Filipijnen: Oh moeder, wat is het heet

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), dinsdag 9 juni 2026

De vijfde dag in het vissersdorp op het platteland van de Filipijnen begint zoals gewoonlijk rond half zes wanneer de hanen en honden het tijd vinden om de bevolking te wekken. In het kleine huisje wordt vandaag de rust verjaagd en maakt plaats voor een drukte omdat het komende zaterdag 13 juni de hele dag “Fiësta 2026” is het geboortedorp van mijn vrouw.
De eerste kinderen, en kleinkinderen, van Mamsi zijn vanochtend al gearriveerd. Na aankomst zijn ze meteen in bed gekropen om bij te komen van de nachtelijke busreis die twaalf uur heeft geduurd. Bijna het hele gezin komt bij elkaar voor de officieuze feestdag in het dorp “San Antonio de Padua”.
Voor mij persoonlijk zal er erg veel veranderen want ik ben de enige blanke in het huisje en dan hoef je daar als Filippini geen rekening mee te houden. Het is maar voor een weekje dus het is op het eerste gezicht wel voor me te doen.
Gelukkig is bruinbrood een normale verschijning in de lokale supermarkt geworden. Er is een grote Filipijnse middenklasse aan het ontstaan die gezond wil leven en ook hun kinderen gezond willen laten opgroeien. In de Filipijnen is het ook een harde waarheid dat mensen met een goed gevulde portemonnee beter eten dan de mensen onder aan de financiële ladder. Met een dagsalaris rond de acht euro ben je blij wanneer er wat op tafel komt ’s avonds.
Mijn ontbijt mag dan niet gezond zijn maar ik krijg dit bezoek gelukkig wel regelmatig wat binnen. En daar ben ik al heel erg blij mee! Twee bruine boterhammen met een dikke plak gebakken, uit Korea meegebrachte, spam en een gebakken ei, een dikke klodder echte mayonaise er op en mijn start van de dag kan al niet meer kapot. Die mayonaise is echt bijzonder! Het is niet goedkoop maar van een uitstekende kwaliteit. Daarom gebruik ik het ook om, in plaats van boter of mierzoete margarine, op mijn boterham te smeren.
De gewoonlijke ochtendwandeling van de kleine vijf kilometer is geen probleem. De meeste bewoners van het dorp begroeten mij alweer omdat ze mij herkennen van enkele jaren geleden. Er ontbreken opvallend veel lastige (waak)honden langs de weg. Dat maakt mijn wandeling zeker een stuk aangenamer. Hoewel het nog redelijk vroeg in de ochtend is moet ik eerlijk zeggen dat het lang geleden is dat ik het zo warm als vandaag vond.
De weersverwachting van Apple voor de komende tien dagen liegt er niet om. Alle dagen een minimale kans van 35%, tot maximaal 90%, op regen. Dat is dan natuurlijk een stevige regenbui en geen langdurige druilige regen. Daar is het nu, ondanks de klimaathysterie, het verkeerde seizoen voor. Een bui kan geen kwaad want zonder regen heb je geen tropisch regenwoud.
Ik heb vandaag de lunch overgeslagen want de warmte maakt nu eenmaal dat ik meer drink met als gevolg dat ik ook minder eet. Vanaf de veranda hoor ik het gerommel van de donder langzaam dichterbij komen. Er is geen bliksem aan de hemel te zien. Zodra Pluvius de kranen opendraait komt er een muur van regenwater op je af. Code donkerpaars is Nederland! In de Filipijnen is het een stevige regenbui net als iedere andere dag.
Met een redelijke internet aansluiting overleef ik de regenbui zonder problemen! Mijn herinneringen aan Korea zijn nog net zo zoet als vorige week. Wanneer wij aan het einde van het jaar twee appartementen hebben verkocht komt Korea, en waarschijnlijk ook Japan, op de lijst voor de winterreis van 2027.
In deze rustige omgeving kan ik, in de permanente luchtstroom van een oude ventilator, mijn herinneringen en gedachten prima in woorden omzetten. Wel met een knipoog en wat zorgen. Ik lijk problemen met de hersenen/hand coördinatie te hebben ontwikkeld!
Mijn hersenen produceren woorden die mijn vingers op het toetsenbord moeten aantikken. Regelmatig verwissel ik twee letters, sla ik een woord over of begin ik goed aan het woord maar het einde is van het volgende woord in mijn gedachten. Het voelt meer dan gewone typefouten. Moet ik mij zorgen gaan maken?
Is er neurologisch wat met mij mis of is het gewoon de opkomende stress dat ik weer terug moet naar een plaats waar ik liever helemaal niet meer wil zijn? Ik zal blij zijn wanneer ik januari 2027 eindelijk mijn AOW ga ontvangen! Dan komt er hopelijk wat meer ruimte om Zaltbommel te verlaten.
Vroeger dan gewoonlijk ga ik voor mijn middagwandeling op pad. Ik heb de behoefte om alleen te zijn.Het wordt mij te druk om mij heen nu iedereen is ontwaakt en door het huisje rent. Het is verbazingwekkend hoe snel het betonnen wegdek opdroogt! Waar gaat al dat regenwater toch naar toe?
Het antwoord op die vraag krijg ik al snel. Na de regenbui schiet de luchtvochtigheidsgraad omhoog. De temperatuur mag hetzelfde zijn gebleven maar de temperatuur beleving, wat ze bij de KNMI de gevoelstemperatuur noemen, is wel heel anders. Binnen twintig minuten is mijn katoenen shirt zo nat van het zweet alsof ik zelf net door een regenbui heb gelopen.
‘Oh moeder, wat is het heet!’
Voor een moment dwalen mijn gedachten naar de soldaten die tussen 1814 en 1950 vanuit het koude kikkerlandje Nederland naar de Kolonie “Nederlands-Indië” werden verscheept om de Nederlandse kolonie-economie te bewaken. Het “Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger” moet voor velen boerenzonen en arme productiemedewerkers een ontsnapping of een avontuur zijn geweest.
De schok van de smaragdgroene omgeving, de kleine gekleurde sierlijke vrouwen, het vreemde eten maar vooral die van de hoge vochtigheidsgraad en de temperatuur moet enorm zijn geweest.
Op de terugweg naar het huisje passeer ik een ananasplant, een wilde ananasplant, langs de weg! Door niemand gepland en door niemand opgeëist. Te jong om te eten maar te betoverend om er geen foto van te maken.
Ik heb het al vaker gezegd: ‘De vulkanische grond in de Filipijnen is zo vruchtbaar dat wanneer je ’s avonds een bezemsteel in de grond steekt dan heeft hij de volgende dag bladeren!’
Het is eigenlijk nog een beetje vroeg maar ik loop toch maar meteen door naar het kleine winkeltje van Magna. Maar niet zonder eerst mijn bierkoeler op te halen. Het eerste flesje, een dikbuikje dat de Australiërs een Stubby noemen, San Miguel bier, dat niets te maken heeft met het Spaanse biermerk, smaakt uitstekend. Een nieuwe omgeving en andere mensen om me heen. Een samenleving die rust uistraalt waar een slak nog duizelig van zou worden. Alles wordt in het werk gesteld om niet te zweten!
Lyka heeft vanmiddag in de kerk de beschermheilige van het dorp bezocht. Ongetwijfeld heeft ze hem het een en ander gevraagd voor haar familie en haar toekomst.

