Zuid-Korea: Op verkenning uit (Twee)

Busan (So Yu Hotel) 209), vrijdag 8 mei 2026

Ik was gebleven bij het kleine museum naast de “Daegaksa Temple”. De geschiedenis van het Boeddhisme in Busan is belangrijker wegens de nabijheid van Japan. Een van de weinige landen in het verre Oosten die nooit werden gekoloniseerd maar wel handel dreven met de Westerse zeemachten. De Nederlandse nederzetting in Japan was Dejima, of Deshima. Dit was een kunstmatig eilandje in de baai van Nagasaki dat vanaf 1641 tot 1859 diende als de enige officiële Nederlandse (VOC) handelspost in Japan. Religie is altijd een van de kolommen geweest waar de samenleving, van het diep georganiseerde, Japan op gebouwd is.
Zoals lakzegels vroeger een document officieel maakte in Europa waren er in het verre oosten stempels van de verschillende heersers en diplomaten die de documenten officieel maakten.
Helaas ontbreekt de uitleg over de stempels in het museum maar ik heb in 1999 zelf stenen stempels in China laten snijden. Ik heb alleen geen idee waar ze zijn gebleven of dat ik ze ooit nog zal terugvinden. Jammer genoeg heb weinig meer te stempelen.

Chinese historische documenten schrijven de ontdekking van papier toe aan de eunuch Cai Lun in het jaar 105 n.Chr. In welke mate deze ambitieuze eunuch het papier werkelijk heeft ontwikkeld is onduidelijk, maar hij was degene die als eerste de ontdekking aan keizer He van Han (regeerperiode 88-105) voorstelde. Papier is dus al heel oud maar het was erg lang ook zeldzaam.
De Japanse economie kende in het begin van de Muramachi-periode een grote groei. Net zoals andere handwerk- en landbouwproducten, werd papier op grote schaal geproduceerd zowel voor handel als voor lokale consumptie. Er werden gilden opgericht die zich onder de bescherming van een kerkelijke of aristocratische patroon plaatsten. Het gildesysteem wakkerde de groei en ontwikkeling van de papierproductie aan.
Vanaf de Edo-periode was papier na rijst de belangrijkste bron van inkomsten voor het Japanse regime. Er werd zelfs zoveel papier geproduceerd en sommige soorten werden zo goedkoop verkocht dat papier voor alle rangen en standen verkrijgbaar was. Rond 1620 werd een eerste vorm van papieren geld in gebruik genomen.

