Filipijnen: Een bevende grond

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), vrijdag 5 juni 2026

Goedemorgen San Antonio de Padua, vandaar de afkorting Sapa!
Het is tien over half zes wanneer ik door het eerste voorzichtige zonlicht door de dunne overgordijnen wordt gewekt. Naast mij ligt Lyka nog als een roosje te slapen want Filippini's kunnen ook slapen onder brandende studio verlichting.
Het is op dit vroege tijdstip nog rustig in huis en de relatieve koelte van de nacht is door de altijd openstaande ramen naar binnen gestroomd. Nog voordat ik de waterkoker heb gevuld en aangezet staat Mamsi onverwacht achter mij.
‘Good morning. Make me one coffee too!’, Tagalog klinkt van nature als een onvriendelijke taal, net als het Vietnamees. Zelfs fluisteren klinkt als twee mensen die ruzie maken!
Mijn handelingen om het inklapbare koffiefilter en de papieren koffiefilters in gereedheid te brengen om het kokende water te ontvangen worden door Mamsi nauwkeurig gevolgd. Het is pure interesse overgoten met wat nieuwsgierigheid hoe wij aan de andere kant van de wereld onze dag beginnen.
Bij de tweede schep snelfiltermaling krijg ik de vraag: ‘Is dat niet teveel koffie?’
Ik kijk verbaasd over mijn schouder. Dit is een vraag van een persoon die misschien drie keer in haar hele leven verse gemalen koffiebonen ziet. Eigenlijk moet ik er om lachen want de opmerking komt van iemand die gedwongen haar hele leven in zuinigheid heeft moeten doorbrengen.
Zodra mijn beker vol is breng ik het water opnieuw aan de kook. Het gebruik van een nieuw koffiefilter wordt door Mamsi niet op prijs gesteld. Het gebruikte koffiefilter wordt leeg- en schoongespoeld onder de kraan en gebruikt voor een tweede ronde. Daar ben ik dan weer wel blij mee want volgens het schema in mijn hoofd heb ik waarschijnlijk maar net genoeg koffiefilters tot aan ons vertrek naar de Verenigde Europese Emiraten.
Over het internet heb ik niets te klagen. Het bereikt geen hoge snelheden maar het is stabiel genoeg om zelfs te bankieren, Plex en IPTV te bekijken. Met dit internet kan ik hier zonder problemen wel enige maanden doorbrengen. Dat in tegenstelling tot mijn gebruikelijke verklaringen na een bezoek aan de Filipijnen dat het nu absoluut ècht de laatste keer is dat ik hier ben geweest!
Terwijl ik rustig op de veranda zit met mijn MacBook Air en mijn verse koffie bouwt er langzaam een menigte op onder de boog met “Welkom in Sapa” erop. Er zijn nog maar weinig zaken die mij kunnen verbazen op het platteland van de Filipijnen. Ten overvloede wordt mij, omringt met enige geheimzinnigheid, toevertrouwd dat er vanochtend een parade georganiseerd is van de boog naar het stadhuis dat ten onrechte de mooie naam “Barangay Hall” draagt. Het is mijn inziens niet meer dan een verbouwde garage met wat stoelen, een bureau en airconditioning er in.
Rond half negen serveert Lyka mijn eerste ontbijt in Sapa. Het is niet met zekerheid te zeggen of ik dat morgen weer krijg. Organiseren en vooruitkijken zijn niet de sterkste punten van de bevolking op het platteland van de Filipijnen. Het is altijd afwachten, want dat is een van de weinige dingen waar ze wel goed in zijn.
Ik heb de vrouwen gelukkig ervan kunnen overtuigen dat het slimmer is om de eieren, ondanks de een a twee peso die ze meer kosten, in het winkeltje van Magna te kopen. Eieren in kleinere hoeveelheden worden hier verpakt in een plastic zakje en daar schuilt het gevaar. Achterop de motortaxi of in de Tri-Cycle is het zakje met de eieren door het schokken en schudden erg kwetsbaar. Een gebroken ei is een verloren ei.