Vorige week zijn we met een zwaar hart uit Busan vertrokken. Lyka’s oudere zus is na een operatie niet meer uit haar verdoving ontwaakt en in een coma gegleden. In een staatsziekenhuis welteverstaan. Dat betekend geen Intensive Care! Dat betekend: Zet het bed maar op de gang, misschien ontwaakt ze wel.
Jullie kunnen begrijpen dat dit een extra zware verplaatsing voor ons was. Onze gedachten waren altijd op een andere plaats dan waar ons lichaam zich bevond. Geen geld betekend geen IC, eerst betalen en dan een bed in een privé-ziekenhuis. Het leven is hard buiten Nederland. Gelukkig hebben we het bericht gekregen dat ze weer reageert op prikkels van buitenaf en het lijkt dat ze haar zus en haar dochter, die haar in het staatsziekenhuis verzorgen, en wassen, herkend.
Ik heb ook een paar woorden met mijn eigen heiligen gewisseld en ik kan alleen maar hopen dat er een beetje goddelijke hulp komt. Ze is te jong om het tijdelijke voor het eeuwige te verwisselen.

De groep is wat gegroeid en daarmee is er iets meer chaos ontstaan. Verschillende groepen koken samen en plaatsen de gerechten op tafel wanneer ze gaar en klaar zijn. Anderen gaan zitten en vallen als hongerige wolven aan. Het gevoel van “ieder voor zich en god voor ons allen” is alom aanwezig.
En dit is nog maar het begin, er moet nog een groep komen! Wanneer iedereen er is zijn we met negen in een klein huisje met een douche en toilet die de helft van de tijd niet werken omdat er geen waterdruk is.
Ik heb geen behoefte om aan te sluiten bij mijn schoonfamilie. Ik spreek hun taal niet, de gerechten zijn voor mijn gevoel amateuristisch en ondermaats. Grote borden vol met rijst, aangevuld met vlees, vis of schaaldieren. Verder niets, groente is niet populair in de Filipijnen.
Na de gebruikelijke vier flesjes bier val ik rond zeven uur, als een vreemde eend in de bijt, binnen. De familie tafelt nog steeds en maakt meer lawaai dan een groep schoolkinderen op schoolreis. Ik probeer mezelf wat extra hoop te geven door hardop te denken dat het maar voor een week is. Ik lach vriendelijk om mij heen en denk er het mijne van.
Mijn avondmaaltijd is een fusion van Koreaanse Nongshim Shin Ramyun instant noedels en een poging van Thaise Pad Krapow. Het ontbreken van groenten lijkt grotendeels opgelost door de betaalbare zakken diepvries groenten in de LCC supermarkt in Pilar. Het blijft behelpen maar de smaak is uiteindelijk niet slecht te noemen. Nog een biertje, de oordoppen in en vroeg naar bed. Morgen is er weer een nieuwe dag.