Papier is kwetsbaar dus werden de woorden van de Boeddha, de filosofen en monniken in zwarte inkt op dunne plaatjes bamboe geschreven. Kun je een verzameling van deze bamboe plaatjes een boek noemen? Ik denk het wel. Boeken in deze vorm zijn sterk, makkelijk te vervoeren en te lezen.
In een andere vitrine liggen de gebruiksvoorwerpen die de zeer gewaardeerde monnik tijdens zijn aardse leven gebruikte. het zijn de gewone alledaagse gebruiksvoorwerpen zoals een polshorloge en een bril. Het aanraken door de monnik maakt dat ze speciaal zijn geworden. Er is iets van de heiligheid door een onzichtbare kosmische straling overgegaan naar de gebruiksvoorwerpen.
Op weg naar de uitgang heb ik gelukkig nog steeds oog voor de details. Ook na de overdosis indrukken die ik net in de tempel en het kleine museum te verwerken heb gekregen. Het reliëf van de twee Koi karpers in een vijver doet ongetwijfeld Japans aan. De op het voetstuk achtergelaten beeldjes daartegen lijken voor mijn gevoel een mengeling van Chinese en Koreaanse invloeden. Maar het blijft oogverblindend mooi.
De keuken van de tempel, waar ongetwijfeld nog regelmatig monniken en leerlingen verblijven, is eenvoudig te noemen. Twee enorme pannen, een voor de rijst en een voor de vegetarische soep. Hoeveel kommen zouden er hier al zijn vol geschept met een eenvoudige maaltijd?
Op weg naar de uitgang kijk ik nog voor een laatste keer over mijn schouder. Ik heb mijn portie cultuur voor vandaag al gehad. Het is pas onze eerste dag in Busan dus ik weet zeker dat ik dit tempelterrein nog wel een paar keer zal betreden. Nu wordt Lyka’s wens vervuld en gaan we de verschillende markten in de omgeving van het Yongdusan Park afstruinen.
Ik ben niet gek op winkelen maar gemengde markten, èchte oude markten en niet van die gemaakte toeristenmarkten, afstruinen waar je van alles en nog wat tegenkomt zijn voor mij toch aantrekkelijk. Er is altijd wel die enige grappige of serieuze foto die je kan maken. De rij tasjes met een bijna echte zonnebril erop is meteen een winnaar.
Lyka kijkt haar ogen uit naar de modieuze attributen die ze ook regelmatig in de Koreaanse TV-series ziet. We zijn elkaar regelmatig kwijt. Ze loopt vaak als een blind paard verder en een kraam, of winkel, in wanneer ik wat tijd nodig heb om iets te bekijken. Andersom is dat minder. Toch geld helaas hetzelfde als is bijna heel zuid-oost Azië. Mijn vrouw Lyka van ongeveer 165 cm en stijl half lang haar. Aan die beschrijving voldoet meer dan twee derde van de vrouwen op de markt!
Zodra we de mode accessoires verlaten krijgt mijn lieve vrouw haast. Ik geniet van het kookgereedschap. Gietijzer en vuurvast aardewerk die de gerechten uit de Koreaanse keuken zo speciaal maakt. De smalle overdekte galerijen beschermen het winkelend publiek ook wanneer het weer wat minder is. Het weer is goed maar het ontbreekt aan winkelend publiek. Het ontbreekt ook aan westerse toeristen! Daar wordt ik dan weer blij van. Ik heb tot nu toe nog geen moment het idee gehad dat we in een vakantiebestemming zijn. We hebben het gevoel dat we in het èchte Korea zijn.
Aan het einde van een van die galerijen vult mijn neus zich met de zoete geur van vanille. Er wordt hier een biscuitdeeg gebakken van een extreem hoge kwaliteit. Deze luchtige biscuit wordt gemaakt zonder vet of olie en is daardoor extra luchtig. Een dame snijdt met grote toewijding ongeveer vijf centimeter dikke plakken van de cakes die uit de vorm komen. Daarna wordt er een tweede snede gemaakt die vol wordt gespoten met verse slagroom.
‘Moet ik nog meer zeggen?’
‘Dat was lekker! Nee, niet gewoon lekker, dat was hemels!’
Ons rondje voor vandaag is bijna compleet. De Busan Tower was steeds ons baken om niet ons richtinggevoel te verliezen op deze eerste dag. De klim naar de voet van de Busan Tower in het Yongdusan Park blijkt toch wel wat moeilijker dan we hebben verwacht. Er zijn steile trappen door een groen woud.
De klim naar de top van de heuvel is toch wat zwaarder dan gedacht. Eindeloze trappen, af en toe onderbroken door een platform waar mijn vrouw een rustpauze neemt, leiden naar de top. Eenmaal boven op de top is het een verademing. Een uitzicht op een zee van groen op de heuvels om ons heen. Wat zal het hier vijfhonderd jaar geleden mooi zijn geweest.
Passagiers van grote toerbussen, waarschijnlijk gekomen met een cruiseschip, worden als schapen naar de Busan Tower geleid om de stad van grote hoogte te bekijken. Daarna worden ze meteen weer als een kudde afgevoerd naar de volgende bezienswaardigheid die op hun volgepakte programma voor vandaag staat.
Dit zijn van die: ”Kijk thuis maar op de foto’s! Dan weet je weer waar je geweest bent!” excursies.
Wij nemen alle tijd en het is ons al snel duidelijk dat het toeristenseizoen in Busan nog niet begonnen is. Alle eetkraampjes, vermomd als kleurige huisjes, zijn nog gesloten. Wanneer zou het hoogseizoen hier eigenlijke beginnen? Het is voor ons in ieder geval duidelijk dat mei een prima maand is om het zuiden van Korea te bezoeken. Het weer is goed en het is nergens druk.
Bij het volgende tafereel moet ik meteen aan de tunnels onder de terroristenstaat Gaza denken. Vergeet nooit dat de leden van Hamas bereid zijn om voor hun geloof, jouw geloof en jouw herkomst te sterven! De toekomst van de mensheid hangt af van de kracht, en de uitkomst van de Jihad.
Tijdens het bezoek aan de toegang van de toren ontdekken we in de hal een kleine cafetaria waar de foto’s aan de counter er meer dan appetijtelijk uitzien. De toren houden we voorlopig voor gezien. Kwart over een! Eerst eten. Onze keuze valt op de Tteokbokki met Chicken Tenders, lange strengen gefrituurde kipfilet. Medium pittig is de veiligste opening voor het eten dat je in Korea kan bestellen.
Op een verlaten terras, in alle rust en in de zon, knabbelen we van onze lunch. De textuur en smaak van de rijstcakejes zijn nog precies zoals ik ze me herinner van ons vorige bezoek. De Chicken Tenders zijn sappig en zeer smakelijk. Voor ₩ 14.000 (€ 7,95) is het een prima lunch inclusief een flesje drinkwater. Het is ruim voldoende voor ons samen.
Onze eerste èchte dag in Busan kabbelt langzaam naar haar einde. We hebben samen een goed gevoel over deze onbekende bestemming. We hebben nog niets kunnen ontdekken waar we niet tevreden over zijn. Maar er komt straks nog een zware test. Onze avondmaaltijd wordt een Koreaanse klassieker, daar zijn we het al lang over eens. Terugkijkend kunnen we vaststellen dat Busan leuk, schoon en veilig is. Laten we hopen dat dat zo blijft.
Voor het Mita Zen Center zit een granieten Boeddha rustig te mediteren. Zen is een vorm van boeddhisme die sterk de nadruk legt op dhyana en introspectie. Hiermee wordt inzicht verkregen in de eigen ware aard, om zo de weg te openen naar een bevrijde manier van leven.
De Boeddha wordt aanbeden, maar er zijn nieuwe digitale goden op de telefoon en andere beeldschermen opgestaan. Een voetafdruk van de Koreaanse zangeres/actrice Jung Eun-ji is een voorbeeld van het nieuwe Korea dat de wereld verovert. Van K-Pop tot K-Drama wordt overal bekeken. Ik blijf een melancholieke oude gek maar deze nieuwe golf van globalisering kan ik wel waarderen.
We gaan samen terug naar het hotel waar ik mijn bierkoeler ophaal om het Cass biertje tijdens mijn gebruikelijke middagsessie koel te houden. Zodra de deuren van de lift zich openen merkt Lyka dit mooie plaatje op.
“Hi, Busan”, inderdaad: ‘Hallo Busan!’
Ik heb gisteren mijn plekje al gevonden en ook vandaag is het er goed vertoeven. Ik moet alleen nog een toilet zien te vinden. Met een koud biertje bij de hand observeer, en bestudeer, ik het dagelijkse leven van de miljoenenstad Busan. Het trottoir achter mij is zo goed als leeg. De rijbanen voor mij zijn matig gevuld met hoofdzakelijk Koreaanse personenauto's. De blauwe stadsbussen van het openbaar vervoer zitten vol.

