Filipijnen: Filipijnse bureaucratie

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), maandag 8 juni 2026

Na twee dagen zonder kenteken, en kentekenplaat, te hebben rondgereden op het platteland moeten we nu echt naar de stad Legaspi om de juiste papieren te gaan regelen. Zoals gewoonlijk worden er in het kleine huisje meer problemen gemaakt dan opgelost en iedereen weet precies wat er moet gebeuren. Tenminste, dat denken ze want niemand heeft ooit een kenteken voor een nieuwe motor aangevraagd. Ik hou mij stil als een kerkmuis op de achtergrond en ik ben klaar om in te grijpen mocht dat nodig zijn.
Om kwart over acht vertrekken we met z’n drieën in de tricycle naar Pilar. Onze eerste etappe van wat een lange dag gaat worden. Driehonderd kilo op een 155cc motor met een zelfgebouwde (ongekeurde) zijspan geeft geen hoge snelheden. Ik schat dat we met een gemiddelde van 30 Km/u vijftien minuten later bij de busterminal van Pilar arriveren.
De eerste tegenslag is om half negen al een feit! De minibus, die wat duurder maar ook comfortabeler en sneller is, heeft nog twee zitplaatsen over. Wij zijn met z’n drieën dus zouden we in de volgende minibus moeten wachten totdat die vol is. Dat kan zo maar een uur of langer duren.
In het verleden heb ik wel eens de laatste stoelen allemaal gekocht zodat we meteen konden vertrekken. Dat is nu geen optie! ₱ 1.400 (€ 20,-) voor een hele minibus is teveel van het goede. Dat is 28 flesjes bier en die drink ik liever dan dat ik vandaag snelheid en comfort heb. Ik heb geen haast!
Ik denk niet dat de dames het mij in dank afnemen maar we gaan van Pilar naar Legaspi met de Jeepney. Op het moment dat wij bij het vertrekpunt van de Jeepneys aankomen is het voertuig (over)vol en zet zich in beweging. We gaan op een stalen pijp zitten wachten op de volgende Jeepney. Dat duurt nooit lang want een Jeepney is het meest betaalbare voertuig om in Legaspi te komen. De Jeepney kost ₱ 180 (€ 2,60) voor drie personen. Dat is dus andere koek!
Het aan boort gaan van een Jeepney is een mengsel van inschikken en je laten gelden. Iedere plaats op de twee lange banken heeft zijn voor en nadelen, een man als ik zit altijd graag helemaal achterin omdat ik dan mijn lange benen buiten de cabine kan laten bungelen. Het is een van die verplaatsingen die je gewoon moet zien te overleven. We hobbelen, schudden, er klimmen nieuwe passagiers over mij heen en er stappen ook mensen weer mensen uit. Dit alles zonder dat er een woord wordt gewisseld. De passagiers zitten bijna allemaal met hun ogen dicht of met hun ogen op het kleine beeldscherm van hun telefoon. Hoe arm ze ook mogen zijn, ze hebben allemaal een grote telefoon.
In Daraga moeten we opnieuw overstappen in een Tricycle. Zodra een chauffeur een blanke passagier ziet denkt hij dat hij de loterij van de dag heeft gewonnen. Mamsi voert het woord en zij laat zichzelf niet voor de gek houden. De prijs wordt afgesproken en na aankomst betaald Mamsi de chauffeur. Hij kijkt mij nog steeds erg vreemd aan. Zijn beperkte geest kan het niet helemaal bevatten!
Wat er vanaf dit moment gebeurt moet wel een van de meest vreemde ervaringen in de Filipijnen voor mij zijn tot nu toe. We stappen een winkel binnen van Motortrade, een keten van dealers die motoren van bijna alle merken verkopen. Op de achtergrond laat ik de dames de zaken regelen. Ik observeer de nieuwe wereld om mij heen en zeg geen woord.