In verband met Salmonella, de poepbacterie, zal ik nooit de inhoud van een gebroken ei in de Filipijnen nog gebruiken. Mensen van mijn leeftijd hebben zo hun zwakheden en het tijdelijke voor het eeuwige verwisselen voor een ei van vijftien cent gaat mij echt te ver!
De brekende eieren voorkom je zeker door te voet naar de winkel van Magna te gaan en het aantal eieren te kopen die je op dat moment nodig hebt. De omzetsnelheid van eieren ligt bij Magna ook hoog en daardoor ben je er bijna van verzekerd dat de eieren vers zijn.
Die dikke knakworsten zijn een wonder van de natuur en de industrie. Ik kan me alleen niet voorstellen dat ze in Nederland door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) zouden worden toegelaten. Iedereen eet ze in de Filipijnen en zover ik weet gaat er nooit iemand dood aan. Met veel tomatenketchup zijn ze best wel te pruimen hoewel mijn voorkeur uitgaat naar dikke plakken gebakken spam.
Tijdens mijn ochtendwandeling door het heerlijk rustige, maar ongewoon warme, landschap van Bicol hebben de dames bedacht dat ze na de lunch zichzelf gaan verwennen bij de kapper/schoonheidssalon. Of ik meewil naar Pilar? Wat denken ze nu zelf, dat ik liever zoals de andere gezinsleden als een hersendode telefoon zombie in de airconditioning van onze slaapkamer lig? Alles wat je doet in de Filipijnen is een avontuur, zelfs met de dames naar de kapper in Pilar!
Een Tri-Cycle wordt gehuurd en met de dames in de zijspan, en mijzelf achter de chauffeur, gaan we over de heuvelachtige en bochtige weg naar Pilar. De 150cc viertakt huilt als een raceauto om ons over de soms toch wel steile heuvels te trekken.
Met enige blijdschap, en pijn in mijn kont, stap ik in de hoofdstraat, Milezza, van Pilar van de driewieler. Ik neem deze omgeving nog maar eens goed in mij op. Hier staan er nog van die schitterende oude teakhouten Chinese Shophouses. Ook dit antieke gebouw zal in de toekomst het slachtoffer van de sloopkogel worden. De vooruitgang in de armere Aziatische landen is niet te stoppen! Het is alleen jammer dat de overheid er vaak te laat achterkomt dat er veel van hun erfgoed verloren gaat door het gebruik van die sloopkogel.
Tijdens ons verblijf in Korea hebben Lyka en ik het plan opgepakt om een motor in de Filipijnen te kopen. Ik ben nog wat huiverig van het idee maar de relatief kleine investering geeft mij wel elke dag wat te doen de komende twee jaar tijdens ons bezoek aan de Filipijnen. Het is gewoon een kwestie van alle voor- en nadelen tegen elkaar af te wegen en de aanschafprijs minus de restwaarde af te schrijven.
Mamsi heeft voor onze aankomst geïnformeerd bij verschillende motordealers voor de aankoop van een nieuwe motor maar jammer genoeg is ze net zo onkundig als de ambtenaren die de “Fyra Hogesnelheidstrein” hebben aangekocht.
De antwoorden zijn onbevredigend en soms zelfs onbegrijpelijk. Ik heb tegenstrijdige levertijden en registratie tijden gekregen.
Het voelt voor mij als: ‘Laat ik maar wat zeggen, dan lijd ik in ieder geval geen gezichtsverlies!’
Er rest mij niets anders dan zelf met de manager van “Motortrade” te gaan praten. De Honda motorfiets van 125cc die ik op het oog heb blijkt leverbaar maar moet uit Manilla komen. De levertijd is tussen de vier en zes weken. Ik trek een wenkbrauw op voor dit niet aannemelijk verhaal. Wie denken ze dan wel voor de gek te houden? Ik kijk de dames aan en zij slikken zijn antwoord voor zoete koek?
Ik ben duidelijk kritisch tegen de manager dus komt er uit het niets een tweede optie op tafel. De manager kan rondbellen naar andere filialen van Motortrade om te informeren of model Honda dat ik voor ogen heb, in de juiste kleurstelling, op voorraad is. Dat is een goede geste, afwachten dus!