Filipijnen: Filipijnse bureaucratie

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), maandag 8 juni 2026

Na twee dagen zonder kenteken, en kentekenplaat, te hebben rondgereden op het platteland moeten we nu echt naar de stad Legaspi om de juiste papieren te gaan regelen. Zoals gewoonlijk worden er in het kleine huisje meer problemen gemaakt dan opgelost en iedereen weet precies wat er moet gebeuren. Tenminste, dat denken ze want niemand heeft ooit een kenteken voor een nieuwe motor aangevraagd. Ik hou mij stil als een kerkmuis op de achtergrond en ik ben klaar om in te grijpen mocht dat nodig zijn.
Om kwart over acht vertrekken we met z’n drieën in de tricycle naar Pilar. Onze eerste etappe van wat een lange dag gaat worden. Driehonderd kilo op een 155cc motor met een zelfgebouwde (ongekeurde) zijspan geeft geen hoge snelheden. Ik schat dat we met een gemiddelde van 30 Km/u vijftien minuten later bij de busterminal van Pilar arriveren.
De eerste tegenslag is om half negen al een feit! De minibus, die wat duurder maar ook comfortabeler en sneller is, heeft nog twee zitplaatsen over. Wij zijn met z’n drieën dus zouden we in de volgende minibus moeten wachten totdat die vol is. Dat kan zo maar een uur of langer duren.
In het verleden heb ik wel eens de laatste stoelen allemaal gekocht zodat we meteen konden vertrekken. Dat is nu geen optie! ₱ 1.400 (€ 20,-) voor een hele minibus is teveel van het goede. Dat is 28 flesjes bier en die drink ik liever dan dat ik vandaag snelheid en comfort heb. Ik heb geen haast!
Ik denk niet dat de dames het mij in dank afnemen maar we gaan van Pilar naar Legaspi met de Jeepney. Op het moment dat wij bij het vertrekpunt van de Jeepneys aankomen is het voertuig (over)vol en zet zich in beweging. We gaan op een stalen pijp zitten wachten op de volgende Jeepney. Dat duurt nooit lang want een Jeepney is het meest betaalbare voertuig om in Legaspi te komen. De Jeepney kost ₱ 180 (€ 2,60) voor drie personen. Dat is dus andere koek!
Het aan boort gaan van een Jeepney is een mengsel van inschikken en je laten gelden. Iedere plaats op de twee lange banken heeft zijn voor en nadelen, een man als ik zit altijd graag helemaal achterin omdat ik dan mijn lange benen buiten de cabine kan laten bungelen. Het is een van die verplaatsingen die je gewoon moet zien te overleven. We hobbelen, schudden, er klimmen nieuwe passagiers over mij heen en er stappen ook mensen weer mensen uit. Dit alles zonder dat er een woord wordt gewisseld. De passagiers zitten bijna allemaal met hun ogen dicht of met hun ogen op het kleine beeldscherm van hun telefoon. Hoe arm ze ook mogen zijn, ze hebben allemaal een grote telefoon.
In Daraga moeten we opnieuw overstappen in een Tricycle. Zodra een chauffeur een blanke passagier ziet denkt hij dat hij de loterij van de dag heeft gewonnen. Mamsi voert het woord en zij laat zichzelf niet voor de gek houden. De prijs wordt afgesproken en na aankomst betaald Mamsi de chauffeur. Hij kijkt mij nog steeds erg vreemd aan. Zijn beperkte geest kan het niet helemaal bevatten!
Wat er vanaf dit moment gebeurt moet wel een van de meest vreemde ervaringen in de Filipijnen voor mij zijn tot nu toe. We stappen een winkel binnen van Motortrade, een keten van dealers die motoren van bijna alle merken verkopen. Op de achtergrond laat ik de dames de zaken regelen. Ik observeer de nieuwe wereld om mij heen en zeg geen woord.
We moeten een verdieping hoger zijn want daar bevindt zich het kantoor van de LTO (Land Transportation Office). We klimmen de ongelijke betonnen trap op en staan voor een afgesloten deur. Mamsi klopt en er gebeurt niets. We kijken elkaar en de dames wisselen enkele woorden in de taal die Bicol heet. Er verschijnt een man die aan de deurknop rammelt en op het matglas tikt. Ook allemaal zonder resultaat. Dan kijken ze alle drie naar mij en verwachtten dat ik de oplossing ben voor het probleem.
Ik heb geen oplossing dus gaan we weer naar beneden naar de motorwinkel. Die lijken niet verbaasd wanneer we weer terugkomen. Alle ogen zijn op mij gericht wanneer Mamsi in het Tagalog begint te praten. Ik versta alleen ‘Barangay Captain’, een burgemeester van een dorp, en ben verbaasd omdat er enkele verkopers in beweging komen en druk overleggen in een taal die ik niet versta.
Een wat slungelige jongen gaat ons voor en nu beklimmen we met z’n vijven de ongelijke betonnen trap. Voor de afgesloten deur lijkt hij al zijn moed te verzamelen. Hij klopt op de deur en met een verheven hoge stem schreeuwt hij tegen het mat glas in de aluminium deur. Niet veel later gaat de deur open en worden we naar binnen gelaten in het kantoor van de LTO.
De twaalf medewerkers in het kantoor zijn net zo verbaasd als ik. Als onderling afgesproken komen ze in beweging zodra we binnen zijn. Het valt mij op dat ze niet werken maar stapels documenten op hun bureaus verschuiven en soms naar een ander bureau verplaatsen. Mamsi heeft een heel verhaal in het Tagalog, een taal die ik nog steeds niet versta. Het knikken en zalven in een onderdanigheid die ik zelden heb gezien bij overheidspersoneel is verbazingwekkend. Lyka spelt het email-adres van haar moeder en daarna is het wachten. Er gebeurt niets. Ze blijven wachten op een email die maar niet wil komen.
Misschien lukt het met een ander email-adres? Lyka geeft haar email-adres op en het hele toneelstukje begint opnieuw. Het meisje dat ons te woord staat kan haar oprechtheid slecht verbergen. Ze weet bij voorbaat dat de email niet zal arriveren!
Er is een lichte paniek en dan moet ik mijn email-adres op een stukje papier schrijven. Drie keer is scheepsrecht! Helaas, we hebben drie email-adressen geprobeerd en geen van ons drieën heeft een link gekregen om een gebruikersprofiel aan te maken bij de LTO.
Wat nu? Ik lees in hun ogen dat ze iets verbergen en dat ze willen dat we onverrichter zaken weer vertrekken. Het wordt tijd voor mijn charmes! Ik sta op, schuif mijn strohoed achterover en begin op een zacht volume in duidelijke Engels vragen te stellen. Het personeel schiet weg. Binnen een minuut zijn alle toiletten op de verdieping bezet met werknemers die de waarheid weten die wij niet mogen weten.
Een waarheid die wij nog niet weten maar waar ik wel een idee van heb. Je moet eerst het vertrouwen van een mens winnen en daarna leid je hem rustig naar de slachtbank! Zo gezegd, zo gedaan. Er is een computerstoring bij de LTO die elk moment kan worden opgelost. De oplossing is om beneden nog maar een uurtje te wachten.
Ik vraag naar de leidinggevende van het kantoor en de twee dames bij mij schamen zich de ogen uit hun hoofd dat een buitenlander het heft in handen neemt. De leidinggevende verschijnt en ik heb medelijden met hem op het moment dat mijn ogen hem zien. Hij weet zonder enige twijfel wat er aan de hand is en dat er geen oplossing voor handen is!
‘Denk nooit in problemen, denk in oplossingen!’, fluister ik hem in het Engels toe.
Hij laat mijn woorden op hem inwerken en na een tiental seconden verschijnt er een glimlach.
‘Hoe gaan wij dit oplossen?’, vraag ik hem zachtjes.
Ik zie paniek in zijn ogen. Ik moet hem eerst gerust stellen en zorgen dat hij zich op zijn gemak voelt zonder zijn gezicht te verliezen voor zijn medewerkers. Ik zie hem nadenken over een mogelijke oplossing. Tegelijker tijd weet ik dat er geen oplossing is want eigen initiatief is bij de overheid in de Filipijnen iets waar je ver vandaan moet blijven.
‘Wat is nu precies het probleem?’, vraag ik hem zachtjes.
Hij is ondertussen overtuigd van mijn goede bedoelingen en begint aan zijn moeilijke taak om het probleem aan mij uit te leggen.