Onbewust maak ik een vergelijking met het land dat voor de oorspronkelijke bewoners het afgelopen decennium veel van haar glans heeft verloren. Ook wij behoren tot de groeiende groep inwoners die ontevreden zijn over hun leefomgeving en hun heil ergens anders willen gaan zoeken.

Tijdens de bezetting door het Groot-Duitse Rijk.
• De troepenaantallen door de jaren heen:
• 1940: Ongeveer 50.000 soldaten tijdens de beginfase van de bezetting.
• 1943: Het bezettingsleger groeide tot circa 125.000 man. Nederland werd door de bezetter ook gebruikt als rustplaats voor troepen.
• 1944-1945: Naarmate de geallieerden oprukten, vluchtten veel Duitse troepen terug of werden ze gestationeerd in de 'Vesting Holland'. Hierdoor schommelde het aantal rond de 100.000 tot 120.000 manschappen vlak voor de capitulatie.

Naast de Wehrmacht: Er waren ook nog duizenden Duitse politieagenten, functionarissen, en administratief personeel gestationeerd, evenals organisatieleden van de Organisation Todt (die hielpen bij de aanleg van de Atlantikwall).

Over de aantallen nieuwe Medelanders die jaarlijks in Ter Apel arriveren wordt er door alle betrokken instanties en de overheden geheimzinnig gedaan gedaan! Het gaat niet over een bezetting, het lijkt meer op een invasie! Aantallen zijn van jaarlijks, via maandelijks, nu naar wekelijks gegaan. Dan worden ze nog onderverdeeld in groepen waardoor het vluchtelingenprobleem boekhoudkundig wordt geminimaliseerd tot enkele per dag.
Laat de overheid in de toekomst alleen nog aangeven hoeveel ambtenaren er in de asielketen werkzaam zijn? Dan zal het voor veel meer mensen duidelijk zijn dat ze op een zinkend schip zitten.

Terug naar Busan? De stadsbussen komen in vier smaken: Diesel, LNG (vloerbaar aardgas), Elektrisch (Batterij) en Elektrisch (Brandstofcel met Waterstof). Wat opvalt is dat alle bussen, zonder ook maar een uitzondering, die in Busan rondrijden in Korea zijn gebouwd. De Koreanen houden de ontwikkeling en het bouwen binnen hun landsgrenzen om werk en innovatie in eigen hand te houden. Daar kunnen ze aan het einde van de Rijn nog heel wat van leren!
Samgyeopsal restaurants zijn ongetwijfeld de meest voorkomende restaurants in Korea. Je hoeft nooit lang te zoeken, alleen een keuze maken is voldoende. De menukaarten zijn overal hetzelfde en het koude bier en Soju stroomt in overvloed.
Wij hebben vandaag op goed geluk voor het Chamsut Saenggalbi Restaurant gekozen. Eerst komt de mand met het gloeiende houtskoolvuur op tafel.
Het varkensvlees kost gemiddeld ₩ 10.000 (€ 5,65) per 100 gram. De minimale afname bij de eerste bestelling is 300 gram. Dat is de startprijs voor het vuur, de banchan en de verse groenten. De koolhydraten in de vorm van rijst of instant noedels, ja, in een goed restaurant serveren ze instant noedels, zijn extra voor kleine prijsjes omdat de Koreanen voor het varkensvlees komen.
De serveerster knipt met een huisschaar de dikke speklappen in handelbare reepjes. De paddenstoel wordt gesneden en een handvol tenen knoflook grilt op de hete plaat.
De eerste 300 gram speklappen zijn in een record snelheid in slabladeren gerold en in onze monden verdwenen. We kijken elkaar aan en zien hetzelfde idee in onze ogen. Nog maar 300 gram? Nee, da’s teveel! Doe maar 200 gram! Dat doen we! Maar nu wel de speklappen in een veel dunnere versie. De Sla en banchan worden aangevuld en ik bestel nog maar een fles ijskoud Cass bier.
Het klinkt vreemd! Het vlees komt van hetzelfde stuk van het varken, het vuur is hetzelfde en toch smaken dun gesneden speklappen heel anders! Misschien zelfs nog lekkerder dan de eerste ronde.
Voor ₩ 62.000 (€ 35,25) hebben we vorstelijk zitten tafelen. Voldaan en vermoeid gaan we ons bedje opzoeken. Morgen de eerste lange wandeling.
Maar niet voordat ik beneden de slager met complimenten overlaad en bedank voor het heerlijke vlees. Hij is zichtbaar verbaasd. Volgens mij denkt hij: Ik doe gewoon mijn werk.
Op weg naar het So Yu hotel toornt de verlichtte Busan Tower hoog boven ons uit. Tot morgen!