Vreemd genoeg is het bij het eerste de beste filiaal van Motortrade meteen raak. Helaas wordt ik blij gemaakt met een dode mus. Ik moet diep in gevaarlijk Islamitisch gebied in een stadje genaamd Bulan zelf de motor ophalen en zonder verzekering en kentekenplaat de motor naar Pilar rijden. Daar zal de manager de motor overnemen en zorg dragen voor de registratie en de verzekering. Dat laatste kan tussen de drie en vier weken duren. Mag ik dat een gebrekkige service noemen?
Ik vertel de manager dat ik het zal overwegen maar dat het waarschijnlijk niet doorgaat. Op zijn gezicht kan ik aflezen dat hij blij is om van dit probleem verlost te zijn. Hij leidt mij naar de uitgestalde nieuwe motoren voor de winkel. Elke tweewieler die hij aanbeveelt is duurder dan het model dat ik voor ogen heb. Voor een moment zie ik dollartekens in zijn ogen.
De dames worden ongeduldig en vertrekken naar de kapper/schoonheidssalon. Ik weet ongeveer waar ze zitten. Ondertussen ken ik Pilar goed genoeg om in dit provinciestadje niet meer te verdwalen.
Ik ga via de natte markt, waar verse vis, kip en varkensvlees wordt verkocht, naar de haven waar de veerboten naar Masbate vertrekken. Hoe vaak heb ik hier niet staan kijken en plannen gemaakt om die overtocht met de veerboot een keer te maken. Natuurlijk wel overdag en wanneer er absoluut geen slecht weer op komst is.
De onbetrouwbare vloot veerboten op de Filipijnen zijn drijvende doodskisten die jaarlijks honderden slachtoffers eisen. Steeds kom ik weer terug op het punt dat ik niet van een brandende veerboot in het zoute zeewater wil springen in de wetenschap dat de vleesetende haaien bloed op meer dan een kilometer afstand kunnen ruiken en hun prooi lokaliseren. Laat dus maar!
Eerst maar terug naar de dames en vragen of ik wat voor ze kan doen. Bij de SexyBeBe salon aangekomen zit Lyka midden in een mani- en pedicure. Mamsi krijgt een nieuwe haarkleur die Lyka haar al lang geleden beloofd heeft. Een flesje drinkwater kunnen ze wel gebruiken dus sukkel ik naar de LCC om de hoek om drie flesjes koud drinkwater te halen. ₱ 27 (€ 0,38) voor drie flesjes is nog te doen.
Het kan nog wel een paar uur duren totdat de dames klaar zijn dus ga ik weer wat wandelen en bekijken of ik een van mijn andere openstaande opdrachten kan afhandelen. Er is mij verteld dat er een stukje verder in deze straat nog een Honda dealer zit. En laat die dealer nu ongeveer het model Honda motorfiets, dat ik voor ogen heb, in voorraad heeft. De kleurstelling is wat anders en de lichtmetalen velgen zijn gewone gespaakte wielen. Ook ontbreken de schijfremmen en de trommelremmen geven mij toch enige twijfel. Het is tenslotte een stap terug in de tijd! Vijftig jaar geleden had mijn Yamaha FS1 in 1976 al een schijfrem in het voorwiel.
Ik leer ook weer wat nieuws! Het verschil in afhandeling van de benodigde documenten tussen Cash of Afbetaling is een verschil tussen dag en nacht. Cash is afrekenen en een uurtje later rij je op de gekochte motorfiets zonder verzekering en kentekenplaat naar huis. Je mag zelfs wettelijk vierentwintig uur met het certificaat van eigendom rijden. Er staat ook een tijdstip op wanneer de verkoop is afgehandeld.
Ook nu is de registratie en de verzekering een grijs gebied. Het is niet echt duidelijk wat zij voor mij kunnen betekenen of dat het beter is dat wij het zelf doen. De vriendelijke dame komt zelf uit Sapa en kent Lyka’s moeder goed. Ze kent Lyka ook van vroeger toen ze nog in Pilar naar school ging. Dat schept direct een band van vertrouwen. Toch maar even overleggen.