‘We hebben eerst een gebruikersprofiel nodig bij de LTO (Land Transportation Office). Dat wordt aangemaakt door middel van het reageren op een email.’
‘Met het registratienummer van het gebruikersprofiel gaat u naar een verzekeringsagent en betaald de verzekering en registratie voor drie jaar voor het te registreren voertuig.’
‘Met het betaalbewijs en het bewijs van registratie en verzekering komt u terug naar ons kantoor waarna wij de gegevens van de motorfiets, zoals merk en frame- en motornummer in het systeem van de LTO invoeren.’
‘Daarna krijgt u van de verzekeringsagent een bericht wanneer de kentekenplaat klaar is en kan worden opgehaald.’

Het is mij meteen duidelijk. Wegens de storing in de computersystemen van de LTO kunnen we geen gebruikersprofiel/registratienummer aanmaken.
‘Kunnen we die eerste stap niet overslaan?’, vraag ik zachtjes.
De leidinggevende verschiet van kleur en is enkele seconden zo wit als zijn overhemd waarna zijn hoofd zo rood als een tomaat word. Hij zoekt tevergeefs naar antwoorden en excuses om niet van het protocol zoals voorgeschreven af te hoeven wijken.
Nog voordat hij reageert geef ik Lyka opdracht om het email-adres, inclusief het wachtwoord, van Mamsi op een stukje papier te schrijven. Ik stop het bij de leidinggevende in de hand en vertel hem zachtjes in zijn oor dat hij zelf het gebruikersprofiel mag aanmaken. Wanneer het klaar is wijzigt hij het email-adres en het wachtwoord zodat wij toegang krijgen met de onze inloggegevens.
Wanneer alles klaar is stuurt hij het registratienummer naar de verzekeringsagent. Het papiertje met de email gegevens wordt verscheurt en vergeten. De verzekeringsagent kan dan de verzekering en registratie documenten in orde maken.
Hij begint te glimlachen alsof hij het zelf heeft bedacht. Ik wacht op zijn reactie. Dan begint hij tegen de dames in hun eigen taal te praten. Er worden hoofden geschud en er word geknikt. Ik bevind me in onwetendheid omdat ik er helemaal niets van versta. Zodra de dames ook beginnen te glimlachen weet ik dat het probleem hoogstwaarschijnlijk is opgelost.
Mijn plan lijkt geslaagd wanneer de leidinggevende zijn jas aantrekt en met zijn motorhelm in de hand voor ons uit naar de deur loopt. De dames volgen hem en ik ga daar op mijn beurt weer achteraan.
Onder aan de trap vraag ik aan Lyka: ‘Wat gaan we nu doen?’
Lyka legt uit dat de man met ons meegaat naar een verzekeringsagent die hij goed kent. Hij gaat aan de verzekeringsagent uitleggen wat er aan de hand is en dat alles in orde komt zodra de computerstoring bij de LTO is opgelost!
Wij gaan met z’n drieën in een tricycle en de man rijd op zijn eigen motor achter ons aan. Ik voel mij nog steeds een beetje ongemakkelijk omdat ik het belangrijke gesprek niet zelf heb kunnen voeren. Bij de verzekeringsagent wordt alles snel geregeld door de man en Mamsi, die enkele documenten moet ondertekenen. Daarna moet ik ₱ 5.200 (€ 74,-) afrekenen voor de registratie en drie jaar verzekering voor de motor, de bestuurder en de passagier. Dat ik geen kwitantie krijg voelt ongemakkelijk.
We steken de man een stevige fooi toe en bedanken de verzekeringsagent voor het begrip. Wij zijn blij dat we deze reis niet nog een keer, of misschien zelfs twee keer, hoeven te maken in de onwetendheid of de computers van de LTO wel werken!
Nu deze belangrijke opdracht is volbracht word het de hoogste tijd om te gaan eten. Het is voor de dames veel later dan normaal voor een lunch maar voor mij is het tijdstip ideaal. We moeten wel eerst met de zoveelste tricycle naar de Pacific Mall. Ik kan me nog goed herinneren dat ik hier ongeveer zestien jaar geleden de eerste keer Filipijns ging eten. Dat is ongetwijfeld de grootste cultuurschok die ik ooit in Azië heb beleefd.
We gaan naar het Graceland Restaurant. Een soort van fastfood restaurant dat alle gerechten aan tafel serveert en gewoon serveersters/opruimers heeft rondlopen. Eerst komen de drankjes en de noedelsoep voor Mamsi, daarna verschijnt mijn Panchit, Filipijnse Bami, en als laatste komt de varkenskarbonade voor Lyka. Het is geen Korea maar de smaak ik goed genoeg en de prijs valt niet tegen.
Na een nieuwe bril voor Mamsi, een nieuwe koekenpan met een veilige anti-aanbaklaag voor mezelf en wat Japanse kerrie gaan we rond twee uur terug richting het kleine vissersdorp. We komen niet echt ver want het regent buiten pijpenstelen. Dit zijn de tropische regenbuien die alle neerslag in ons kikkerlandje aan de Noordzee laat verbleken. Er zit niets anders op dan te wachten totdat de wolken zijn leeg geregend.
Zodra de regen is overgegaan in een natte wind, tussen droog en regen in, klimmen we in een Jeepney naar Daraga. De straten van Legaspi zijn veranderd in langzaam stromende rivieren. Het water zoekt zijn weg naar de lager gelegen gebieden waar het langzaam in de rotsachtige vulkaangrond zakt.
Het is een lange dag en de vermoeid slaat toe zodra je stilzit. Alles wat je onderneemt is in de tweede wereld landen intensiever, en verbruikt meer energie, dan in een ontwikkeld land. Lyka’s oogjes vallen voor enkele momenten dicht in de Jeepney.
