens de blanke en donkere mensen.
Deze dag zit er al vroeg op en na wat lezen gaat het licht uit. Morgen met de trein naar een andere stad in Zuid-Korea.

Zuid-Korea: Gamcheon Culture Village

Busan (So Yu Hotel) 609), dinsdag 19 mei 2026

Toeristische attracties komen in twee smaken. De door mensenhanden gebouwd of door de natuur gevormd. De eerste is vaak met voorbedachte rade als attractie gebouwd om iedereen versteld te doen staan, zoals de Eiffeltoren die in 1889 de wereld moest verbazen wat je allemaal met stalen balken kon bouwen.
De natuur heeft geen bewustzijn en volgt de krachten van de kosmos. Natuurkunde en scheikunde hebben overal in de kosmos dezelfde wetten! Laat dat maar eens op je inwerken nu de hoogopgeleide leiders van onze samenleving denken dat ze de kosmos kunnen sturen met zelfbedachte knoppen om aan te draaien? De kosmos heeft geen knoppen en is niet te beïnvloeden.
Wat de mens wel kan is geld vragen voor de toegang naar een bouwwerk van moeder natuur. De reinste belasting gevoed door de leugen dat uw geld wordt gebruikt voor het instant houden van het natuurwonder dat in de toekomst met een aan zekerheid grenzende onwaarschijnlijkheid zal verdwijnen!
Een wijze man in Nepal vertelde mij ooit: ‘Maak je geen zorgen over de aftakeling van je lichaam en geest. Zelfs Mount Everest eindigt als zand op een strand aan de oceaan!’
Vandaag bezoeken Lyka en ik het Gamcheon Culture Village, een dorp tegen de steile hellingen van een heuvel in Busan. Het dorp heeft een twijfelachtige geschiedenis achter de rug en is ruim vijftien jaar geleden met inspanningen van het gemeentebestuur gevormd tot wat het nu nog is. Een unieke plaats in een groene wereldstad.
We gaan opnieuw met de bus omdat dit veruit het beste, en leukste, vervoermiddel is in Busan. Zoeken naar welke bus je moet hebben is kinderlijk eenvoudig nu Google maps al het werk voor je uit handen neemt. We vertrekken vanaf Busan Depart, een afkorting voor department store, met bus 87 voor onze bestemming Gamcheon Culture Village.
In de bus realiseer je ook hoe steil sommige straten in Busan zijn. Ik heb al heel wat heuvels te voet beklommen maar met een volle bus naar de top rijden van een steile heuvel midden in een miljoenenstad is een heel andere discipline. Hoe steiler de heuvel hoe stiller de toeristen om ons heen in de bus zijn. Er is een hoog gehalte toeristen onder de passagiers! Je moet er niet aan denken dat de remmen of de koppeling het begeven.
Een eerste blik op de kleurrijke huisjes van het bergdorp geeft je een bijzonder gevoel.
Het zit een beetje tussen: ‘Ja, best wel leuk!’, en ‘Is dit alles?’ in.
De vergelijking en de naamgeving van het “Machu Picchu” van het oosten gaat echt te ver! Het is goed bedacht door de reclamemensen maar het raakt kant noch wal.
Hoe is het bekende dorp ontstaan?
Korea is hoofdzakelijk heuvelachtig en de vlakke stukken land op de hogere vlaktes, langs rivieren en langs de zee zijn sinds mensenheugenis gebruikt voor de nederzettingen en landbouw. Langzaam zijn die twee van het natuurlijke vlakke land verdreven door de industrie en stedelijke ontwikkeling naar de met mensenhanden gebouwde terrassen op de hellingen van de minder steile heuvels.
In de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw verscheen er langzaam industrie op de vlaktes die grenzen aan de zee. De bewoners, tevens de arbeiders in de industrie, werden verdreven om plaats te maken voor de economische vooruitgang van het toen door Japan geannexeerde Korea. Met Japan als nieuw export gebied bood zich een enorme markt aan voor de Koreaanse landbouw en industrie.