Door de brandende zon ga ik weer terug naar de dames in de schoonheidssalon om het goede nieuws te brengen. Tijdens de korte wandeling vormt zich een dun laagje zweet en olie op mijn huid. Dat voelt vreemd aan. Het voelt net alsof ik me met zonnebrandolie heb ingesmeerd. De reden voor de oliefilm op mijn huid ken ik. Op de Filipijnen wordt bijna alles bereid en gebakken in “Canola Oil”. Van oudsher een twijfelachtige plantaardige olie die industrieel intensief wordt verwerkt tot een gezond en goedkoop alternatief voor andere plantaardige oliën en vetten. Over dat gezond zijn er serieuze twijfels. Maar wat moet je anders wanneer je in armoede leeft?
De dames zijn ondertussen van zitplaats gewisseld, Lyka krijgt nu een kleurspoeling terwijl Mamsi een pedicure ondergaat. De ongeveer tienjarige veel te dikke jongen naast haar, hij krijgt ook een pedicure, roept bij mij enkele vraagtekens op. Te dik zijn in de Filipijnen is vaak een teken van rijkdom. Dunne mensen zijn arm en hebben te weinig te eten. Het zal je cultuur maar zijn!
Mijn verhaal over de motorzaak die ik heb bezocht wordt door de dames goed ontvangen. Ik kan het nu laten inzinken en gaan nadenken hoe we hiermee verder gaan.
Lyka’s, en mijn, iPhone hebben nog steeds geen Filipijnse simkaart dus het is een goed idee om daar naar op zoek te gaan. Bijna recht tegenover de schoonheidssalon is een piepklein winkeltje waar telefoons en accessoires liggen uitgestald in de vitrines.
Ik wordt met open armen ontvangen en vriendelijk toegesproken. Een e-sim voor het Globe netwerk is (nog) niet verkrijgbaar in de Filipijnen. Het wordt dus een ouderwets kaartje dat in de iPhone moet worden geschoven. Het sim-kaartje kost ₱ 125, een week data met een maximum van 10 Gb kost ₱ 100. Het hele pakket inclusief aanmelden en instellen kost ₱ 235 (€ 3,35). Dat is dan alleen voor de eerste week. Volgende week kost het ₱ 100 (€ 1,45) voor een hele week internet. Ik wil haar een kleine fooi geven maar ze blijft die pertinent afwijzen. Hoe sterk ik ook aandring, ze blijft het briefgeld naar mij terug schuiven.
Ik haal Lyka’s telefoon op om hetzelfde pakket te laten plaatsen en te laten installeren. Ook deze keer weigert ze een kleine fooi aan te nemen. Het is haar werk en het geven van service en kwaliteit behoort tot haar belangrijkste taken. Een dezer dagen breng ik wel een ijsje of chocolade, dat wordt zeker op prijs gesteld.
Mijn dag zit er op! Ik zoek een plekje op een stoeprand om te genieten van een koud flesje San Miguel Beer. Ik koop ze aan de andere kant van de straat voor ₱ 56. Ze smaken me uitstekend na deze lange vruchtbare dag. We hebben afgesproken dat de dames mij komen ophalen zodra ze klaar zijn. Er volgt een tweede en derde flesje. Bekijks trek ik genoeg! Een blanke die op een stoeprand bier zit te drinken zie je hier niet vaak.
Hele verhalen en kruisverhoren met Filippini's die moeilijk te volgen zijn door de hoge taalbarrière. Er stopt een Tri-Cycle naast me en na het laatste slokje bier uit de fles te hebben geknepen gaan we terug naar Sapa.
Terug in “Mamsi Residence” staat er een grote verrassing op ons te wachten. De lang verwachtte dozen uit Chicago zijn gearriveerd! Vijf enorme dozen gevuld met kleding, schoenen, huishoud gereedschap, zeep en shampoo, cadeau’s voor iedereen, etenswaren, snoep en chocolade, heel veel chocolade.
