Filipijnen: Een wereld van verschil

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), donderdag 4 juni 2026

Een klein half uurtje eerder dan het vliegschema heeft voorzien zet de Airbus A321-200 van Philippines Airlines haar dikke zwarte rubberen banden op de landingsbaan van de uit haar voegen gebarsten luchthaven Ninoy Aquino International Airport. Hoe vaak ben ik hier in het verleden geland en vertrokken? Meer dan twee handen vol!
Er is opluchting want de eerste etappe van Busan naar Manilla is zonder problemen verlopen. We zijn alleen heel erg moe, meer vermoeid dan dat we kunnen dragen. Helaas hebben we geen keuze. We moeten door! Dit zijn de troubles uit de titel van mijn blog!
Over iets meer dan vier uur zitten we opnieuw in een Airbus A321-200 maar deze keer van Cebu Pacific. De Airbus A32X in welke uitvoering dan ook is het werkpaard van de kleinere (budget)luchtvaartmaatschappijen en Cebu Pacific is de (budget)luchtvaartmaatschappij die de duizenden eilanden binnen de Filipijnse archipel, en de aangrenzende landen, met elkaar verbind.
De immigratiedienst, op welke luchthaven dan ook, geeft mij nog steeds de kriebels. Gelukkig wordt die immigratiedienst ook steeds efficiënter en het internet, in samenwerking met de smartphone, creëert een naadloze hoogst betrouwbare bron van informatie waar goedwillende reizigers geen tegenwerking van ondervinden.
Lyka gaat als eerste slachtoffer met haar Nederlandse paspoort. De officier van de immigratiedienst bekijkt alle gegevens en heeft geen oog voor het verplichte Filipijnse E-Travel document op haar telefoon. De rode stempel komt neer met een klap op een lege pagina in haar paspoort. Er wordt met een balpen nog wat bijgeschreven en dan ben ik aan de beurt.
Ik trek de hendel van mijn kleine rolkoffer omhoog en plaats mijn hoed daarop. De ietwat te zware ambtenaar volgt mijn handelingen met een verhoogde interesse. Ik overhandig hem mijn paspoort met de instapkaart van Busan.
De stilte tussen ons wordt niet onderbroken! Zijn ogen bewegen, zijn hoofd staat griezelig stil, tussen mijn gezicht, zijn beeldscherm en mijn paspoort heen en weer.
Dan komt de rode stempel met een klap neer op een lege pagina in mijn paspoort. Er wordt met een balpen nog wat bijgeschreven.
‘Balikbayan?’
‘Yes sir! Mabuhay!’
De koffers zijn al rondjes aan het draaien op de bagageband dus na zonder enig probleem de douane te zijn gepasseerd worden we ongevraagd de weg gewezen naar de gratis shuttlebus naar Terminal 3. Ik kan mijn oren en ogen niet geloven hoe goed we worden geholpen en begeleid na onze aankomst midden in de nacht op een luchthaven in de Filipijnen.
De shuttlebus brengt ons in minder dan dertig minuten naar Terminal 3 waar we een geheel onbekende wereld aantreffen. Hier wordt niet gerenoveerd! Hier wordt een geheel nieuwe ervaring gerealiseerd.
Het inchecken gaat snel en de anderhalve kilo die Lyka’s koffer aan overgewicht heeft wordt door de vingers gezien. Gelukkig maar want we hebben al acht kilo extra bagage aangekocht. Deze keer is het een binnenlandse vlucht dus geen immigratiedienst. Alleen de bekende controle van je bagage die je meeneemt in de cabine van het vliegtuig.
Het lange wachten begint! De weersvooruitzichten voor de komende week zijn niet al te best maar ik weet uit ervaring dat 80% regen in San Antonio (Sapa) kan betekenen dat er om vier uur een hevige bui overtrekt die dertig minuten duurt. De rest van de dag is het half bewolkt, droog, moordend heet en een luchtvochtigheid die moeilijk is te beschrijven.
Een plekje op een harde stoel aan een tafel bij Dunkin Donuts, gratis internet dat niet al te snel is, een warme chocolade melk die mierzoet is en een paar donuts om de trek te stillen, vechten tegen de vermoeidheid en de slaap. Lyka is de eerste die sneuvelt, een gewillig slachtoffer! Haar oogleden worden waar, ze vallen dicht en niet veel later ligt ze met haar hoofd op haar armen op de tafel te slapen.
Ik moet eerlijk toegeven dat ik me door deze uren heen moet slepen. Het is een oneerlijk gevecht. Het is Samson tegen de eenogige cycloop! Wanneer ik denk dat ik de strijd ga verliezen wek ik Lyka. Ze kijkt verbaasd en verdwaald om zich heen. Na enige momenten weet ze weer waar we zijn.
Even wandelen, je bloed weer door je vermoeide lichaam laten pompen, een plekje zoeken waar je je niet voorover kan leunen om te gaan slapen. De eerste verdieping van Terminal 3 is op dit moment in de vroege nacht volgepakt met de passagiers die de goedkoopste vluchten van Cebu Pacific hebben opgekocht.
Doorgewinterde reizigers als we zijn weten op zo’n moment instinctief welke kant ze op moeten gaan. De verdieping lager is een omweg met een stevige trap die je moet beklimmen om weer in de vertrekruimte op de eerste verdieping te komen. Mijn instincten hebben het aan het rechte eind. Hier bij de vertrek gates 131, 132 en 133 is voldoende ruimte om te zitten en het is er ook wat koeler dan een verdieping boven ons.