De oorspronkelijke bewoners van de kuststrook moesten ver genoeg worden verplaatst om veel ruimte te maken voor de industrie maar tevens dicht genoeg bij de nieuwe industrie blijven om als goedkope arbeidskrachten te kunnen dienen. Armoede was troef en gezinnen waren klein in de bamboe/houten huisjes. Rond 1955 werden er nog eens 800 gezinnen naar Gamcheon Culture Village verhuisd. De leefomstandigheden waren nog steeds slecht en armoede was troef.

In de jaren '70 waren er alleen huizen gemaakt van hout. Eind jaren '80 en begin jaren '90 begonnen gezinnen groter te worden, dus bouwden ze huizen met twee verdiepingen." Desalniettemin werd het dorp geconfronteerd met aanhoudende armoede en slechte levensomstandigheden

In 2009 kwam het plan van de grond om van Gamcheon Culture Village een bolwerk voor jonge kunstenaars en anders denkende te maken. Er kwamen subsidies om de houten huisjes door stenen huisjes te vervangen. Het dorp in een lappendeken van kleur te verven en de huizen en straten te versieren met kunstwerken om het dorp tegen de heuvel leefbaarder te maken.
Het dorp is kleurrijker geworden maar ik heb grote vraagtekens bij de leefbaarheid in de toeristische attractie wanneer er dagelijks een vloedgolf van (buitenlandse) toeristen over het dorp spoelt. Tijdens ons korte bezoek kan ik niet zeggen dat ik enig spoor van leven heb gezien van de permanente bewoners.
Overal in het bergdorp staan mensen in rijen te wachten om die ene droomfoto te maken, die ze op hun smartphone hebben gezien, en die iedere toerist maakt in het Gamcheon Culture Village.
Zo wij dus ook want het is aanstekelijk omdat er verder eigenlijk niets is te doen in het dorp. Behalve het oneindig eten van ongezonde veelal gefrituurde snacks en het drinken uit grote bekers gevuld met felgekleurde mierzoete vloeistoffen en blokjes ijs.
De langste rij mensen in het bergdorp staat te wachten op de mogelijkheid om een foto te kunnen maken met de beelden van De kleine Prins en de woestijnvos. Personages uit een (kinder)boek gepubliceerd in 1943. Het is geschreven door een Fransman die absoluut niets van doen heeft met Korea. Opnieuw een mooi staaltje van moderne Aziatische marketing.
De meeste mensen staan te wachten in groepjes van twee à vier personen. Die groepjes nemen tussen de dertig seconden en een minuut de tijd om de foto’s met de fantasie figuren te maken. Jullie begrijpen hoe langzaam de rij vordert en dat er altijd nog mensen zijn die proberen voor te dringen.
Gelukkig laat de oude vrouw met de fel gekleurde stok zich niet intimideren en ze houd de rij goed in de gaten zodat er geen problemen ontstaan. Het is een onwaarschijnlijke ervaring wanneer ze zonder enig mededogen een toerist op zijn plaats zet of naar het einde van de wachtrij stuurt.
Een muur in een pasteltint is al goed voor de omgeving maar het wordt beter wanneer er een muurschildering op komt. Ook bij deze muurschildering is de Kleine Prins het onderwerp. Het fictieve personage komt van alle kanten op je af.
Koreaanse Popmuziek, afgekort K-Pop, verovert in een rap tempo de (Aziatische) wereld. Jonge mannen en meisjes, verbouwd in plastische chirurgie fabrieken, die er uitzien als verwesterde humanoïde robots. Ieder zijn eigen schoonheidsideaal, het is in ieder geval niet mijn ding. Een ouderwets persoon als ik houd nog steeds van de natuurlijke schoonheden zonder botox en plastische chirurgie. Deze moderne muziekhelden en -heldinnen mogen natuurlijk niet ontbreken op de glad gestukadoorde muren in het dorp.