Het lijkt kerstmis in juni wanneer de dozen door de aanwezige leden van het gezin worden uitgepakt. Alle artikelen die op een of andere manier gemerkt zijn worden op de juiste stapel voor de genoemde persoon gelegd. Met uitzondering van de chocolade, die gaat bij elkaar in een doos. Die doos verhuisd meteen naar de slaapkamer waar de airconditioning op 24 graden Celsius staat te blazen. Die chocolade heeft minimaal 72 uur in de zon en/of een hete vrachtwagen gestaan. Ik hoef niet uit te leggen hoe die chocolade aanvoelt en eruit ziet.
Ik ben blij als de blijdschap en het enthousiasme van de anderen weer is geluwd en gaan liggen. Gaat er iemand eten voor mij neerzetten op tafel of is het vanavond ieder voor zich?
Nadat de dozen weer zijn ingepakt wordt het eenvoudige avondeten geserveerd. In armoedige landen wordt begrijpelijk niet veel voedsel verspild. Dat gebeurt in de rijke landen waar de mensen op de verpakking lezen dat steenzout van een miljoen jaar oud nog een maand houdbaar is. Waanzin ten top terwijl je omringt wordt door hoogopgeleide salon socialisten die graag andermans vermogen onder de minderbedeelden willen verdelen.
De kippennekken zijn vandaag al verwijderd. Deze keer probeer ik de Pancit Marit wat extra smaak te geven met de Ssamyang die ik uit Korea heb meegebracht. Het eten is warm en het heeft smaak. Dus gaat het naar binnen. Ik mis een gebakken ei maar het winkeltje op de hoek is al gesloten.
Ik zoek mijn plekje op de veranda en drink in alle rust mijn koude biertjes. Binnen is het net een kippenhok met al dat gekakel en de tv net iets te luid. Ik kom al snel tot de conclusie dat ik iets moet doen om aan voedsel te komen voor de komende vier weken. Na wat gepruts en gestuntel heb ik de website van Lazada weer geopend en alles is nog precies zo zoals ik het drieënhalf jaar geleden heb afgesloten.
Ik hoef niet lang na te denken omdat we net zijn gearriveerd vanuit Korea. Ik bestel gelijk twintig pakjes Nongshim Shin Spicy Ramen en een speciale kom om de Ramen in te bereiden. Zo, nu is het wachten totdat de bestelde artikelen arriveren!
Daarna bestel ik nog vijf blikken Hansung Luncheon Meat. Altijd lekker op brood, gebakken bij het ontbijt en in de Ramyeon/ Ramyun Ramen. Natuurlijk komt er vanuit de familie kritiek op mijn kostbare bestelling. Niemand begrijpt dat het op Lazada bijna de helft kost dan in de provinciale supermarkten.
Mijn gedachten beginnen zich te ordenen zich en ik vraag mezelf nu al af of ik hier in het dorp, in alle rust, een langere tijd zou kunnen doorbrengen. Zonder een eigen motorfiets in ieder geval niet. Er zijn enkele financiële hobbels op onze weg gekomen met als resultaat dat we iets voorzichtiger met ons budget moeten omgaan. We slaan ons er wel doorheen!
In de verte rommelt een onweer aan de horizon. Is er regen op komst? Na een paar biertjes beeft plotseling de grond, een aardbeving! 5.4 op de schaal van Richter en geen gasputten om vol te storten met beton om de aardbevingen te stoppen. Alarm berichten verschijnen op alle mobiele telefoons in een straal van een paar honderd kilometer.
Het leven gaat gewoon verder op de Ring van Vuur. Ondertussen ben ik er voor mezelf uit. Ik ga een zondag een motor kopen, eerst moet ik geld uit de ATM halen. Het wordt niet de motor die ik op het oog had maar de eenvoudigste Honda motorfiets die ze in het assortiment hebben. En nog beter, ze hebben dit model bij elke dealer op voorraad omdat het een van de meest verkochte modellen is.
Morgen zal wel weer een nieuw avontuur in de Filipijnen worden!