Filipijnen: Oh moeder, wat is het heet

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), dinsdag 9 juni 2026

De vijfde dag in het vissersdorp op het platteland van de Filipijnen begint zoals gewoonlijk rond half zes wanneer de hanen en honden het tijd vinden om de bevolking te wekken. In het kleine huisje wordt vandaag de rust verjaagd en maakt plaats voor een drukte omdat het komende zaterdag 13 juni de hele dag “Fiësta 2026” is het geboortedorp van mijn vrouw.
De eerste kinderen, en kleinkinderen, van Mamsi zijn vanochtend al gearriveerd. Na aankomst zijn ze meteen in bed gekropen om bij te komen van de nachtelijke busreis die twaalf uur heeft geduurd. Bijna het hele gezin komt bij elkaar voor de officieuze feestdag in het dorp “San Antonio de Padua”.
Voor mij persoonlijk zal er erg veel veranderen want ik ben de enige blanke in het huisje en dan hoef je daar als Filippini geen rekening mee te houden. Het is maar voor een weekje dus het is op het eerste gezicht wel voor me te doen.
Gelukkig is bruinbrood een normale verschijning in de lokale supermarkt geworden. Er is een grote Filipijnse middenklasse aan het ontstaan die gezond wil leven en ook hun kinderen gezond willen laten opgroeien. In de Filipijnen is het ook een harde waarheid dat mensen met een goed gevulde portemonnee beter eten dan de mensen onder aan de financiële ladder. Met een dagsalaris rond de acht euro ben je blij wanneer er wat op tafel komt ’s avonds.
Mijn ontbijt mag dan niet gezond zijn maar ik krijg dit bezoek gelukkig wel regelmatig wat binnen. En daar ben ik al heel erg blij mee! Twee bruine boterhammen met een dikke plak gebakken, uit Korea meegebrachte, spam en een gebakken ei, een dikke klodder echte mayonaise er op en mijn start van de dag kan al niet meer kapot. Die mayonaise is echt bijzonder! Het is niet goedkoop maar van een uitstekende kwaliteit. Daarom gebruik ik het ook om, in plaats van boter of mierzoete margarine, op mijn boterham te smeren.
De gewoonlijke ochtendwandeling van de kleine vijf kilometer is geen probleem. De meeste bewoners van het dorp begroeten mij alweer omdat ze mij herkennen van enkele jaren geleden. Er ontbreken opvallend veel lastige (waak)honden langs de weg. Dat maakt mijn wandeling zeker een stuk aangenamer. Hoewel het nog redelijk vroeg in de ochtend is moet ik eerlijk zeggen dat het lang geleden is dat ik het zo warm als vandaag vond.
De weersverwachting van Apple voor de komende tien dagen liegt er niet om. Alle dagen een minimale kans van 35%, tot maximaal 90%, op regen. Dat is dan natuurlijk een stevige regenbui en geen langdurige druilige regen. Daar is het nu, ondanks de klimaathysterie, het verkeerde seizoen voor. Een bui kan geen kwaad want zonder regen heb je geen tropisch regenwoud.
Ik heb vandaag de lunch overgeslagen want de warmte maakt nu eenmaal dat ik meer drink met als gevolg dat ik ook minder eet. Vanaf de veranda hoor ik het gerommel van de donder langzaam dichterbij komen. Er is geen bliksem aan de hemel te zien. Zodra Pluvius de kranen opendraait komt er een muur van regenwater op je af. Code donkerpaars is Nederland! In de Filipijnen is het een stevige regenbui net als iedere andere dag.
Met een redelijke internet aansluiting overleef ik de regenbui zonder problemen! Mijn herinneringen aan Korea zijn nog net zo zoet als vorige week. Wanneer wij aan het einde van het jaar twee appartementen hebben verkocht komt Korea, en waarschijnlijk ook Japan, op de lijst voor de winterreis van 2027.
In deze rustige omgeving kan ik, in de permanente luchtstroom van een oude ventilator, mijn herinneringen en gedachten prima in woorden omzetten. Wel met een knipoog en wat zorgen. Ik lijk problemen met de hersenen/hand coördinatie te hebben ontwikkeld!
Mijn hersenen produceren woorden die mijn vingers op het toetsenbord moeten aantikken. Regelmatig verwissel ik twee letters, sla ik een woord over of begin ik goed aan het woord maar het einde is van het volgende woord in mijn gedachten. Het voelt meer dan gewone typefouten. Moet ik mij zorgen gaan maken?
Is er neurologisch wat met mij mis of is het gewoon de opkomende stress dat ik weer terug moet naar een plaats waar ik liever helemaal niet meer wil zijn? Ik zal blij zijn wanneer ik januari 2027 eindelijk mijn AOW ga ontvangen! Dan komt er hopelijk wat meer ruimte om Zaltbommel te verlaten.
Vroeger dan gewoonlijk ga ik voor mijn middagwandeling op pad. Ik heb de behoefte om alleen te zijn.Het wordt mij te druk om mij heen nu iedereen is ontwaakt en door het huisje rent. Het is verbazingwekkend hoe snel het betonnen wegdek opdroogt! Waar gaat al dat regenwater toch naar toe?
Het antwoord op die vraag krijg ik al snel. Na de regenbui schiet de luchtvochtigheidsgraad omhoog. De temperatuur mag hetzelfde zijn gebleven maar de temperatuur beleving, wat ze bij de KNMI de gevoelstemperatuur noemen, is wel heel anders. Binnen twintig minuten is mijn katoenen shirt zo nat van het zweet alsof ik zelf net door een regenbui heb gelopen.
‘Oh moeder, wat is het heet!’
Voor een moment dwalen mijn gedachten naar de soldaten die tussen 1814 en 1950 vanuit het koude kikkerlandje Nederland naar de Kolonie “Nederlands-Indië” werden verscheept om de Nederlandse kolonie-economie te bewaken. Het “Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger” moet voor velen boerenzonen en arme productiemedewerkers een ontsnapping of een avontuur zijn geweest.
De schok van de smaragdgroene omgeving, de kleine gekleurde sierlijke vrouwen, het vreemde eten maar vooral die van de hoge vochtigheidsgraad en de temperatuur moet enorm zijn geweest.
Op de terugweg naar het huisje passeer ik een ananasplant, een wilde ananasplant, langs de weg! Door niemand gepland en door niemand opgeëist. Te jong om te eten maar te betoverend om er geen foto van te maken.
Ik heb het al vaker gezegd: ‘De vulkanische grond in de Filipijnen is zo vruchtbaar dat wanneer je ’s avonds een bezemsteel in de grond steekt dan heeft hij de volgende dag bladeren!’
Het is eigenlijk nog een beetje vroeg maar ik loop toch maar meteen door naar het kleine winkeltje van Magna. Maar niet zonder eerst mijn bierkoeler op te halen. Het eerste flesje, een dikbuikje dat de Australiërs een Stubby noemen, San Miguel bier, dat niets te maken heeft met het Spaanse biermerk, smaakt uitstekend. Een nieuwe omgeving en andere mensen om me heen. Een samenleving die rust uistraalt waar een slak nog duizelig van zou worden. Alles wordt in het werk gesteld om niet te zweten!
Lyka heeft vanmiddag in de kerk de beschermheilige van het dorp bezocht. Ongetwijfeld heeft ze hem het een en ander gevraagd voor haar familie en haar toekomst.