We moeten een verdieping hoger zijn want daar bevindt zich het kantoor van de LTO (Land Transportation Office). We klimmen de ongelijke betonnen trap op en staan voor een afgesloten deur. Mamsi klopt en er gebeurt niets. We kijken elkaar en de dames wisselen enkele woorden in de taal die Bicol heet. Er verschijnt een man die aan de deurknop rammelt en op het matglas tikt. Ook allemaal zonder resultaat. Dan kijken ze alle drie naar mij en verwachtten dat ik de oplossing ben voor het probleem.
Ik heb geen oplossing dus gaan we weer naar beneden naar de motorwinkel. Die lijken niet verbaasd wanneer we weer terugkomen. Alle ogen zijn op mij gericht wanneer Mamsi in het Tagalog begint te praten. Ik versta alleen ‘Barangay Captain’, een burgemeester van een dorp, en ben verbaasd omdat er enkele verkopers in beweging komen en druk overleggen in een taal die ik niet versta.
Een wat slungelige jongen gaat ons voor en nu beklimmen we met z’n vijven de ongelijke betonnen trap. Voor de afgesloten deur lijkt hij al zijn moed te verzamelen. Hij klopt op de deur en met een verheven hoge stem schreeuwt hij tegen het mat glas in de aluminium deur. Niet veel later gaat de deur open en worden we naar binnen gelaten in het kantoor van de LTO.
De twaalf medewerkers in het kantoor zijn net zo verbaasd als ik. Als onderling afgesproken komen ze in beweging zodra we binnen zijn. Het valt mij op dat ze niet werken maar stapels documenten op hun bureaus verschuiven en soms naar een ander bureau verplaatsen. Mamsi heeft een heel verhaal in het Tagalog, een taal die ik nog steeds niet versta. Het knikken en zalven in een onderdanigheid die ik zelden heb gezien bij overheidspersoneel is verbazingwekkend. Lyka spelt het email-adres van haar moeder en daarna is het wachten. Er gebeurt niets. Ze blijven wachten op een email die maar niet wil komen.
Misschien lukt het met een ander email-adres? Lyka geeft haar email-adres op en het hele toneelstukje begint opnieuw. Het meisje dat ons te woord staat kan haar oprechtheid slecht verbergen. Ze weet bij voorbaat dat de email niet zal arriveren!
Er is een lichte paniek en dan moet ik mijn email-adres op een stukje papier schrijven. Drie keer is scheepsrecht! Helaas, we hebben drie email-adressen geprobeerd en geen van ons drieën heeft een link gekregen om een gebruikersprofiel aan te maken bij de LTO.
Wat nu? Ik lees in hun ogen dat ze iets verbergen en dat ze willen dat we onverrichter zaken weer vertrekken. Het wordt tijd voor mijn charmes! Ik sta op, schuif mijn strohoed achterover en begin op een zacht volume in duidelijke Engels vragen te stellen. Het personeel schiet weg. Binnen een minuut zijn alle toiletten op de verdieping bezet met werknemers die de waarheid weten die wij niet mogen weten.
Een waarheid die wij nog niet weten maar waar ik wel een idee van heb. Je moet eerst het vertrouwen van een mens winnen en daarna leid je hem rustig naar de slachtbank! Zo gezegd, zo gedaan. Er is een computerstoring bij de LTO die elk moment kan worden opgelost. De oplossing is om beneden nog maar een uurtje te wachten.
Ik vraag naar de leidinggevende van het kantoor en de twee dames bij mij schamen zich de ogen uit hun hoofd dat een buitenlander het heft in handen neemt. De leidinggevende verschijnt en ik heb medelijden met hem op het moment dat mijn ogen hem zien. Hij weet zonder enige twijfel wat er aan de hand is en dat er geen oplossing voor handen is!
‘Denk nooit in problemen, denk in oplossingen!’, fluister ik hem in het Engels toe.
Hij laat mijn woorden op hem inwerken en na een tiental seconden verschijnt er een glimlach.
‘Hoe gaan wij dit oplossen?’, vraag ik hem zachtjes.
Ik zie paniek in zijn ogen. Ik moet hem eerst gerust stellen en zorgen dat hij zich op zijn gemak voelt zonder zijn gezicht te verliezen voor zijn medewerkers. Ik zie hem nadenken over een mogelijke oplossing. Tegelijker tijd weet ik dat er geen oplossing is want eigen initiatief is bij de overheid in de Filipijnen iets waar je ver vandaan moet blijven.