Ook traptreden moeten het ontgelden om met een kwast te worden omgetoverd tot een blauwe hemel met witte wolkjes. De verf op de treden vertoont geen enkele slijtage, dan begrijp je meteen dat de bewoners van dit huis nooit thuis zijn. We gaan nog verder klimmen naar een ander beeld van de Kleine Prins dat er nog niet zolang staat.
We raken snel verwijderd van de kudde toeristen omdat het een enorm steile weg is en de vele treden omhoog ook niet uitnodigend zijn voor de jonge generaties bankhangers en smartphone verslaafden met een licht overgewicht. Wij laten ons niet weerhouden om deze laatste inspanning te doen voor de mogelijke rustdagen die voor ons liggen.
Ook op het dak van het nieuwe gebouw staat een kortere rij dan dat we ondertussen gewend zijn. We raken aan de praat met een Italiaanse vrouw met een kind. Ik maak de foto’s van het Italiaanse gezin en zij maakt enkele foto’s van ons. Zo zijn we beiden geholpen.
Zou jij je iPhone in Amsterdam, of Rotterdam, aan een wildvreemde geven met de vraag of ze een paar foto’s van je willen maken?
Natuurlijk is er tijdens de volksverhuizing in het midden van de vorige eeuw de tempel ook meeverhuisd. Een richtingsbord wijst naar de Gwaneumjeongsa Temple, ruim honderd meter verderop. Het is grappig wat we tot nu toe hebben gezien. Het is zuivere popcultuur maar ik wil ook wat oudere oorspronkelijke cultuur zien. Het zijn slechts twee gebouwen waarvan het hoofdgebouw het bekijken waard is.
Het wordt tijd om een bus te zoeken die richting Nampo gaat. Onderweg passeren we nog meer uitingen van kunst in verschillende vormen. De verzameling van kunst maakt deze plaats tot een fijne bestemming voor een halve dag mocht je ooit in Busan komen. Dit dorp is niet betoverend maar het dorp is zeker aantrekkelijk!
Je kan de Koreanen zonder te vloeken Nationalistische Patriotten noemen. In de Verenigde Europese Emiraten staat daar bijna de doodstraf op bij voorkeur uitgevoerd door Hamas en/of Hezbollah aanhangers.
Het doet me goed om de Koreaanse jeugd in de klederdracht te zien. Ze zijn na al die jaren onderdrukking nog meer trots op hun eigen Koreaanse identiteit.
Nog een afscheidsfoto van ons samen en een foto van mijn lieve vrouw op een bankje dat wel heel ver uit het lood staat. We hebben twee uurtjes doorgebracht in het Gamcheon Culture Village en dat is meer dan genoeg!
Bij de bushalte staan om een uur in de middag tientallen toeristen te wachten op de bus terug naar beneden, naar de stad. Ik moet aan Kris Masschelein denken en haal een oude truc van de gepokte en gemazelde reiziger tevoorschijn. In zo’n geval bepaal je eerst de richting vanwaar de bus(sen) komen.
In plaats van wachten op de tweede of derde bus waarin je kan plaatsnemen loop je in de richting waaruit de bus(sen) komen naar de eerste bushalte die je tegenkomt. In dit geval op de heuvel schat ik tweehonderd tot tweehonderdvijftig meter. Op het elektronische vertrektijden bord ontdekken we al snel het busnummer dat wij zoeken.
Bij de eerste bus is het meteen raak en wij stappen in een zo goed als lege bus. Een fijne zitplaats met voldoende beenruimte net voor de achterwielen valt ons ten deel. Nu komt het meest grappige moment van de busrit!
We komen langzaam aangereden bij de drukke bushalte die we koste wat het kost wilden vermijden. Er wordt stevig geduwd voor de ingang naar de bus en op verschillende gezichten van de ingestapte passagiers zie ik de verbazing op hun gezicht.
Ze stellen zichzelf de voor de hand liggende vraag: ‘Heb ik die man met die hoed net niet gezien?’