In Daraga splijt onze groep zich in tweeën! Met de Jeepney of met de aircon minibus naar Pilar? Mij maakt het persoonlijk helemaal niets uit. De dames mogen beslissen. Bij de halte voor de minibus kunnen we snel zaken doen. Er zijn nog zes plaatsen over. Ik neem plaats naast de bestuurder en vertel hem dat ik beide stoelen naast hem betaal. De dames nemen achter mij plaats en tien minuten later worden de laatste twee stoelen gevuld. We vertrekken naar Pilar. Om vijf uur stappen we uit de tricycle voor het kleine huisje omringt door kokospalmen in de jungle van het platteland. Het was een vruchtbare dag met een bevredigend einde!
Tijdens het bier drinken naast het kleine winkeltje op de hoek wordt ik geholpen door het jonge weesmeisje met een nieuw fenomeen. “Piso-Wifi”, is een kastje waar je geld in gooit voor het gebruik van een sneller dan gewoonlijk wijfij in het dorp. Ik probeer eerst een muntje van ₱ 10 (€ 0,15), daarvoor krijg ik drie uur toegang tot het onbeveiligde draadloos netwerk.
Ik ben aangenaam verrast want deze snelheid van het internet heb ik in San Antonio de Padua (Sapa) nog nooit ervaren. Zelfs niet bij Mamsi in het kleine huisje. Hoe ik bij het adres van de LTO (Land Transportation Office) ben geraakt weet ik niet meer dus geef ik de kleine flesjes San Miguel Pilsen maar de schuld.
Vijf dagen geleden werd er al op het internet melding gemaakt van de computerstoring bij de LTO! We zijn vandaag dus willens en wetens voor de gek gehouden zodat de Filipino’s in het kantoor geen gezichtsverlies leden. Gelukkig kan ik er om lachen. Ze hebben een uitzondering gemaakt en ons goed geholpen. Het is geen andere wereld in de Filipijnen, het is een compleet ander universum waar ik in terecht ben gekomen!
Buiten op straat zit Eric met een paar oude klasgenoten te drinken. Twee flessen goedkope Filipijnse Emperador brandewijn, een paar flessen drinkwater en zakken bevroren drinkwater.
Zodra ik de tafel passeer wordt ik door een van zijn oude klasgenoten aangesproken: ‘Hello White Person!’
Ik ben verbaasd en kijk de jongen met de glazige blik aan.
‘Ik ben een Filipijnse Nigger!’, zegt hij in het Engels.
Ik kan mijn oren niet geloven!
‘Het is de schuld van jullie blanke imperialisten dat wij arm zijn in de Filipijnen!’
De toon is erg onvriendelijk en ik denk die na of ik nu zal doorlopen of de rest van zijn dronken betoog aanhoren.
‘Jullie blanken moeten ons schadevergoeding betalen voor het onrecht dat jullie blanken ons hebben aangedaan!’, schreeuwt hij.
Op de achtergrond klinkt Amerikaanse Rapmuziek uit een bluetooth speaker. Het is meteen duidelijk dat de kanslozen de boodschap van hun broeders uit de getto’s van de grote Amerikaanse steden hebben overgenomen. Ik draai me om en loop langzaam weg. Het is een heel ongemakkelijke situatie voor mij en de Fiësta moet nog komen.
Vanaf de veranda observeer ik de situatie. Ik ben ook niet helemaal nuchter meer maar ik kan alleen maar hopen dat hij geen gewelddadige gedachten heeft.
Het is helaas al enkele dagen, sinds de gasten voor de Fiësta begonnen te arriveren, “ieder voor zich in de keuken”! Een situatie in een keuken zoals ik me nog herinner van de vele jeugdherbergen die ik tijdens mijn reizen heb bezocht. Elke avond vond er een geweldloos gevecht plaats om de schone borden en pannen. Iedereen ongeduldig op zijn beurt wachten om gebruik te kunnen maken van de gaskookplaat, maar eerst een pan en een bord afwassen voordat je kon gaan koken.
Ik loop door mijn mogelijkheden om mijn eigen maaltijd te bereiden en bekijk de zakjes Lobo kruidenmix die ik vier weken geleden in Thailand heb gekocht. Eerst maar eens kijken of mijn zakje varkensgehakt nog in de vriezer ligt. Gelukkig hebben ze dat zakje vlees nog niet gevonden, of gebruikt! Laat mij vanavond maar de Thaise klassieker Pad Krapow Moo maken in een uitgeklede versie.
Daar heb ik wel eieren voor nodig. Een ei kost in de Filipijnen ₱ 10 (€ 0,15) dus ik neem er maar meteen twee. Terug in het huisje wacht mij een aangename verrassing. Het lieve grappige weesmeisje heeft gezichtjes op de eieren getekend. Ik wordt warm vanbinnen omdat er in deze arme moeizame wereld er nog steeds liefde, hoop en humor bestaat.
De vertrouwde geur van de Pad Krapow saus maakt me hongerig, ik eet in de Filipijnen om een hoop verschillende redenen, een stuk minder dan in de rest van Azië. Alle ogen zijn op mij gericht en ik mag een schep pompoen en een gefrituurde Tinapa niet afslaan.
Om half negen zoek ik het bed op. Oordoppen in en proberen de slaap snel te pakken. De woorden van de gefrustreerde jongeman galmen door mijn hoofd. De propaganda van de Westerse Socialistische blanke boetedoening en zelfkastijding dringt zelfs door tot in een vissersdorp op het platteland van de Filipijnen!
Het meest verontrustende is dat er nu stemmen opgaan in de niet-blanke samenlevingen dat het is gerechtvaardigd om winkels van blanken te plunderen en blanke mensen te beroven omdat ze een morele schuld hebben aan de mensen in de wereld die ze eeuwen hebben uitgebuit.
Tel daar de bom met de paddenstoel van de vrijdagmensen in Iran bij op en het mag iedereen duidelijk zijn dat het blanke ras over honderd jaar waarschijnlijk alleen nog in een mensentuin is te bezichtigen!