Thailand: Bordjes en biertjes

Pattaya (Nakorn Siam Boutique Hotel) 605), dinsdag 5 mei 2026

Ik kan het maar moeilijk geloven dat het onze laatste avond in Pattaya, en Thailand, is. Voor mijn gevoel zijn we onze reis is begonnen met een korte vakantie. Twee weken, 14 dagen, hebben wij geleefd als èchte vakantiegangers.
Waarom?
Er is hier in Pattaya heel weinig te doen. Cultuur zit onder de rand van je broekriem. Na zestien jaar samen regelmatig Pattaya te hebben bezocht kan ik gerust stellen dat we het meeste echt wel hebben gezien. Daarom blijven er alleen een biertje drinken en lekker eten over. Dit verhaal gaat dan ook over de bordjes en de biertjes.

Het eten en drinken in Thailand blijft natuurlijk tegelijk spannend en overheerlijk. Te sterk gekruid en te pittige gerechten in combinatie met ijskoude biertjes, om de vlammen te blussen, maken deze bijzondere badplaats in Zuidoost-Azië tot een uitstekende bestemming voor een vakantie.
Maar het is geen bestemming voor een reiziger die op zoek is naar cultuur en het echte Thailand wil zien. Daarvoor moet je met het openbaar vervoer, of je eigen gehuurde vervoersmiddel, naar de stranden van het zuiden of naar de binnenlanden in het noorden en oosten van de Isaan.

Dus wat hebben wij in die twee weken allemaal gegeten, gedronken en gezien?
Bij de Chinees Phak Bung Loi Fha op de hoek van Soi Chaiyapoon en 3rd Road was het zonder enige uitzondering altijd een winnaar. De gerechten zijn uitstekend, heerlijk van smaak en de menukaart is uitgebreid. Je zit er ook gezellig en de grote ijskoude flessen bier zijn klantvriendelijk geprijsd.
Er is natuurlijk ook elke dag de lunch waar we graag voor op pad gaan. Anders komt Lyka maar heel weinig buiten. Een echte klassieker is de foodcourt in de BigC aan de Pattaya Klang (Central Road). Wij zijn grote liefhebbers van de buffetvorm van de traditionele Thaise gerechten. De beschikbare Thaise gerechten wisselen dagelijks en voor ฿ 55 heb je een mooi bordje rijst met drie verschillende vlees- of groentegerechten.
Soms kopen we boven op de eerste verdieping in de supermarkt bereid vis, vlees of een omelet. Die prijzen liggen ook op een niveau dat je samen met een koud flesje (500ml) Coke Zero voor minder dan ฿ 200 (€ 5,25) met z’n tweeën heerlijk zit te eten.
Noem het vloeken in een kerk maar een westers hapje op zijn tijd is in Thailand ook niet te versmaden. Een tosti ham/kaas en de helft van een dubbele pork burger van de 7-Eleven, Lyka en ik delen vaak een gerecht, al dan niet aangevuld met een hardgekookt ei is natuurlijk een prima ontbijt en een goede start van de dag.
Een footlong sub met tonijnsalade en veel groenten van SubWay voor ons tweeën, ieder een halve, die ik afhaal na mijn ochtendwandeling, is natuurlijk ook niet te versmaden. De mythe dat fastfood slecht en ongezond is wordt hier uit het water geschoten.
Op zondag hebben we al zo lang als ik mij kan herinneren en waar we ons ook bevinden in Thailand de traditionele pizza avond. Wat zijn we toch voorspelbaar! De “Chicken Trio” en “Super Deluxe” van de Pizza Company zijn de winnaars die we altijd bestellen. De tweede pizza is gewoonlijk gratis. Ze worden bezorgd in het hotel en dat maakt het erg gemakkelijk. Het is ruim voldoende voor ons tweeën en de volgende ochtend zijn de restanten een heerlijk ontbijt.
De vier grote flessen Leo Beer in de koelkast op de kamer maken het avondeten compleet. Misschien nog wat auto- of motorrace, voetbal of wielrennen kijken en het is een perfecte rustige zondagavond in een ver land ver weg van Hollandistan. Voor een moment voel ik mezelf een vluchteling voor de ongewenste vluchtelingen in het land waar ik ben geboren.