We nemen plaats naast een islamitisch echtpaar dat is teruggekeerd van de Hadj. De man heeft geen kaas gegeten van het reizen met vliegtuigen! Zodra hij tegen mij begint over Gate 131 vanwaar ze gaan vertrekken heb ik mijn twijfels. Daar klopt helemaal niets van. Het tijdschema laat volgens mij geen twee vertrekkende vluchten toe. Ik ga zonder een moment te twijfelende deze twee lieve islamitische oudjes op het juiste spoor zetten om veilig thuis te komen.
Ik bespeur argwaan in zijn ogen, en zijn houding, zodra ik de licht bebaarde man in zijn witte jurk aanbied om te helpen. Is deze argwaan hem aangeleerd in de moskee of vertrouwd hij geen blanke mensen van nature? Ik laat me niet ontmoedigen en adviseer hem om het aan de vrouwelijke vertegenwoordiger van Cebu Pacific te vragen. Ik zie meteen in zijn ogen dat deze man een minderwaardig persoon als een vrouw in een strakke korte donkerblauwe rok nooit om advies zal vragen!
Wat nu? Ik voel nog steeds enige piëteit voor deze oude man. Maar wil hij wel geholpen worden? Ik lees stiekem vanuit mijn ooghoek op zijn instapkaart als Gate TBA. Daar hoef is niet lang over na te denken, “To Be Announceded”. Dat staat ook op onze instapkaarten en dat betekend dat we zelf verantwoordelijk zijn om aan boord van het juiste vliegtuig te gaan. We moeten de beeldschermen zelf goed in de gaten houden voor de Gate vanwaar we naar het vliegtuig gaan.
De oude man naast me staart zwijgend als een marmeren beeld, met zijn vrouw in een gezicht bedekkende jurk als een onderdeel van het beeldhoudwerk, voor zich uit. Ik waag nog een laatste poging om mijn geweten te sussen.
‘Op dat beeldscherm achter ons staan de vluchten, de Gate en de tijden om aan boord te gaan’, hij kijkt mij verbaasd aan.
Hij staat op terwijl zijn vrouw als een stuk bagage op haar stoel blijft zitten. Hij beent richting het enorme beeldscherm om zijn mogelijkheden te onderzoeken. Niet veel later komt hij terug, hij kijkt mij recht in de ogen en met een lichte buiging vol respect zegt hij: ‘Thank you sir!’
Wat moet ik hiermee? Die vraag galmt door mijn hoofd. Ik weet met grote zekerheid dat zijn gedrag niet wordt getolereerd op een vrijdag in de moskee. Of heeft zijn bezoek aan de heilige stad in Saudi Arabië zijn mening veranderd? Tijdens mijn reizen heb ik Islamieten ontmoet van beide zijden van het brede spectrum. Maar ook uit het midden, en dat midden zit op een heel andere plaats dan je zou verwachten. Net als centrum links, dat bestaat ook niet, er is maar een links en dat wordt gepraktiseerd in China, Rusland en Noord-Korea. Zo is het ook met de islam! Of geloofd er nog iemand in een vegetarische leeuw?
Ik blijf openstaan voor het respect voor anders denkende en praktiserende. Ik geef hem een hand en wens hem een goede reis. Wellicht heb ik iets in zijn gedachtewereld kunnen veranderen. Hij kijkt, terwijl hij in de menigte verdwijnt, nog een keer over zijn schouder. Er verschijnt een glimlach op zijn mond. Het geeft mij een goed gevoel. Ik weet nu weer dat de grens tussen goed en kwaad op een plaats kan liggen waar je het niet verwacht.
Ik ga zelf op het beeldscherm kijken en onze vlucht vertrekt van Gate 131. Ik moet in mezelf lachen en een warm gevoel verspreid zich door mijn lichaam. Lyka en ik zitten te wachten bij Gate 131. Noem het geluk, noem het karma, ik bedank de boeddha voor haar begeleiden van twee eenvoudige stervelingen.
Het aan boord gaan met voorrang voor mensen op leeftijd is geen probleem in een land waar de gemiddelde levensverwachting onder de 70 jaar ligt. We slaapwandelen naar onze stoelen en worden wakker gemaakt voor de snacks die ik in januari tijdens het boeken heb besteld en betaald. De tijd is elastisch geworden. Mijn bewustzijn kan de 55 minuten van de vlucht niet meer in een vorm gieten die mijn geest begrijpt. We zijn in (reis)zombies getransformeerd en hunkeren naar een bed, slapen en een douche.
Zelfs mijn altijd alerte geest om foto’s te maken is nu tot stilstand gekomen. Ik denk er gewoon niet meer aan om onze avonturen voor de eeuwigheid digitaal vast te leggen. De tijd en ruimte spiraal zoals de theorie door Einstein bedacht bestaat voor ons niet meer. We weten nog wel in welke ruimte we zijn maar niet meer in welke tijd.