‘You Maniacs! You blew it up! Ah, damn you! God damn you all to hell!’
(Planet of the Apes (1968)

Filipijnen: Van overvloed naar basic

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), zaterdag 6 juni 2026

Nu de beslissing is genomen om ons mobiel te maken in de Filipijnen kunnen we ons gaan voorbereiden op de aankoop van de eerste motorfiets voor de familie Reverente in San Antonio de Padua. Zoals gewoonlijk wekken de hanen en de honden mij rond kwart over vijf. De rest van de familie slaapt gewoon door!
Dit is een heel andere wereld dan het moderne Korea waar ik in terecht ben gekomen. Het is voor mij persoonlijk geen probleem want reizigers passen zich snel aan en stellen geen al hoge eisen aan hun bed, de eenvoudige maaltijden en hun beleving van de nieuwe omgeving.
Dat eerste, het matras dat ik drieënhalf jaar heb gekocht, blijkt nu ik veertien kilo ben afgevallen nog steeds een winnaar. Het matras lijkt zelfs dikker en steviger geworden. De beleving van de nieuwe omgeving geeft mij nog enige twijfels. Ik voel mij niet echt op mijn plaats in een vissersdorp op het platteland van de Filipijnen. Maar ik heb er ook geen hekel aan om hier in de provincie te zijn met Lyka en mijn schoonmoeder. Zolang ik niet volledig wordt genegeerd en fatsoenlijke maaltijden kan nuttigen.
Na het eenvoudige ontbijt van enkele boterhammen met kaas en spam ontsnap ik aan de drukte van het kleine huisje en ga wandelen. De bekende 2.200 meter over een bijna rechte weg naar de brug over de Ogod rivier genaamd Dawitan.
Zoals gewoonlijk verbranden de gemeentewerkers de afgebroken takken, dorre bladeren en het in de berm klaar gelegde huisvuil van de weinige bewoners, langs de weg. Fijnstof en stikstof zijn hier nog onbekend omdat armoede van de eenvoudige arbeiders belangrijker is dan de lange lijdt onzinnige belastingen op van alles en nog wat om de oneindig uitdijende besturende elite te voeden.
Op mijn vaste stekkie op de rand van de muur in de schaduw van een kokospalm open ik mijn moderne communicator in deze basic wereld. Ik zit hier al meer dan tien jaar op dezelfde plaats om verbinding te kunnen maken met het LTE netwerk van Globe. Niks 5G, hier is het nog gewoon de oude 4G standaard van mobiele telefonie, met twee streepjes als sterkst haalbare signaal.
De aangeboden diensten van Globe en Smart zijn flink uitgekleed om het batterijleven van de eenvoudige mobiele telefoons te sparen. Ik zoek in mijn gedachten naar argumenten om mijn keuze voor een andere motor te rechtvaardigen. Is duurder altijd beter? Ik denk het niet. Er is ook de grote onzekerheid hoe de motor er over een jaar uit zal zien. Wie krijgt de sleutels en wie niet?
Ik heb nog wat papiergeld, eigenlijk zijn het polymeerbiljetten gemaakt van een dunne flexibele kunststof (polypropeen), in mijn koffer, in mijn portemonnee en mijn broekzak. Ik heb op mijn iPhone gezien dat de boekhouding een positief resultaat geeft en dat wanneer ik vandaag naar Donsol ga om ₱ 50.000 uit de ATM te halen we vanmiddag de motor kunnen gaan kopen.
Wandelend over de verlaten wegen terug naar San Antonio (Sapa) geeft mij een goed gevoel. Motor klinkt zwaar maar eigenlijk gaat het om een eenvoudig voertuig dat we in de jaren zestig en zeventig in Nederland gewoon een brommer noemden. De motor is in afmetingen niet veel groter dan de ons bekende Zündapp of Kreidler 50cc.
Terug in het kleine huisje in het dorp zijn Lyka en ik het er snel over eens. We charteren na de lunch een motortaxi die ons samen, via een omweg door Donsol, naar de motorwinkel in Pilar brengt.
Direct na onze afspraak heb ik er al spijt van. Kan ik die mensen wel vertrouwen? Ik neem straks het totaal van vier maandsalarissen uit de ATM en we rijden door een onbekend landschap achterop een motor. Hoe goed kunnen we die motortaxi chauffeur vertrouwen? Welke zekerheid hebben we dat we niet in een hinderlaag worden gereden? Zie ik overal beren op ons pad?