Eigenlijk heb ik in Centraal Pattaya maar twee Billabongs, een Aboriginal woord voor waterpunt en een Australisch woord voor een Pub of Bar, in Pattaya. Nikom Court en Katesiree, beter bekend als de “Cheap Charlie” bars van Centraal Pattaya. Het kan niemand van de regelmatige bezoekers ook maar iets schelen dat ze zo worden genoemd zolang ze voor ฿ 70 (€ 1,85) een grote ijskoude fles bier kunnen drinken.
Helaas heeft de vrouw van de “The Captains Bar” besloten om het restaurant in het laagseizoen alleen te openen voor het ontbijt. Dat is jammer. In de “The Captains Bar” in Soi Honey Inn kun je zowel goed westers als Thaise gerechten eten. De kipfilet met geroosterde aardappels uit de oven en warme groenten is een absolute winnaar voor ฿ 189 (€ 5,00).
Wanneer de eerste optie is afgevallen gaan Lyka en ik ook graag een gebakken visje eten bij “Kiss Food and Drink” tegenover de parkeerplaats van Mike’s Shopping Mall. Met friet natuurlijk! Het is voor ฿ 585 (€ 15,45) wel duurder dan gewoonlijk maar het is zeker de prijs waard.
Elke ochtend wandel ik minstens tien kilometer. Het stuk langs het strand van Central Pattaya is het meest aangenaam door het brede voetpad langs de boulevard. Helaas is Thailand geen land dat (nog niet) is ingericht voor voetgangers.
De lange ochtendwandeling is de therapie om mijn gedachten te ordenen, te reinigen en tot rust te brengen. Helaas met een miniem resultaat. Tijdens de wandeling, en de korte rustpauze’s, komen mijn gedachten soms tot rust. Maar nooit voor lang!
Af en toe neem ik tijdens de rustpauze contact met Lyka op om een keer ergens anders te gaan lunchen. Tijdens ons laatste bezoek aan Pattaya konden we heerlijk een Koreaanse Bibimbap eten in het luxe winkelcentrum “Central Pattaya Beach”. Dat eetkraampje blijkt verdwenen dus zoeken we naar een alternatief.
Dat alternatief is een grote teleurstelling. Niet alleen lijken de bordjes speciaal op de toerist toegespitst maar de kwaliteit is ook lager dan we in Thailand gewend zijn. Lyka's gebakken rijst lijkt belegd met de restjes uit de koelkast. Mijn bami bestaat voor het grootste gedeelte uit gesneden groente, het lijkt dat het vlees en de noedels al op waren. Tel daar een hogere prijs dan gewoonlijk bij op en het resultaat is een teleurstelling. Deze overvolle foodcourt, alleen maar toeristen, is voor ons voorlopig van de lijst geschrapt.
Het “Dang Dum” Restaurant aan Pattaya Klang (Central Road) is al heel lang een favoriet van ons. Op weg naar het “Dang Dum” restaurant passeren we elke keer een tafeltje waar de speklappen voor de Thaise gerechten voor vanavond in de brandende zon liggen te drogen. Bijna alle toeristen die hier passeren halen hun neus ervoor op omdat het uitgestalde vlees voor hun niet aan de hygiëne standaard voldoet.
Het verkeer raast er langs en er slaat fijnstof neer. Daar kun je dood aan gaan. Maar is dood gaan na een prettig leven wel erg? Tijd is een vriend en een vijand tegelijkertijd dus maak je geen zorgen over de dood!
Dan praat ik natuurlijk over de hygiëne standaard in Europa. Maar is die wel zo goed?
Hoelang zou die kip al dood zijn?, dat vraag ik mij af wanneer ik naar de kipfilet in het plastic bakje in de Lidl supermarkt kijk.
Wat is de wettelijke termijn voor het afsterven van varkensvlees in Nederland?
Na al die jaren in Thailand te hebben rondgezworven vertrouw ik blindelings het voedsel, zelfs langs de straten van de grote steden. Het eten en de ingrediënten zijn verser dan in Nederland.