Na de landing op de Daraga International Airport raak ik snel geïrriteerd omdat mijn zintuigen het grootste gedeelte van hun intensiteit verloren hebben. Ik herken mijn schoonmoeder niets eens meer op afstand. De gemeentebus met de chauffeur staat klaar om ons naar San Antonio (Sapa) te brengen. De dames gaan achterin om met elkaar te kunnen praten zonder te worden afgeluisterd.
De bijna tandloze chauffeur naast mij spreekt geen woord Engels en ik reageer alleen nog wanneer de bus een plotselinge beweging moet maken in het onvoorspelbare en levensgevaarlijke verkeer in de Filipijnen. Ik heb slechtere chauffeurs meegemaakt maar ik kan niet ontkennen dat ik blij ben om op de plaats van bestemming te zijn.
De airconditioning gaat aan in onze kamer voor de komende vijf weken die we liefkozend altijd VIP1 noemen. Ik drink een halve liter koud water en de vermoeidheid lijkt weggespoeld. Ik passeer het punt dat ik 24 uur wakker ben sinds in Busan de wekker ging. Enkele hazenslaapjes hebben me door de lange nacht gesleept.
Het is nog geen negen uur in de ochtend en ik heb nog een hele dag voor me. Slapen is voor mij geen goed idee want oude(re) mensen zijn gebaad bij een goed ingedeeld dagelijks ritme waar je je strak aan moet houden. De paar duizend Filipijnse peso die ik nog in mijn portemonnee had zijn sneller uitgegeven dan verwacht. Het goede nieuws is dat er nu een filiaal van een Filipijnse bank in Donsol is die internationale kaarten accepteert. Het is een stevige wandeling van een kleine veertien kilometer maar ik heb verder toch niets anders te doen.
In de drieënhalf jaar dat we weg zijn geweest is er natuurlijk het een en ander veranderd. Langs de weg natuurlijk want de weg ligt nog steeds op dezelfde plaats. Het is nog steeds een genot om in alle rust door het tropische landschap van Luzon te wandelen. Elke passerende motorrijder en hun passagiers groeten je. Iedereen in het dorp weet na ruim vijftien jaar wel wie ik ben!
De weg van Dawitan naar Ogod is gerenoveerd en verbreed. Het verbaasd me en om eerlijk te zijn begrijp ik niet waarom. Deze weg wordt alleen gebruikt door de lokale bevolking op tweewielers.
Problemen met de opgeschoten rebellerende jeugd lijkt op het platteland van de Filipijnen ook te bestaan! De burgemeester, Barangay Captain, zoals zijn mooie titel officieel klinkt, heeft de absolute macht in het dorp en wordt door iedere inwoner gerespecteerd.
De ingestelde avondklok staat op een muur tegenover de lagere school geschilderd. De straffen staan eronder en zijn voor iedereen duidelijk. De boete van ₱ 500 lijkt niet veel maar het is wel het minimum dagloon dat hier wordt verdient in de provincie. Wordt er ook gehandhaafd? Reken daar maar op! Regels zonder handhaving zijn voor de zwakkelingen en de dromers. Geen enkele Barangay Captain in de Filipijnen behoort tot die groep!
Al sinds de eerste keer dat ik de oude katholieke begraafplaats van Donsol passeerde geeft dit beeld mij koude rillingen en roept vragen op. Het is in ieder geval het armste gedeelte van de inwoners die hier op elkaar liggen te rusten. Ik zoek naar woorden want hier ligt niemand onder de zoden. Het is in feite geen begraafplaats want er is geen schop de vulkanische grond in gegaan. Het zijn gemetselde tombes die zonder enig verband op elkaar zijn gebouwd.
Ik kan mijn ogen niet uit de opengebroken tombe’s houden. Ligger er nog menselijke resten? Wie hebben die tombes open gebroken? Zijn het grafrovers die tijdens de nachtelijke uren op zoek naar goud de rust van de overledenen hebben verstoort? Waren het familieleden die de tombe hebben opengebroken om de stoffelijke resten naar een andere, meer gerespecteerde, rustplaats te verhuizen?
Misschien dat ik ooit antwoorden krijg op deze vragen. Voor nu, ik heb nog een kleine twintig minuten te gaan totdat ik voor een ATM sta om Filipijns geld op te nemen. En wat denk je? Na 6 kilometer en 750 meter sta ik voor een ATM met een kartonnen bord erop.
“Out of Service!”, staat er met een dikke zwarte viltstift opgeschreven.
Dan zakt de moed je toch in de schoenen? Een beveiliger met een geladen jachtgeweer aan zijn schouder opent de glazen deur om wat te zeggen. In zijn kielzog volgt een vriendelijke medewerkster van de bank die haar oprechte excuses aanbied voor de ATM die niet werkt. Mijn opmerking dat ik te voet uit San Antonio ben gekomen verbaasd haar. Ze verteld me dat er hoop is dat de ATM om half drie weer werkt, de monteurs zijn onderweg. Ze bied meteen aan mij te bellen wanneer de ATM is gerepareerd.
Helaas kan ik daar niets mee want we hebben nog geen Filipijnse simkaarten. Het oude kaartje dat in mijn iPhone zit werkt gewoon niet meer na drieënhalf jaar. Ze heeft begrip dat ik het morgen weer kom proberen omdat ik haar geloof en dat ik goede hoop heb dat de ATM vanmiddag wordt gerepareerd. Vriendelijkheid en service, wat mis ik die oude tijd dat je nog netjes te woord werd gestaan in Hollandistan.