Lyka voelt dat ik het niet vertrouw en ze weet dat ze mijn wantrouwen snel moet wegnemen omdat anders de aankoop vandaag niet doorgaat.
‘Ik ga kijken of mijn neef vrij is om ons te rijden!’
‘Het is een lange rit met een wachttijd halverwege, en juist die ritten willen de reguliere motortaxi’s niet zo graag, of ze vragen absurde prijzen’, vervolgt ze.
Tien minuten later is ze terug met een motortaxi die een neef is van haar moeder en die het hele gezin begroet als een vriend en een bekende. Enkele minuten later zijn we met z’n drieën onderweg naar Donsol om ₱ 50.000, het maximum per dag, uit de ATM te halen.
Gelukkig ontbreekt het kartonnen bord dat de ATM niet werkt! Met Lyka strak tegen me aan begin ik aan de handelingen om de eerste ₱ 25.000 uit de ATM te halen. De ons bekende vragen verschijnen een voor een op het beeldscherm. Ik beantwoord de vragen en vraag met af waarom de vertrouwde wereld waarin ik ben opgegroeid is verdwenen. We leven in een moderne wereld van wantrouwen en zonder vertrouwen. Zijn de mensen onbetrouwbaarder geworden of is de Orweliaanse overheid het probleem?
Het mechanisme in de ATM begint te ratelen en te trillen. Op het beeldscherm verschijnt de mededeling dat ik eerst mijn VISA-Debit Kaart uit de ATM moet nemen. Enkele seconden later verschijnt het eerste stapeltje bankbiljetten en het bonnetje met de gegevens van de opname.
Ik weet uit ervaring dat de nieuwe plastic bankbiljetten van ₱ 1.000 kunnen dubbelvouwen tijdens de uitgifte. Goed voelen dat de volledige bundel in mijn handen ligt. Lyka neemt het geld en het bonnetje aan en stopt het meteen diep weg in haar kleine zwarte leren handtasje.
Nog voordat ik de handelingen voor de tweede opname heb afgemaakt klinkt er een melding van mijn iPhone in mijn borstzak dat er geld is opgenomen. Nadat ook het tweede bundeltje van ₱ 25.000 in Lyka’s handtasje is verdwenen kijk ik schichtig om ons heen om te bezien of er geen verdachte personen rondhangen. Het is op de Filipijnen net zo onveilig als in Hamasstan wanneer het op geld aankomt.
De chauffeur van de motortaxi heeft ons al die tijd gadegeslagen en goed in de gaten gehouden. Hij wenkt ons dat de kust veilig is en hij klaar is om naar Pilar te gaan. Hij start zijn Rusi motor. Ik voel mijn wantrouwen met elke minuut uit mijn gedachten wegvloeien. In Santa Fé zijn we op bekend terrein en daar verlies ik het laatste greintje wantrouwen.
Op de parkeerplaats voor de Honda Dealer staan de nieuwe, en gebruikte, motoren uitgestald. De verkoopster die ons gisteren heeft geholpen loopt rechtstreeks naar de rood/witte Honda XRM125 MOTARD waar ik gisteren veel interesse voor had. Ze kijkt mij aan en is zichtbaar verbaasd dat ik nee schud. Ik hoef haar op dit moment de reden niet te geven waarom mijn keuze is gewijzigd.
Naast de Honda TMX125 Alpha wijs ik naar het lange zwarte zadel van de motorfiets. Het is een klassiek model dat uiteindelijk ook ruim ₱ 20.000 goedkoper is dan de meer luxere motor. Het belangrijkste verschil is dat dit werkpaard is uitgerust met een koppeling en versnellingen die je met je voet bedient. Niet zo’n automatische grasmaaier waar iedereen op, en met, wil rijden.
Onze nieuwe motor wordt door de monteur in de werkplaats gereden voor een laatste inspectie en om in gereedheid te worden gebracht om er mee weg te rijden.
Binnen handelen wij het papierwerk af en dat gaat moeilijker dan verwacht. In de Filipijnen krijg je een “Certificaat van Eigendom”. Een A4'tje waarop de gegevens staan van de eigenaar van de motorfiets. Die gegevens worden ingevoerd in het landelijke systeem voor motorvoertuigen van het “The Land Transportation Office”, maar dat systeem lijkt niet helemaal naar behoren te werken.
Wanneer het uiteindelijk allemaal gelukt is krijg ik een mooie rode helm als cadeau en Lyka ontvangt een doorzichtig plastic envelop met alle benodigde papieren. Er volgt voor de tweede keer een opsomming wat er van ons als eigenaar van een nieuwe motorfiets wordt verwacht.