Vorige week zijn we met een zwaar hart uit Busan vertrokken. Lyka’s oudere zus is na een operatie niet meer uit haar verdoving ontwaakt en in een coma gegleden. In een staatsziekenhuis welteverstaan. Dat betekend geen Intensive Care! Dat betekend: Zet het bed maar op de gang, misschien ontwaakt ze wel.
Jullie kunnen begrijpen dat dit een extra zware verplaatsing voor ons was. Onze gedachten waren altijd op een andere plaats dan waar ons lichaam zich bevond. Geen geld betekend geen IC, eerst betalen en dan een bed in een privé-ziekenhuis. Het leven is hard buiten Nederland. Gelukkig hebben we het bericht gekregen dat ze weer reageert op prikkels van buitenaf en het lijkt dat ze haar zus en haar dochter, die haar in het staatsziekenhuis verzorgen, en wassen, herkend.
Ik heb ook een paar woorden met mijn eigen heiligen gewisseld en ik kan alleen maar hopen dat er een beetje goddelijke hulp komt. Ze is te jong om het tijdelijke voor het eeuwige te verwisselen.

De groep is wat gegroeid en daarmee is er iets meer chaos ontstaan. Verschillende groepen koken samen en plaatsen de gerechten op tafel wanneer ze gaar en klaar zijn. Anderen gaan zitten en vallen als hongerige wolven aan. Het gevoel van “ieder voor zich en god voor ons allen” is alom aanwezig.
En dit is nog maar het begin, er moet nog een groep komen! Wanneer iedereen er is zijn we met negen in een klein huisje met een douche en toilet die de helft van de tijd niet werken omdat er geen waterdruk is.
Ik heb geen behoefte om aan te sluiten bij mijn schoonfamilie. Ik spreek hun taal niet, de gerechten zijn voor mijn gevoel amateuristisch en ondermaats. Grote borden vol met rijst, aangevuld met vlees, vis of schaaldieren. Verder niets, groente is niet populair in de Filipijnen.
Na de gebruikelijke vier flesjes bier val ik rond zeven uur, als een vreemde eend in de bijt, binnen. De familie tafelt nog steeds en maakt meer lawaai dan een groep schoolkinderen op schoolreis. Ik probeer mezelf wat extra hoop te geven door hardop te denken dat het maar voor een week is. Ik lach vriendelijk om mij heen en denk er het mijne van.
Mijn avondmaaltijd is een fusion van Koreaanse Nongshim Shin Ramyun instant noedels en een poging van Thaise Pad Krapow. Het ontbreken van groenten lijkt grotendeels opgelost door de betaalbare zakken diepvries groenten in de LCC supermarkt in Pilar. Het blijft behelpen maar de smaak is uiteindelijk niet slecht te noemen. Nog een biertje, de oordoppen in en vroeg naar bed. Morgen is er weer een nieuwe dag.