Na twee halve liters ijskoud drinkwater voor ₱ 23 (€ 0,35) is het tijd om rustig terug te lopen. Ik passeer een aangename verrassing die ik op de heenweg heb gemist. Een nieuwe supermarkt, genaamd O’ Save, is geopend. Een eerste blik over de kassa’s, en de afrekenende klanten, naar binnen voorspeld veel goeds. Daar gaan we morgen zeker even binnen kijken!
De weg terug is zwaarder dan de weg heen. De temperatuur is gedurende de ochtend opgelopen en de luchtvochtigheid perst de liter koud water, in de vorm van vettig zweet, uit mijn lichaam. Het gebrek aan lichaamsvloeistoffen heeft waarschijnlijk een negatieve invloed op mijn gewrichten in mijn benen. Mijn enkels en knieën beginnen pijn te doen terwijl ik ze toch niet echt zwaar belast.
De laatste anderhalve kilometer leg ik af achter op de motor van een vriendelijke jongen die vroeg of ik misschien een lift wilde naar Sapa. Ik voel me met zesenzestig nog niet oud maar ik begin de beperkingen toch wel te voelen. Mijn geest wil steeds vaker iets doen dat mijn lichaam niet meer wil doen. Wat nu? Gelukkig ben ik een realist.
De warmte zorgt er voor dat ik minder trek heb. Ik weet dat ik moet eten zoals ik ook weet dat ik voldoende moet drinken. In de tropen is drie liter water zo’n beetje het minimum. De dames hebben al gegeten en in mijn gedachten zie ik de borden met de grote bergen gekookte rijst voor me.
Er is Adobo met varkensvlees over en in combinatie met spaghetti is het een prima lunch voor mij. De knijpflacon Ssamyang die we hebben meegebracht uit Korea komt tevoorschijn en deze eerste maaltijd in de Filipijnen is zo slecht nog niet.
Het bed in de relatieve koelte van de slaapkamer is erg uitnodigend maar ik weet dat het geen goed idee is. De veranda is een betere plaats om de middag door te brengen. Aan het einde van de middag een eerste ijskoude San Miguel Pilsen terwijl ik een boek van Appie Baantjer uitlees.
Onze eerste dag bij Lyka’s moeder wordt afgesloten met de altijd lekkere Panchit Marit, zoals wij het noemen. De Filipijnse bami zal geen culinaire prijzen winnen maar het is voor ons voldoende. Vandaag zitten er stukken kippennek in voor de smaak en het vlees. In de Filipijnen wordt er echt niets weggegooid!
Er zal niet veel vlees aan die nek zitten zijn dus schuif ik de strengen nekwervels van het gevogelte naar de rand van het bord. Het smaakt zoals verwacht en om half tien sluit ik mijn ogen na de eerste dag in de Filipijnen. We hebben nog wat plannen maar later meer daarover.

Zuid-Korea: Gamcheon Culture Village

Busan (So Yu Hotel) 609), dinsdag 19 mei 2026

Toeristische attracties komen in twee smaken. De door mensenhanden gebouwd of door de natuur gevormd. De eerste is vaak met voorbedachte rade als attractie gebouwd om iedereen versteld te doen staan, zoals de Eiffeltoren die in 1889 de wereld moest verbazen wat je allemaal met stalen balken kon bouwen.
De natuur heeft geen bewustzijn en volgt de krachten van de kosmos. Natuurkunde en scheikunde hebben overal in de kosmos dezelfde wetten! Laat dat maar eens op je inwerken nu de hoogopgeleide leiders van onze samenleving denken dat ze de kosmos kunnen sturen met zelfbedachte knoppen om aan te draaien? De kosmos heeft geen knoppen en is niet te beïnvloeden.
Wat de mens wel kan is geld vragen voor de toegang naar een bouwwerk van moeder natuur. De reinste belasting gevoed door de leugen dat uw geld wordt gebruikt voor het instant houden van het natuurwonder dat in de toekomst met een aan zekerheid grenzende onwaarschijnlijkheid zal verdwijnen!
Een wijze man in Nepal vertelde mij ooit: ‘Maak je geen zorgen over de aftakeling van je lichaam en geest. Zelfs Mount Everest eindigt als zand op een strand aan de oceaan!’
Vandaag bezoeken Lyka en ik het Gamcheon Culture Village, een dorp tegen de steile hellingen van een heuvel in Busan. Het dorp heeft een twijfelachtige geschiedenis achter de rug en is ruim vijftien jaar geleden met inspanningen van het gemeentebestuur gevormd tot wat het nu nog is. Een unieke plaats in een groene wereldstad.
We gaan opnieuw met de bus omdat dit veruit het beste, en leukste, vervoermiddel is in Busan. Zoeken naar welke bus je moet hebben is kinderlijk eenvoudig nu Google maps al het werk voor je uit handen neemt. We vertrekken vanaf Busan Depart, een afkorting voor department store, met bus 87 voor onze bestemming Gamcheon Culture Village.
In de bus realiseer je ook hoe steil sommige straten in Busan zijn. Ik heb al heel wat heuvels te voet beklommen maar met een volle bus naar de top rijden van een steile heuvel midden in een miljoenenstad is een heel andere discipline. Hoe steiler de heuvel hoe stiller de toeristen om ons heen in de bus zijn. Er is een hoog gehalte toeristen onder de passagiers! Je moet er niet aan denken dat de remmen of de koppeling het begeven.