Alle staanplaatsen in het gangpad worden gevuld en zodra de bus het maximale aantal passagiers heeft bereikt zet de chauffeur de bus in beweging. De staande passagiers grijpen zich aan alle kanten vast aan de stangen en de handgrepen. Het is een stevige afdaling die in een etappe van de Tour de France niet zou misstaan.
‘Zou Busan geen interessante plaats zijn voor het organiseren van het Wereldkampioenschap Wielrennen op de weg?’
De bus is onder aan de helling sneller leeg dan verwacht. Tijdens de half uur durende rit naar de stad zijn Lyka en ik het over eens dat we Gimbap gaan eten als lunch.
Op het bankje tegenover de bushalte genieten we van de twee Gimbap. Een met tonijn en de andere met kimchi. Twee Koreaanse klassiekers waarvan er dagelijks miljoenen worden genuttigd in Korea
Op hetzelfde bankje geniet ik aan het einde van de middag van mijn biertje en rijstkoekjes die ik van de oude vrouw in de GS25 heb gekregen. Het weer voorspeld een, en misschien wel twee, rustdagen voor de komende week. Dat nemen we op de koop toe want regenachtige dagen horen nu eenmaal bij het reizen en geven je de mogelijkheid dingen te doen waar je anders niet aan toe komt.
Het is op dit moment nog zonnig en ik zie de schaduw van een gebouw achter mij langzaam omhoog kruipen langs de gevel van het Connect Busan Hotel. Het is de grootste zonneklok die ik ooit heb gezien!
De grote fles Cass bier smaakt uitstekend. Bier in een glazen fles is veel goedkoper dan bier in blik! Zowel de flessen als de blikken hebben geen statiegeld! Waarom zou dat zijn? Er ligt geen blikje of flesje langs de straten, zou het iets met cultuur en opvoeding te maken hebben?
Het Cass Beer smaakt nog het meest als Tsingtao bier omdat er waarschijnlijk veel rijst bij het brouwen wordt gebruikt. Het valt me nu pas op dat het bier slechts 4,5% alcohol bevat. Na een paar biertjes ben ik al licht in mijn hoofd. Het lijkt dat het lichte Koreaanse bier meer plezier geeft dan het Nederlandse bier.
Zo komt deze dag aan een einde. We hebben weinig trek dus eten we instant noedels op de kamer. Morgen waarschijnlijk een rustdag.

Zuid-Korea: Rustdag

Busan (So Yu Hotel) 609), maandag 18 mei 2026

De indrukwekkende beelden van de begraafplaats van gisteren dreunen nog na in mijn herinneringen wanneer ik om iets voor negen uit mijn bed kom. Lyka slaapt nog en dat is geen probleem. We hebben vandaag een rustdag ingepland die we tevens gebruiken voor de wekelijkse wasdag.
Eerst zet ik een verse beker koffie en dan maak ik voor ons bruine boterhammen met Hollandse oude kaas en Koreaanse Spam die ze hier Ham uit blik noemen. Ik weet dat er mensen van Spam, in Nederland lang bekend onder de naam SMAC van Unox, griezelen maar ik heb echt de smaak weer te pakken van Spam. Het is een van die Amerikaanse bedenksels die de wereld voorgoed hebben veranderd. Gebakken naast een paar eieren met witte bonen in tomatensaus of gewoon op brood, ik vindt het allemaal heerlijk.
De tweede beker koffie is klaar en met een tas, die we speciaal voor de was meebrengen, lopen we naar de wasserette. Er zijn maar drie krukjes in de wasserette aanwezig en omdat wij daar blijven wachten tot de was klaar is ontdekken we waarom. De vaste klanten vullen de wasmachines en droogtrommels, daarna kijken ze op hun horloge om na ongeveer dertig minuten weer terug te komen.
Wij vinden het daartegen heerlijk om in de wasserette te wachten. Ik lees mijn boek op de e-reader en Lyka maakt dankbaar gebruik van de snelle gratis Wijfij. Na iets meer dan een uur zijn we klaar en gaan terug naar het hotel waar onze kamer schoon is gemaakt en de bedden voorzien van schone lakens.