Zuid-Korea: De tombe van Koning Suro

Busan (So Yu Hotel) 609), maandag 25 mei 2026

Na drie weken in Busan mag ik gerust stellen dat we de grootste en belangrijkste bezienswaardigheden wel hebben bezocht en gezien. Toch blijven er buiten Busan nog wel enige plaatsen over die misschien de moeite waard zijn om te bezoeken. Op de gratis kaart van het bureau voor toerisme van Busan heb ik gisteren “De tombe van Koning Suro” gevonden.
Er zijn veel toeristen die graag de toeristische Hop-on, Hop-off bussen in de wereldsteden berijden. In Busan is er de “Busan City Tour Bus”. De prijs voor een dag onbeperkt reizen op de vier verschillende gekleurde lijnen is voor ₩ 25.000 (€ 14,20) redelijk te noemen. Maar ik houd van rust en ruim de tijd te nemen voor de plaatsen die we bezoeken. Elke rit met een trein, een bus of een boot is voor ons al een avontuur op zich. Ik vindt het heerlijk om vanuit de bus de èchte stad aan ons voorbij te zien trekken.
De kant en klare sandwiches van de GS 25 doen het nog steeds goed en aangevuld met een gekookt ei is het een prima start van de dag. De linkse sandwich met 320 kcal kost € 1,60 en de wat gezondere met 204 kcal kost € 1,70. Dat is andere kost dan de frikandel broodjes met 475 kcal, en een blikje energiedrank met 110 kcal die de schoolgaande jeugd ’s morgens in de supermarkt als ontbijt kopen! Waarom is obesitas toch een probleem onder de jeugd bijna overal in de wereld?
Wij gaan vandaag met de bus op stap. We hebben geluk dat de rode lijn met het nummer 1004 rechtstreeks naar de buurt rijd waar de De tombe van Koning Suro zich bevind. De T-Money kaart doet haar werk zodra we in de bus stappen en we kunnen op de terminal direct zien hoeveel Koreaanse Won er nog op de kaart staat. Deze rit van ruim een uur en kwartier kost ₩ 2.100 (€ 1,20) per persoon enkele reis. Dan koop je toch geen auto?
We stappen uit de bus in een heel nieuwe wereld. Het lijkt zelfs wel een ander land! Wat is er aan de hand? De demografische ontwikkelingen in Zuid-Korea zijn hetzelfde als in de meeste Aziatische, en in een ver verleden voor de massa-immigratie van zogenaamde vluchtelingen, ook de Europese landen.
Alleen hebben ze in Korea Hindoe’s uit India, Boeddhisten uit Vietnam en Christenen uit de Filipijnen uitgenodigd om te komen helpen met het productiewerk om de economie te stimuleren. Aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden, voor beide partijen en het ontbreken van het recht om je voorgoed in Korea te mogen vestigen, maken dat het overgrote deel van de inval-arbeiders na een (langere) periode van gemotiveerd werken weer naar het land van herkomst terug gaan.
De goedgevulde portemonnee/bankrekening die ze mee naar huis nemen geeft ze een enorme voorsprong bij een nieuwe start op hun geboortegrond.
Geen werk, geen geld en snel terug naar huis werkt motiverend wanneer je de regels streng handhaaft en geen wachtlijsten opstelt. Een wachtlijst is altijd racistisch omdat er personen worden voorgetrokken!
We zien winkeltjes vol met producten uit de thuislanden van de inval-arbeiders, dat vind ik een prettiger en eerlijker woord dan gastarbeiders, zoals Vietnam, Sri Lanka en natuurlijk ook de Filipijnen. Waarom gaan deze mensen haast allemaal weer naar huis en blijven bijna alle Islamieten opgesloten in sociale huurwoningen met riante uitkeringen in Europa hangen? Er moet toch een bolleboos in Den Haag zijn die het probleem ziet en wil oplossen? Over enkele jaren heeft elk Nederlands gezin dat werkt twee of drie gasten aan tafel die komen mee eten uit de ruif.
Noem een Islamitisch land met een bloeiende economie die niet gebouwd is op de fundering van de verkoop van fossiele brandstoffen aan de energie hongerige wereld? Denk daar maar eens over na?
Nu gaan er in Korea en Japan ook steeds meer stemmen op om de inval-arbeiders, en met name de Islamieten, uit de samenleving te verbannen. Een kleine groep mensen met een tijdelijk visum zijn altijd nadrukkelijk in het straatbeeld aanwezig.
Het behoud van de eigen identiteit en cultuur wordt voor de gewone man en vrouw in de straat belangrijker dan een robuuste economie. Dan maar wat minder maar ik wil mij wel veilig en thuis voelen in mijn eigen land!
Een eenvoudige rekensom: Er komen 50.000 islamieten per jaar een soeverein land binnen. Hoeveel islamieten passen er in een moskee? 500? Dan moeten er jaarlijks 100 moskeeën bij worden gebouwd of bestaan worden uitgebreid. Dat zijn 1.000 moskeeën voor de stroom nieuwe Medelanders elke tien jaar.
Vandaag de dag staan er nog ruim 7.100 kerkgebouwen in Nederland. Hiervan zijn er ongeveer 4.400 tot 5.300 nog in gebruik voor religieuze diensten.
Terug naar het smerige Nationalisme en Patriottisme, volgens PRO en D’66, van de ontwikkelde landen in Azië. Vandaag bezoeken we de Graftombe van Koning Suro. Ik had er ook nooit van gehoord dus heb ik het met AI overstroomde internet geraadpleegd. Je wil niet weten hoeveel drinkwater en elektriciteit er dagelijks aan die flauwekul wordt verspild.

De schepping mythe van Geumgwan Gaya is een mythe over koning Gim Suro, de stamvader van Geumgwan Gaya en de stamvader van de Gimhae Kim-clan. Dit verhaal is geschreven in The Garak Gukgi (가락국기) van de "Samguk Yusa" Volume 2. Dit verhaal vertelt dat de zes eieren in jongens veranderden en dat ze oprichters werden van elk land van de Gaya-confederatie.