‘Wat is nu precies het probleem?’, vraag ik hem zachtjes.
Hij is ondertussen overtuigd van mijn goede bedoelingen en begint aan zijn moeilijke taak om het probleem aan mij uit te leggen.

‘We hebben eerst een gebruikersprofiel nodig bij de LTO (Land Transportation Office). Dat wordt aangemaakt door middel van het reageren op een email.’
‘Met het registratienummer van het gebruikersprofiel gaat u naar een verzekeringsagent en betaald de verzekering en registratie voor drie jaar voor het te registreren voertuig.’
‘Met het betaalbewijs en het bewijs van registratie en verzekering komt u terug naar ons kantoor waarna wij de gegevens van de motorfiets, zoals merk en frame- en motornummer in het systeem van de LTO invoeren.’
‘Daarna krijgt u van de verzekeringsagent een bericht wanneer de kentekenplaat klaar is en kan worden opgehaald.’

Het is mij meteen duidelijk. Wegens de storing in de computersystemen van de LTO kunnen we geen gebruikersprofiel/registratienummer aanmaken.
‘Kunnen we die eerste stap niet overslaan?’, vraag ik zachtjes.
De leidinggevende verschiet van kleur en is enkele seconden zo wit als zijn overhemd waarna zijn hoofd zo rood als een tomaat word. Hij zoekt tevergeefs naar antwoorden en excuses om niet van het protocol zoals voorgeschreven af te hoeven wijken.
Nog voordat hij reageert geef ik Lyka opdracht om het email-adres, inclusief het wachtwoord, van Mamsi op een stukje papier te schrijven. Ik stop het bij de leidinggevende in de hand en vertel hem zachtjes in zijn oor dat hij zelf het gebruikersprofiel mag aanmaken. Wanneer het klaar is wijzigt hij het email-adres en het wachtwoord zodat wij toegang krijgen met de onze inloggegevens.
Wanneer alles klaar is stuurt hij het registratienummer naar de verzekeringsagent. Het papiertje met de email gegevens wordt verscheurt en vergeten. De verzekeringsagent kan dan de verzekering en registratie documenten in orde maken.
Hij begint te glimlachen alsof hij het zelf heeft bedacht. Ik wacht op zijn reactie. Dan begint hij tegen de dames in hun eigen taal te praten. Er worden hoofden geschud en er word geknikt. Ik bevind me in onwetendheid omdat ik er helemaal niets van versta. Zodra de dames ook beginnen te glimlachen weet ik dat het probleem hoogstwaarschijnlijk is opgelost.
Mijn plan lijkt geslaagd wanneer de leidinggevende zijn jas aantrekt en met zijn motorhelm in de hand voor ons uit naar de deur loopt. De dames volgen hem en ik ga daar op mijn beurt weer achteraan.
Onder aan de trap vraag ik aan Lyka: ‘Wat gaan we nu doen?’
Lyka legt uit dat de man met ons meegaat naar een verzekeringsagent die hij goed kent. Hij gaat aan de verzekeringsagent uitleggen wat er aan de hand is en dat alles in orde komt zodra de computerstoring bij de LTO is opgelost!
Wij gaan met z’n drieën in een tricycle en de man rijd op zijn eigen motor achter ons aan. Ik voel mij nog steeds een beetje ongemakkelijk omdat ik het belangrijke gesprek niet zelf heb kunnen voeren. Bij de verzekeringsagent wordt alles snel geregeld door de man en Mamsi, die enkele documenten moet ondertekenen. Daarna moet ik ₱ 5.200 (€ 74,-) afrekenen voor de registratie en drie jaar verzekering voor de motor, de bestuurder en de passagier. Dat ik geen kwitantie krijg voelt ongemakkelijk.
We steken de man een stevige fooi toe en bedanken de verzekeringsagent voor het begrip. Wij zijn blij dat we deze reis niet nog een keer, of misschien zelfs twee keer, hoeven te maken in de onwetendheid of de computers van de LTO wel werken!