Een eerste blik op de kleurrijke huisjes van het bergdorp geeft je een bijzonder gevoel.
Het zit een beetje tussen: ‘Ja, best wel leuk!’, en ‘Is dit alles?’ in.
De vergelijking en de naamgeving van het “Machu Picchu” van het oosten gaat echt te ver! Het is goed bedacht door de reclamemensen maar het raakt kant noch wal.
Hoe is het bekende dorp ontstaan?
Korea is hoofdzakelijk heuvelachtig en de vlakke stukken land op de hogere vlaktes, langs rivieren en langs de zee zijn sinds mensenheugenis gebruikt voor de nederzettingen en landbouw. Langzaam zijn die twee van het natuurlijke vlakke land verdreven door de industrie en stedelijke ontwikkeling naar de met mensenhanden gebouwde terrassen op de hellingen van de minder steile heuvels.
In de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw verscheen er langzaam industrie op de vlaktes die grenzen aan de zee. De bewoners, tevens de arbeiders in de industrie, werden verdreven om plaats te maken voor de economische vooruitgang van het toen door Japan geannexeerde Korea. Met Japan als nieuw export gebied bood zich een enorme markt aan voor de Koreaanse landbouw en industrie.
De oorspronkelijke bewoners van de kuststrook moesten ver genoeg worden verplaatst om veel ruimte te maken voor de industrie maar tevens dicht genoeg bij de nieuwe industrie blijven om als goedkope arbeidskrachten te kunnen dienen. Armoede was troef en gezinnen waren klein in de bamboe/houten huisjes. Rond 1955 werden er nog eens 800 gezinnen naar Gamcheon Culture Village verhuisd. De leefomstandigheden waren nog steeds slecht en armoede was troef.

In de jaren '70 waren er alleen huizen gemaakt van hout. Eind jaren '80 en begin jaren '90 begonnen gezinnen groter te worden, dus bouwden ze huizen met twee verdiepingen." Desalniettemin werd het dorp geconfronteerd met aanhoudende armoede en slechte levensomstandigheden

In 2009 kwam het plan van de grond om van Gamcheon Culture Village een bolwerk voor jonge kunstenaars en anders denkende te maken. Er kwamen subsidies om de houten huisjes door stenen huisjes te vervangen. Het dorp in een lappendeken van kleur te verven en de huizen en straten te versieren met kunstwerken om het dorp tegen de heuvel leefbaarder te maken.
Het dorp is kleurrijker geworden maar ik heb grote vraagtekens bij de leefbaarheid in de toeristische attractie wanneer er dagelijks een vloedgolf van (buitenlandse) toeristen over het dorp spoelt. Tijdens ons korte bezoek kan ik niet zeggen dat ik enig spoor van leven heb gezien van de permanente bewoners.
Overal in het bergdorp staan mensen in rijen te wachten om die ene droomfoto te maken, die ze op hun smartphone hebben gezien, en die iedere toerist maakt in het Gamcheon Culture Village.
Zo wij dus ook want het is aanstekelijk omdat er verder eigenlijk niets is te doen in het dorp. Behalve het oneindig eten van ongezonde veelal gefrituurde snacks en het drinken uit grote bekers gevuld met felgekleurde mierzoete vloeistoffen en blokjes ijs.
De langste rij mensen in het bergdorp staat te wachten op de mogelijkheid om een foto te kunnen maken met de beelden van De kleine Prins en de woestijnvos. Personages uit een (kinder)boek gepubliceerd in 1943. Het is geschreven door een Fransman die absoluut niets van doen heeft met Korea. Opnieuw een mooi staaltje van moderne Aziatische marketing.
De meeste mensen staan te wachten in groepjes van twee à vier personen. Die groepjes nemen tussen de dertig seconden en een minuut de tijd om de foto’s met de fantasie figuren te maken. Jullie begrijpen hoe langzaam de rij vordert en dat er altijd nog mensen zijn die proberen voor te dringen.
Gelukkig laat de oude vrouw met de fel gekleurde stok zich niet intimideren en ze houd de rij goed in de gaten zodat er geen problemen ontstaan. Het is een onwaarschijnlijke ervaring wanneer ze zonder enig mededogen een toerist op zijn plaats zet of naar het einde van de wachtrij stuurt.
Een muur in een pasteltint is al goed voor de omgeving maar het wordt beter wanneer er een muurschildering op komt. Ook bij deze muurschildering is de Kleine Prins het onderwerp. Het fictieve personage komt van alle kanten op je af.
Koreaanse Popmuziek, afgekort K-Pop, verovert in een rap tempo de (Aziatische) wereld. Jonge mannen en meisjes, verbouwd in plastische chirurgie fabrieken, die er uitzien als verwesterde humanoïde robots. Ieder zijn eigen schoonheidsideaal, het is in ieder geval niet mijn ding. Een ouderwets persoon als ik houd nog steeds van de natuurlijke schoonheden zonder botox en plastische chirurgie. Deze moderne muziekhelden en -heldinnen mogen natuurlijk niet ontbreken op de glad gestukadoorde muren in het dorp.