Dit verhaal gaat terug naar het jaar 42 AD. Mag ik dan stellen dat die hooghartige Europeanen in die tijd voor het grootste deel nog onder plaggen en dierenhuiden sliepen. Alleen de Romeinen probeerden enige beschaving over Europa te verspreidden. Ondertussen komen er (ongecontroleerde) berichten uit de “United Woke States” dat de Cherokee Indianen lang voordat Columbus al Islamitisch waren doordat zeelui uit Palestina Noord-Amerika hadden bekeerd. 1984 weer een stap dichterbij.
De bezienswaardigheid is op het eerste gezicht een mooi park waar de Tombe van Koning Suro zich bevindt. We volgen de pijlen naar de ingang van het heiligdom dat natuurlijk gratis is te betreden. Een historische plaats als deze is het eigendom en de erfenis van de bevolking van Korea. Toegang betalen voor je eigendom en je erfenis is voor mij hetzelfde als toegang moeten betalen voor je eigen woning wanneer je ’s avonds na een dag hard werken thuiskomt.
De Hongsalmun, de rode poort met de staken, is karakteristiek voor Korea maar overal in ver verre oosten heb je poorten, soms in steen maar vaak in rood geschilderd hout, bij heiligdommen om boze geesten af te wenden. Rood is de kleur die geesten en demonen niet mogen en bij vandaan blijven.
Schildpadden worden in Azië, met name in China en andere regio's die de taoïstische filosofie volgen, geëerd vanwege hun symboliek voor wijsheid, een lang leven, stabiliteit en het universum.
In de Feng Shui-leer staat het harde schild van de schildpad voor ultieme bescherming tegen negatieve energie. Het dier is een van de vier 'hemelse wezens' (naast de draak, feniks en tijger) en vertegenwoordigt de windrichting noorden.
De poort naar de grafheuvel waaronder zich hoogstwaarschijnlijk de tombe bevindt is een fraai staaltje Aziatische architectuur. Vanzelfsprekend in het geest afwerende rood geschilderd. De hoogte van het platform Laat zien hoe klein de Koreaanse volkeren bijna tweeduizend jaar geleden waren.
Een review van een Amerikaan over deze bijzondere plaats staat mij nog bij. Ik weet niet waar ik het heb gelezen maar hij vond het:
“Een berg aarde zonder enige betekenis!”
Amerikanen, ze blijven een vreemd volk. De laatste vier presidenten hebben het land tot op het bot verdeelt. Enkele van mijn oude vrienden laten niets meer van zich horen omdat ik andere politieke ideeën heb dan zij. Ik pas niet in hun hokje of onder hun koepel.
‘Maak vrienden met gelijkdenkenden en je hebt het altijd bij het rechte eind. Een gesprek met een anders denkende is ongemakkelijk wanneer je de juiste argumenten niet kan vinden!’
Daarin schuilt het grote gevaar voor de toekomst van de samenlevingen op onze aarde. Er zijn religieuze spanningen en racistische spanningen. En juist daar schuilt het gevaar, zij willen niet samenleven met anders denkende of anders gekleurden.
Wanneer die twee samenkomen in een donkere Islamitische Afrikaan heb je het recept voor haat, blinde haat! Ik ben echt bang voor de toekomst van Europa, de stroom van de “donkere haat” Boko Haram wordt door de leiders in Europa met open armen ontvangen. Staan onze vertegenwoordigers ècht te popelen om Europa onder te laten gaan?
Genoeg angst en politiek! Terug naar Korea.
De drie historische grafmonumenten en de acht bladerige voetstuk van een lotusbloem raken mij diep in mijn ziel. Dit is echte kunst gemaakt door steenhouders met respect voor hun leiders en hun filosofie over het tijdelijke leven op deze kleine planeet.
Dit eeuwenoude timmerwerk, gebouwen in elkaar gezet zonder spijkers en schroeven, inspireert mij immens. Denk eens aan het monnikenwerk van het schilderen van de patronen en de draken? Heel af en toe, wanneer je gelukt hebt, zie je de schilders zelf aan het werk tijdens het conserveren van deze houten gebouwen.
De “Hanok” is het traditionele Koreaanse huis. Hanok hebben hun oorsprong in pithuizen uit de vroege Neolithicumperiode rond 6.000 v.Chr., en de traditionele vorm van Hanok werd voltooid in de late Joseon-periode.
Koreaanse architectuur overweegt de positionering van het huis in relatie tot de omgeving, met aandacht voor het land en de seizoenen. Het interieur van het huis is ook dienovereenkomstig gepland. Dit principe wordt baesanimsu genoemd (배산임수; 背山臨水), wat betekent dat het ideale huis is gebouwd met een berg aan de achterkant en een rivier aan de voorkant.
Ik blijf wat langer naar de kleine huisjes kijken dan Lyka kan begrijpen. Ik vraag me af of ik in zo’n eenvoudig huisje tot aan mijn dood zou kunnen wonen. Ik denk van wel. Zolang ik maar internet heb en de vloerverwarming werkt.
De vloerverwarming in deze oude eenvoudige huisjes werkt op brandhout dat je zelf in de bossen op de hellingen om je heen sprokkelt. Je blijft er gezond bij en je bent niet afhankelijk van een groep bebaarde idioten die sinds 1973 regelmatig de hele wereld gijzelt.
De hete verbrandingsgassen verlaten via een ingenieus schoorsteensysteem, dat onder de gehele stenen vloer van het huis loopt, de brandplaats. Met een verbazingwekkend hoog rendement. Je begint pas belastingvrij te stoken wanneer je het koud krijgt. Mooier kan het toch niet?
We mogen de poort niet betreden of passeren. Van over de muur bekijken we het heilige grafveld met slechts een koningsgraf vergezeld door granieten dienaars en heilige dieren. Eenvoudigheid kan ook complex zijn!
Er is op het terrein een kleine kapel ingericht voor Koning Suro en zijn vrouw. We ontdekken dit pas nadat Lyka een paar minuten in schaduw heeft zitten rusten. het is een opvallend klein gebouw voor een groot vorst die veel volken in de vallei langs de Nakdong Rivier verenigde.
De andere gebouwen op het enorme heilige terrein rond de tombe zijn niet minder belangrijk of ontbreken aan schoonheid. Er is een school met verschillende klaslokalen waar de leer van de Boeddha werd onderwezen en zijn verlichtte uitspraken geïnterpreteerd, en over gediscuteerd en gefilosofeerd, werden.
Elk minuscuul onderdeel van elk bouwwerk op deze heilige plaats heeft zijn betekenis en zijn bijzondere plaats in het geheel. Als een klein tandwiel in een polshorloge. Ontbreekt het tandwiel dan staat het horloge stil.
Het ratelt in mijn onderbroek!
Lyka kijkt mij aan en we zeggen in koor: ‘Old Building!’
Het is een grap die heel lang geleden in Indonesië is ontstaan toen ik een ratelende scheet in een oude tempel vrij liet.
Achter de tombe ligt nog een groot park waar het ongetwijfeld goed vertoeven is op een mooie zondag. Voor deze twee wereldreizigers is het op een doodnormale doordeweekse maandagmiddag gewoon een park vol met bomen, grindpaden en grasvelden.
Op weg naar de uitgang realiseer ik me dat er ook nog een vijver in een hoek van het complex, bijna naast de uitgang, ligt. Nadat we allebei gebruik hebben gemaakt van de brandschone gratis openbare toilet bezoeken we de kleine vijver met een zachtjes spuitende fontein. Ik had Koi karpers, of minstens schildpadden verwacht, maar helaas is er weinig leven in het door de algen groen gekleurde water te zien.
Wat wel opvalt is een kleine compositie van granieten beelden die ongetwijfeld belangrijk is voor de legende die bij de Tombe van Koning Suro hoort. Ik neem de foto met de twee schildpadden die, wat het lijkt, een stapel eieren te bewaken.
Later vind ik het verhaal achter de eieren op het internet: De stenen eieren op het altaar symboliseren de zes gouden eieren die uit de hemel neerdaalden, waaruit de koning Suro, en de vijf andere Koreaanse koningen, aan het begin van de Koreaanse glorietijd werden geboren.