Nu deze belangrijke opdracht is volbracht word het de hoogste tijd om te gaan eten. Het is voor de dames veel later dan normaal voor een lunch maar voor mij is het tijdstip ideaal. We moeten wel eerst met de zoveelste tricycle naar de Pacific Mall. Ik kan me nog goed herinneren dat ik hier ongeveer zestien jaar geleden de eerste keer Filipijns ging eten. Dat is ongetwijfeld de grootste cultuurschok die ik ooit in Azië heb beleefd.
We gaan naar het Graceland Restaurant. Een soort van fastfood restaurant dat alle gerechten aan tafel serveert en gewoon serveersters/opruimers heeft rondlopen. Eerst komen de drankjes en de noedelsoep voor Mamsi, daarna verschijnt mijn Panchit, Filipijnse Bami, en als laatste komt de varkenskarbonade voor Lyka. Het is geen Korea maar de smaak ik goed genoeg en de prijs valt niet tegen.
Na een nieuwe bril voor Mamsi, een nieuwe koekenpan met een veilige anti-aanbaklaag voor mezelf en wat Japanse kerrie gaan we rond twee uur terug richting het kleine vissersdorp. We komen niet echt ver want het regent buiten pijpenstelen. Dit zijn de tropische regenbuien die alle neerslag in ons kikkerlandje aan de Noordzee laat verbleken. Er zit niets anders op dan te wachten totdat de wolken zijn leeg geregend.
Zodra de regen is overgegaan in een natte wind, tussen droog en regen in, klimmen we in een Jeepney naar Daraga. De straten van Legaspi zijn veranderd in langzaam stromende rivieren. Het water zoekt zijn weg naar de lager gelegen gebieden waar het langzaam in de rotsachtige vulkaangrond zakt.
Het is een lange dag en de vermoeid slaat toe zodra je stilzit. Alles wat je onderneemt is in de tweede wereld landen intensiever, en verbruikt meer energie, dan in een ontwikkeld land. Lyka’s oogjes vallen voor enkele momenten dicht in de Jeepney.
In Daraga splijt onze groep zich in tweeën! Met de Jeepney of met de aircon minibus naar Pilar? Mij maakt het persoonlijk helemaal niets uit. De dames mogen beslissen. Bij de halte voor de minibus kunnen we snel zaken doen. Er zijn nog zes plaatsen over. Ik neem plaats naast de bestuurder en vertel hem dat ik beide stoelen naast hem betaal. De dames nemen achter mij plaats en tien minuten later worden de laatste twee stoelen gevuld. We vertrekken naar Pilar. Om vijf uur stappen we uit de tricycle voor het kleine huisje omringt door kokospalmen in de jungle van het platteland. Het was een vruchtbare dag met een bevredigend einde!
Tijdens het bier drinken naast het kleine winkeltje op de hoek wordt ik geholpen door het jonge weesmeisje met een nieuw fenomeen. “Piso-Wifi”, is een kastje waar je geld in gooit voor het gebruik van een sneller dan gewoonlijk wijfij in het dorp. Ik probeer eerst een muntje van ₱ 10 (€ 0,15), daarvoor krijg ik drie uur toegang tot het onbeveiligde draadloos netwerk.
Ik ben aangenaam verrast want deze snelheid van het internet heb ik in San Antonio de Padua (Sapa) nog nooit ervaren. Zelfs niet bij Mamsi in het kleine huisje. Hoe ik bij het adres van de LTO (Land Transportation Office) ben geraakt weet ik niet meer dus geef ik de kleine flesjes San Miguel Pilsen maar de schuld.
Vijf dagen geleden werd er al op het internet melding gemaakt van de computerstoring bij de LTO! We zijn vandaag dus willens en wetens voor de gek gehouden zodat de Filipino’s in het kantoor geen gezichtsverlies leden. Gelukkig kan ik er om lachen. Ze hebben een uitzondering gemaakt en ons goed geholpen. Het is geen andere wereld in de Filipijnen, het is een compleet ander universum waar ik in terecht ben gekomen!