We hebben afgesproken om de lunch vandaag eenvoudig te houden. In het piepkleine restaurant, kleiner dan een gemiddelde keuken in Nederland, waar ik altijd Gimbap haal zoeken we een plekje. Twee borden Kimchi Fried Rice met een gebakken ei voor ₩ 12.000 (€ 6,85) is natuurlijk een winnaar!
Het is een heerlijke rustige middag in de hotelkamer met mijn foto’s en verhalen, afgewisseld met enkele pagina’s lezen. Muziek uit de jaren zeventig op de achtergrond en een grote beker koffie binnen handbereik. Ik wil bewust minderen met de Coke Zero! Bij gebrek aan Soda water is Coke Zero het alternatief. Ik vindt de suikervrije groene thee ook lekker maar ik mis de bubbels en het boeren na het drinken.
De middag kabbelt langzaam naar haar einde toe en dan is het om vier uur de hoogste tijd om mijn plaatsje tegenover de bushalte op te zoeken. Wel met een omweg! De trappen naar de top van de heuvel waar de Busan Tower op staat lonken. Ik kan de lokroep niet weerstaan omdat ik nog zoveel als mogelijk wil bewegen. De gedachte dat ik in de toekomst misschien niet meer mobiel ben stuurt een koude rilling over mijn ruggengraat.
Vanaf de top op de heuvel kijk ik uit over de hoogbouw van Gwangbok. Het is geen fraai uitzicht omdat de laatste hoogbouw voorbij de top van de heuvel reikt. Na een blikje Ananas-frisdrank zonder suiker is het de hoogste tijd voor een ijskoud biertje.
Ik heb het idee dat het oude vrouwtje in de GS25 op mij staat te wachten. De voorste twee flessen Cass bier zijn niet echt koud! Pas bij de derde krijg ik het gevoel dat die koud genoeg is om direct te drinken. In tegenstelling tot de grotere 7-eleven winkels, waar de dranken vanaf de achterkant worden aangevuld, wordt hier de drank vanaf de voorkant aangevuld. Niet zo handig maar het neemt wel veel minder plaats in beslag.
Voor mij is de beste manier om een stad aan te voelen gewoon ergens te gaan zitten op een richel of bankje langs de straat. Bestel een biertje in een van de vele kleine winkeltjes/restaurantjes langs de weg en maak nieuwe vrienden. Probeer zoveel mogelijk elke middag op dezelfde plaats te gaan zitten. Dan val je pas echt op en gaan de lokale mensen je herkennen.
Zo zit ik hier in m’n eentje met een ijskoude fles Cass bier op een bankje tegenover de bushalte. Ik zie het dagelijkse Koreaanse leven in een wereldstad aan mij voorbijtrekken. Wat is mooier aan reizen dan lekker eten en af en toe een ijskoud biertje drinken?
We hebben vandaag niet bewust weinig uitgegeven. Dat geeft ons extra ruimte om vanavond wat luxere gerechten te bestellen. Vanavond gaan we voor de Bulgogi. Een rundvlees gerecht dat je minimaal voor twee personen moet bestellen. Het kost ₩ 25.000 per persoon. Zelf blijf ik een grote fan van Bibimbap terwijl Lyka liever de witte kleverige kleine ronde korrelrijst eet.
We krijgen als aanvulling een gebakken visje als “service” van het restaurant. Lyka knipt het rundvlees in handelbare kleinere stukjes zodat het wat gemakkelijker eten is met de platte rvs stokjes.
De uitgebreide maaltijd smaakt ons uitstekend en zoals gewoonlijk zijn de twee dames zeer gastvrij voor ons. Ze laten ons echt welkom voelen. Ik reken af en de kosten zijn net geen € 40,-, inclusief een biertje en groene thee! En dan hoef je ook niet af te wassen.
Een rustige maandag komt ten einde. Tijdens het eten hebben we de plannen voor morgen besproken. We gaan naar een echte toeristische trekpleister die je absoluut niet mag hebben gemist wanneer je in Busan bent geweest.