Volgens een legende geschreven in de Samguk yusa in de 13e eeuw, daalden zes eieren uit de hemel in het jaar 42 na Christus met een boodschap dat ze koningen zouden zijn. Zes jongens werden geboren en volwassen binnen 12 dagen. Een van hen, genaamd Suro, werd de koning van Geumgwan Gaya, en de andere vijf stichtten de resterende vijf Gaya's: Daegaya, Seongsan Gaya, Ara Gaya, Goryeong Gaya en Sogaya.

Om de hoek van de Tombe zijn er nog twee bezienswaardigheden. Daar zijn we snel klaar mee want de eerste is gesloten wegens een renovatie en de tweede is niets anders dan een hoop zwerfstenen op een kleine heuvel. Het mag dan duizenden jaren oud zijn maar er is geen mensenhand aan te pas gekomen.
De klok van een uur zijn we al gepasseerd dus wordt het de hoogste tijd voor de lunch. We zijn op weg naar de heuvel langs een restaurant gewandeld dat bijna helemaal vol zat met Koreanen. Dan kan het niet slecht, of te duur, zijn! Alleen het interieur van het restaurant laat ons voelen dat we in een modern Koreaans drama figureren.
We wachten op een begrijpelijke menukaart die maar niet komt! Wat nu? Geen enkel probleem! Bijna alle gerechten die voor de hongerige gasten staan lijken op elkaar. Het kan geen toeval zijn dat ze ook op het gerecht op het reclamedoek buiten voor het restaurant lijken.
Ik wenk de serveerster of ze even naar buiten wil komen. Vanuit de deuropening wijs ik naar het reclamedoek en steek twee vingers op. Ze beantwoordt mij door twee vingers op te steken en vriendelijk te knikken en te glimlachen. Een ongemakkelijke situatie voor haar is opgelost en de man achter de kassa is ook zichtbaar opgelucht. Ik mag aannemen dat ze hier niet vaak toeristen zien.
De in kimchi gestoofde varkensribben zijn om te zuigen. De eenvoud van het authentieke stoofgerecht maakt het gerecht extra lekker, de huisgemaakte banchan vullen het gerecht prima aan. Voor ₩ 26.000 (€ 14,75) hebben we een echte Koreaanse stoofpot tussen de Koreanen zitten eten. Dit zijn de ervaringen waar we voor op reis zijn!
Kunst, geen vandalistische graffiti, vindt je overal langs de straat in Korea. Deze twee kunstwerken vond ik bijzonder genoeg om ze te vereeuwigen en te publiceren in mijn weblog.
Het is verbazingwekkend hoe een ogenschijnlijk bezoek aan een eenvoudige bezienswaardigheid buiten Busan kan leiden tot een stortvloed van indrukken en foto’s!
Morgen weer slecht weer? De voorspelling is in ieder geval niet goed!