Buiten op straat zit Eric met een paar oude klasgenoten te drinken. Twee flessen goedkope Filipijnse Emperador brandewijn, een paar flessen drinkwater en zakken bevroren drinkwater.
Zodra ik de tafel passeer wordt ik door een van zijn oude klasgenoten aangesproken: ‘Hello White Person!’
Ik ben verbaasd en kijk de jongen met de glazige blik aan.
‘Ik ben een Filipijnse Nigger!’, zegt hij in het Engels.
Ik kan mijn oren niet geloven!
‘Het is de schuld van jullie blanke imperialisten dat wij arm zijn in de Filipijnen!’
De toon is erg onvriendelijk en ik denk die na of ik nu zal doorlopen of de rest van zijn dronken betoog aanhoren.
‘Jullie blanken moeten ons schadevergoeding betalen voor het onrecht dat jullie blanken ons hebben aangedaan!’, schreeuwt hij.
Op de achtergrond klinkt Amerikaanse Rapmuziek uit een bluetooth speaker. Het is meteen duidelijk dat de kanslozen de boodschap van hun broeders uit de getto’s van de grote Amerikaanse steden hebben overgenomen. Ik draai me om en loop langzaam weg. Het is een heel ongemakkelijke situatie voor mij en de Fiësta moet nog komen.
Vanaf de veranda observeer ik de situatie. Ik ben ook niet helemaal nuchter meer maar ik kan alleen maar hopen dat hij geen gewelddadige gedachten heeft.
Het is helaas al enkele dagen, sinds de gasten voor de Fiësta begonnen te arriveren, “ieder voor zich in de keuken”! Een situatie in een keuken zoals ik me nog herinner van de vele jeugdherbergen die ik tijdens mijn reizen heb bezocht. Elke avond vond er een geweldloos gevecht plaats om de schone borden en pannen. Iedereen ongeduldig op zijn beurt wachten om gebruik te kunnen maken van de gaskookplaat, maar eerst een pan en een bord afwassen voordat je kon gaan koken.
Ik loop door mijn mogelijkheden om mijn eigen maaltijd te bereiden en bekijk de zakjes Lobo kruidenmix die ik vier weken geleden in Thailand heb gekocht. Eerst maar eens kijken of mijn zakje varkensgehakt nog in de vriezer ligt. Gelukkig hebben ze dat zakje vlees nog niet gevonden, of gebruikt! Laat mij vanavond maar de Thaise klassieker Pad Krapow Moo maken in een uitgeklede versie.
Daar heb ik wel eieren voor nodig. Een ei kost in de Filipijnen ₱ 10 (€ 0,15) dus ik neem er maar meteen twee. Terug in het huisje wacht mij een aangename verrassing. Het lieve grappige weesmeisje heeft gezichtjes op de eieren getekend. Ik wordt warm vanbinnen omdat er in deze arme moeizame wereld er nog steeds liefde, hoop en humor bestaat.
De vertrouwde geur van de Pad Krapow saus maakt me hongerig, ik eet in de Filipijnen om een hoop verschillende redenen, een stuk minder dan in de rest van Azië. Alle ogen zijn op mij gericht en ik mag een schep pompoen en een gefrituurde Tinapa niet afslaan.
Om half negen zoek ik het bed op. Oordoppen in en proberen de slaap snel te pakken. De woorden van de gefrustreerde jongeman galmen door mijn hoofd. De propaganda van de Westerse Socialistische blanke boetedoening en zelfkastijding dringt zelfs door tot in een vissersdorp op het platteland van de Filipijnen!
Het meest verontrustende is dat er nu stemmen opgaan in de niet-blanke samenlevingen dat het is gerechtvaardigd om winkels van blanken te plunderen en blanke mensen te beroven omdat ze een morele schuld hebben aan de mensen in de wereld die ze eeuwen hebben uitgebuit.
Tel daar de bom met de paddenstoel van de vrijdagmensen in Iran bij op en het mag iedereen duidelijk zijn dat het blanke ras over honderd jaar waarschijnlijk alleen nog in een mensentuin is te bezichtigen!

‘You Maniacs! You blew it up! Ah, damn you! God damn you all to hell!’
(Planet of the Apes (1968)