Ook traptreden moeten het ontgelden om met een kwast te worden omgetoverd tot een blauwe hemel met witte wolkjes. De verf op de treden vertoont geen enkele slijtage, dan begrijp je meteen dat de bewoners van dit huis nooit thuis zijn. We gaan nog verder klimmen naar een ander beeld van de Kleine Prins dat er nog niet zolang staat.
We raken snel verwijderd van de kudde toeristen omdat het een enorm steile weg is en de vele treden omhoog ook niet uitnodigend zijn voor de jonge generaties bankhangers en smartphone verslaafden met een licht overgewicht. Wij laten ons niet weerhouden om deze laatste inspanning te doen voor de mogelijke rustdagen die voor ons liggen.
Ook op het dak van het nieuwe gebouw staat een kortere rij dan dat we ondertussen gewend zijn. We raken aan de praat met een Italiaanse vrouw met een kind. Ik maak de foto’s van het Italiaanse gezin en zij maakt enkele foto’s van ons. Zo zijn we beiden geholpen.
Zou jij je iPhone in Amsterdam, of Rotterdam, aan een wildvreemde geven met de vraag of ze een paar foto’s van je willen maken?
Natuurlijk is er tijdens de volksverhuizing in het midden van de vorige eeuw de tempel ook meeverhuisd. Een richtingsbord wijst naar de Gwaneumjeongsa Temple, ruim honderd meter verderop. Het is grappig wat we tot nu toe hebben gezien. Het is zuivere popcultuur maar ik wil ook wat oudere oorspronkelijke cultuur zien. Het zijn slechts twee gebouwen waarvan het hoofdgebouw het bekijken waard is.
Het wordt tijd om een bus te zoeken die richting Nampo gaat. Onderweg passeren we nog meer uitingen van kunst in verschillende vormen. De verzameling van kunst maakt deze plaats tot een fijne bestemming voor een halve dag mocht je ooit in Busan komen. Dit dorp is niet betoverend maar het dorp is zeker aantrekkelijk!
Je kan de Koreanen zonder te vloeken Nationalistische Patriotten noemen. In de Verenigde Europese Emiraten staat daar bijna de doodstraf op bij voorkeur uitgevoerd door Hamas en/of Hezbollah aanhangers.
Het doet me goed om de Koreaanse jeugd in de klederdracht te zien. Ze zijn na al die jaren onderdrukking nog meer trots op hun eigen Koreaanse identiteit.
Nog een afscheidsfoto van ons samen en een foto van mijn lieve vrouw op een bankje dat wel heel ver uit het lood staat. We hebben twee uurtjes doorgebracht in het Gamcheon Culture Village en dat is meer dan genoeg!
Bij de bushalte staan om een uur in de middag tientallen toeristen te wachten op de bus terug naar beneden, naar de stad. Ik moet aan Kris Masschelein denken en haal een oude truc van de gepokte en gemazelde reiziger tevoorschijn. In zo’n geval bepaal je eerst de richting vanwaar de bus(sen) komen.
In plaats van wachten op de tweede of derde bus waarin je kan plaatsnemen loop je in de richting waaruit de bus(sen) komen naar de eerste bushalte die je tegenkomt. In dit geval op de heuvel schat ik tweehonderd tot tweehonderdvijftig meter. Op het elektronische vertrektijden bord ontdekken we al snel het busnummer dat wij zoeken.
Bij de eerste bus is het meteen raak en wij stappen in een zo goed als lege bus. Een fijne zitplaats met voldoende beenruimte net voor de achterwielen valt ons ten deel. Nu komt het meest grappige moment van de busrit!
We komen langzaam aangereden bij de drukke bushalte die we koste wat het kost wilden vermijden. Er wordt stevig geduwd voor de ingang naar de bus en op verschillende gezichten van de ingestapte passagiers zie ik de verbazing op hun gezicht.
Ze stellen zichzelf de voor de hand liggende vraag: ‘Heb ik die man met die hoed net niet gezien?’
Alle staanplaatsen in het gangpad worden gevuld en zodra de bus het maximale aantal passagiers heeft bereikt zet de chauffeur de bus in beweging. De staande passagiers grijpen zich aan alle kanten vast aan de stangen en de handgrepen. Het is een stevige afdaling die in een etappe van de Tour de France niet zou misstaan.
‘Zou Busan geen interessante plaats zijn voor het organiseren van het Wereldkampioenschap Wielrennen op de weg?’
De bus is onder aan de helling sneller leeg dan verwacht. Tijdens de half uur durende rit naar de stad zijn Lyka en ik het over eens dat we Gimbap gaan eten als lunch.
Op het bankje tegenover de bushalte genieten we van de twee Gimbap. Een met tonijn en de andere met kimchi. Twee Koreaanse klassiekers waarvan er dagelijks miljoenen worden genuttigd in Korea
Op hetzelfde bankje geniet ik aan het einde van de middag van mijn biertje en rijstkoekjes die ik van de oude vrouw in de GS25 heb gekregen. Het weer voorspeld een, en misschien wel twee, rustdagen voor de komende week. Dat nemen we op de koop toe want regenachtige dagen horen nu eenmaal bij het reizen en geven je de mogelijkheid dingen te doen waar je anders niet aan toe komt.
Het is op dit moment nog zonnig en ik zie de schaduw van een gebouw achter mij langzaam omhoog kruipen langs de gevel van het Connect Busan Hotel. Het is de grootste zonneklok die ik ooit heb gezien!