1. We mogen slechts 24 huur na het tijdstempel op het “Certificaat van Eigendom” zonder kentekenplaat rondrijden om thuis te komen.
2. We moeten binnen een redelijke termijn in Legazpi een kentekenplaat gaan aanvragen.
3. Die aanvraag kan pas worden afgewikkeld wanneer we een goedgekeurd en betaald bewijs van verzekering kunnen overleggen.
4. Binnen twee weken kun je dan de kentekenplaat ophalen en laten monteren.

Het is ons helemaal duidelijk! Er zit maar een liter benzine in de tank dus als eerste moeten we naar een benzine station een stukje verder in de straat. Een liter benzine kost in de Filipijnen € 1,10 dus dat zullen de kosten niet zijn. Ik laat maar voor ₱ 300 in de tank gooien. Ik moet eerst maar eens zien wanneer ik naar reserve van de benzinetank moet overschakelen voordat ik weer ga tanken.
Niet veel later rijden Lyka en ik zo vrij als een vogel door het tropische landschap van de Filipijnen. Motorrijden zit mij in het bloed en op een lichte machine als deze wordt het alleen maar gemakkelijker. Er zijn enkele kleine problemen waar ik aan moet wennen. Het versnellingspedaal is niet gemaakt voor maat 45 schoenen. Het is wat te kort en de versnelling gaan allemaal naar beneden. Terugschakelen met de hak is ook weer even wennen.
Lyka vindt het allemaal geweldig en wil met een omweg terugrijden naar San Antonio (Sapa). Waarom eigenlijk niet, ik wil ook kilometers maken om gewend te raken aan onze nieuwe tweewieler. Zelfs Mamsi is trots als een pauw wanneer ik de motor voor de eerste keer naast de veranda parkeer.
’s Middags gaan we ook nog even boodschappen doen in Donsol. Waarom ook niet, er rijden hier meer mensen rond zonder een kentekenplaat! Het gemak van een eigen vervoermiddel is meteen duidelijk. Je hoeft niet meer te wachten, te onderhandelen over de prijs en te betalen voor de rit.
Het nieuws over de nieuwe motor bij Marit Reverente gaat als een lopend vuurtje door het (vissers)dorp, veel familie en vrienden komen de nieuwe motor bekijken.
Voor Lyka is deze eerste zaterdag in San Antonio (Sapa) een avond uit met haar nichtje en een oude vriendin. We zijn hier om plezier te hebben dus ben ik blij voor haar dat ze uit kan gaan. Filipijns eten en Filipijns bier komen uitgebreid op tafel.
Ik heb daar niets te zoeken. Ik spreek de taal niet, ik drink dat bier haast niet en van het eten kan ik ook niet echt genieten.
Ik blijf alleen achter in het huisje en geniet van de ijskoude San Miguel Pilsen biertjes op de veranda. Een licht muziekje op de achtergrond en mijn e-book en mijn MacBook voor mij op tafel. De koelte van de avond stroomt langzaam over het hete beton van de straat.
Het is ’s avonds ook veel rustiger dan ik mij kan herinneren. Geen enkele geluidsinstallatie dreunt de zware bas door het slaperige dorp. Ik kijk nog maar eens naar onze laatste aanwinst. Een goede investering voor de toekomst? We gaan het zien.