De grote fles Cass bier smaakt uitstekend. Bier in een glazen fles is veel goedkoper dan bier in blik! Zowel de flessen als de blikken hebben geen statiegeld! Waarom zou dat zijn? Er ligt geen blikje of flesje langs de straten, zou het iets met cultuur en opvoeding te maken hebben?
Het Cass Beer smaakt nog het meest als Tsingtao bier omdat er waarschijnlijk veel rijst bij het brouwen wordt gebruikt. Het valt me nu pas op dat het bier slechts 4,5% alcohol bevat. Na een paar biertjes ben ik al licht in mijn hoofd. Het lijkt dat het lichte Koreaanse bier meer plezier geeft dan het Nederlandse bier.
Zo komt deze dag aan een einde. We hebben weinig trek dus eten we instant noedels op de kamer. Morgen waarschijnlijk een rustdag.

Zuid-Korea: De geur van regen

Busan (So Yu Hotel) 609), woensdag 20 mei 2026

Ik kan me met moeite herinneren dat ik mezelf door zo’n regenachtige dag als deze in Korea heb gesleept. Natuurlijk zijn er de dagen dat we tyfoons hebben overleeft in het vissersdorp van mijn schoonmoeder in de Filipijnen.
Ook de winterstorm aan de Spaanse Costa in de camper tien jaar geleden is moeilijk te vergeten. Het schudden en schommelen in de luwte achter een rij huisjes waarvan een gedeelte door de Middellandse Zee werd opgeslokt. Maar dit, een dag zonder enige wind waarop de regen verticaal neerdaalt in verschillende gradaties van intensiteit.
Om zeven uur loopt de wekker af en om eerlijk te zijn lig ik al een uur wakker. Ik sloot mijn ogen om negen uur met de oordoppen in. Eerst het raam open voor wat frisse lucht en dan het water voor de koffie aan de kook brengen. Ik zie de regen vallen. Het is een stille vallende regen die volgens de weersvoorspelling de hele dag op Busan zal blijven neerdalen.
Het is niet anders! Dit is een dag van “Troubles” uit de titel van onze blog. De sterke koffie smaakt heerlijk en ik lees het nieuws van gisteren op het internet. Het is in Nederland zeven uur vroeger dan in Korea. Wanneer wij opstaan is het middernacht in Amsterdamlabat en is de dag ten einde. Het overgrote deel van het nieuws is alarmerend maar niet voor de ambtenaren en de politiek. Voor hun loopt alles door, zelfs als de wereld vergaat.
Lyka ontwaakt wanneer om acht uur het alarm gaat voor de medicijnen tegen mijn diabetes.
‘Goedemorgen lieverd!’, zegt ze, vergezeld door een dikke kus.
Ik heb ze gisterenavond al voorbereid op het voorspelde slechte weer voor vandaag. Er rest ons niets anders dan de dag door te brengen op de hotelkamer. Na bijna twee intensieve weken in Korea is dat best heerlijk. Een echte rustdag.
Verhalen schrijven, foto’s verwerken en een boek van Harlan Coben, Vals Spel, wisselen elkaar af. Tot de magen beginnen te klagen. We zijn het er snel over eens. Ik ga naar de winkel voor instant noedels met wat voorbewerkt vlees er in.
De straat is nat maar niet glad. Daar is over nagedacht in deze heuvelachtige stad! Een instant noedels in Kimchi smaak en een in de Beef versie. Tien blokjes vlees die geadverteerd worden als kipnuggets. We zullen het ermee moeten doen als lunch tijdens deze regenachtige dag.
Zo slecht ziet het er nog niet eens uit? Het smaakt zelfs beter dan het er op het eerste oog uitziet! Ik herinner mij de dagen dat de rugzakartiesten in Thailand de instant noedels, nog in de verpakking, fijn knepen en bestrooiden met het bouillonpoeder. Waarna dat mengsel in de mond werd gestopt en krakend als chips naar binnen gewerkt. Wegspoelend met de goedkoopste flessen drinkwater die ze langs de weg konden vinden. Gelukkig heb ik mij nooit verlaagd tot deze gewoonte.
Na de lunch bekijk ik de weersverwachting voor de zoveelste keer op mijn iPhone maar ik weet ondertussen wel wat voor weer er vandaag wordt verwacht. Het blijft regenen tot ver na middernacht op deze donkere donderdag 20 mei 2026! Mijn demonen hebben mijn inspiratie ook al opgevreten en het boek waar ik aan ben begonnen kan mijn aandacht ook niet vasthouden. Er knaagt wat in me!
Om vier uur kleed ik me aan omdat de intensiteit van het onafgebroken neerdalende water duidelijk is afgenomen. De schoenen gaan vandaag aan maar mijn regenjack blijft in de koffer. Een motregen kan me niet echt nat maken. Nadat ik de trappen naar de top van het Yongdusan Park heb beklommen sta ik onder de Busan Tower over Gwangbok te staren. Het lijkt een treurig uitzicht. Toch deert het me niet want zonder regen was onze planeet niet groen. Sterker nog, zonder de gehate kooldioxide (CO2) zou er geen groen op onze planeet zijn. 99,99 % van het leven is gebaseerd op koolstof. Probeer dat maar eens uit te leggen aan een klimaat idioot die nooit scheikunde op school heeft gekregen?
Op een stoel of een kruk zitten is vandaag niet mogelijk omdat al het meubilair is bedekt met een laagje regenwater. De zeer weinig toeristen die, net als ik, de moeite hebben genomen om de heuvel te beklimmen zijn allemaal binnen in het paviljoen of de winkel.
Het is voor veel mensen in Busan een treurige dag. Maar niet voor mij! Ik hou van de geur van regen. Of het nu de neerdalende warme tropische regen is op het schroeiend hete asfalt in Thailand of het koele zoete regenwater door de zilte zeelucht in het frisse Busan.
Ik lik een druppel van de top van mijn neus en geniet van de natte vochtige omgeving. De geur van verrotting trekt op uit de bodem van de met planten en bomen bedekte heuvel van het park. Ook dat is de geur van de regen en het steeds generatieve leven. Er wordt in de natuur geen enkel molecuul verspild om nieuw leven te creëren.
Met de bekende omtrekkende beweging begeef ik me naar het punt tegenover de bushaltes waar ik graag een biertje drink. Na een week ben ik een bekende verschijning in de winkelstraat en de verveelde eigenaars van lege winkels groeten mij vriendelijk. Geef me nog een maand in Busan en iedereen zou mij begroeten.
Ik heb in het verleden uitgebreid geschreven over hoe graag ik voor langere tijd in Japan zou willen verblijven. Helaas is dat niet mogelijk omdat ze ongecontroleerde en ongewilde immigratie heel serieus nemen. De bevolking, en nu ook de zittende regering, wil de Japanse identiteit koste wat het kost behouden en niet laten vergiftigen door minderwaardige culturen. Dan maar minder arbeidskrachten en een beetje economische krimp. Dat is altijd beter dan niet meer in het land wonen waar je bent geboren en opgegroeid!
Korea is geen Japan, het is er goed en eigenlijk is het niet eerlijk om over goed en slecht te praten. Dat laat ik liever aan de hoogopgeleide socialisten over. Zij hebben een beter moraal kompas dan de mannen en vrouwen die ’s morgens om zes uur in de auto zitten op weg naar hun werk om de helft van de bevolking in Nederland, die nog op bed ligt, van financiële opstekers te voorzien.
Korea is een heerlijk land om te bezoeken. Het Europese paspoort geeft gelukkig nog 90 dagen toegang bij aankomst. Komende reis gaan we zeker weer naar Korea. We praten nu over vier en misschien wel zes weken. Twee of drie locaties en daar de omgeving gaan verkennen vanuit een centraal punt.
Aangekomen bij mijn bekende bankje is die natuurlijk ook door- en doornat. Ik loop door mijn mogelijkheden, en nog voordat ik een doorschijnende halve literfles Cass beer uit de koelkast van de CU heb gehaald, valt mijn oog op een kartonnen bodem van een tray frisdrank. De ideale onderlegger om op een natte oppervlakte te gaan zitten.
Het is vandaag ook hier een heel andere wereld. De natte verlaten straten van Busan zijn een beetje griezelig geworden. Het verkeer raast langs mij heen en werkt een mist van kleine waterdruppels op. Nog maar een klein slokje ijskoud bier. Ik realiseer me nu dat zeventien graden Celsius best wel koud is. Dat is bijna tien graden minder dan gisteren!
Ik heb de fles nog niet leeg wanneer het weer harder begint te regenen. Ik zoek een plaatsje op de richel voor de kleine kruidenierswinkel met mijn rug tegen de ruit van de etalage. Af en toe blaast de wind dikke regendruppels in mijn richting en ik voel dat de kont van mijn korte broek nat en koud begint te worden. Deze middag is aan een vroeg einde gekomen.
Het is vandaag een ongewoonlijke dag geweest. Waarom zouden we deze dag dan niet ongewoonlijk beëindigen? We houden beiden van Koreaans eten maar deze avond gaan we eten bij een Koreaanse Hamburgerketen. De burgers van “No Brand Burgers” zijn niet bijzonder en ook niet veel anders dan de broodjes hamburger van de bekende hamburgerketens. Toch zijn het duidelijk Koreaanse hamburgers, zeker die van Lyka. Haar burger bestaat voor 100% uit garnalen.
Waarom gaan we dan hier eten? Het hamburgerrestaurant is een nadrukkelijk verzet tegen de Amerikaanse gewoontes die tijdens de vijfenzeventig jarige aanwezigheid van de Amerikaanse soldaten in de Koreaanse samenleving zijn binnengedrongen. Hamburgers en Pizza’s zijn de gewoonste zaak van de wereld in Korea geworden, net als in de Filipijnen. Maar het blijven heel andere landen en het zijn geen nieuwe staten van de USA.
Natuurlijk worden de Amerikanen, en de andere soldaten van de Verenigde Naties die hier hebben gevochten en zijn gesneuveld, nog steeds aanbeden en bedankt voor hun inzet tegen de grote communistische vijand uit het noorden. Dat zal ook niet snel veranderen. Hoewel ik ook in Korea een bitter beeld voel jegens de blanke en donkere mensen.
Deze dag zit er al vroeg op en na wat lezen gaat het licht uit. Morgen met de trein naar een andere stad in Zuid-Korea.