De “Massaman” kerrie van “Dang Dum” is zonder enige twijfel de lekkerste “Massaman” die ik ooit in Thailand heb gegeten. We gaan hier dan ook elke week een keer de geurige kruidige zachte gele kerrie met een kleine gestoofde kippenpoot eten. Het vlees is zo mals dat het van de botten valt. Je trekt de ader er met een soepele handbeweging in een keer uit. De geblancheerde groeten en het mengsel van stukjes Thaise augurk en chilipeper in een aangezoete azijn maken de maaltijd compleet. Een tafel vol voor ฿ 210 (€ 5,55) inclusief een flesje drinkwater.
Soms passeer ik de Cheap Charlie bars aan het einde van de middag en loop meteen door naar Soi LK Metro omdat ik een afspraak heb met een goede bekende of een vriend. Het is overal tot zeven uur Happy Hour. Bij het “Billabong Hotel” zitten we op de hoek van het terras. Een frisse bries geeft wat verkoeling en de flesjes bier kosten slechts ฿ 50 (€ 1,35). Dan kun je nog eens even lekker onderuit zakken!
Ik drink graag met andere nationaliteiten dan de zuinige Nederlanders. Dat rondje aan tafel geven is alleen bekend waar de Schelde, de Maas en de Rijn in de Noordzee stromen.
In onze belevingswereld besteld iedereen zijn eigen biertjes, of andere drankjes, en betaald ook alleen wat hijzelf en eventueel zijn partner heeft opgedronken. Er valt nooit een onvertogen woord en de Henkies van Pattaya kunnen ook niet achter iemand zijn rug slecht over die persoon praten. Er zijn alleen maar winnaars wanneer je Nederlanders in het buitenland mijd.
Thailand is een groeimarkt voor restaurantketens uit de beter ontwikkelende Aziatische landen. Zo eten we graag af en toe noedels bij Hachiban Ramen. Lyka neemt een natte versie en ik heb altijd liever een droge versie. De restaurants hebben vaak aanbiedingen waar wij dankbaar gebruik van maken. Deze twee kommen noedels met een ongezoete matcha frisdrank is een winnaar voor ฿ 189 (€ 4,98).
Ook “Santa Fé Steak”, van oorsprong een Thaise restaurantketen is een winnaar. Deze restaurants hebben altijd mooie aanbiedingen die je moeilijk voorbij kunt lopen. Het is voor mij een raadsel hoe de marketing afdeling van deze restaurantketen tot haar aanbiedingen komt. De varkenskarbonade en de kipkarbonade voor ฿ 279 (€ 7,40) inclusief twee drankjes is natuurlijk een koopje dat de gemiddelde toerist moeilijk kan laten passeren.
De laatste vier bordjes uit de foodcourt van BigC die alle vier rond de ฿ 60 (€ 1,60) kosten. Dan wordt je helemaal warm vanbinnen. In neem aan dat er lezers zijn die zich nog afvragen wat ze in resorts in Islamitische dictaturen op het strand te zoeken hebben. Of praktiseren ze ook selectieve verontwaardiging en hebben ze onbewust al toegegeven dat de Islam ze in de nabije toekomst zal onderdrukken?
Deze laatste twee bordjes zijn een week uit elkaar besteld bij de “Hungry Gorilla“ aan het einde van de “Central Shopping Arcade Housing” tegenover de parkeerplaats van “Mike’s Shopping Mall”. Hoewel het restaurant nog niet zo heel lang bestaat wordt de scepter er gezwaaid door de zoon van een Nederlander die zijn sporen al lang en breed in de horeca van Pattaya heeft verdient. Hij weet als geen ander dat continuïteit van de gerechten die je serveert gewaarborgd moet zijn.
Het heeft ons in beide gevallen prima gesmaakt en tijdens ons volgende bezoek gaan we hier zeker weer een Cordon Blue eten voor ฿ 169 (€ 4,45) per persoon.

Ik hoop mijn demonen in Thailand achter te laten maar mijn gevoel zegt dat ze mee op reis gaan naar Korea. Er is twijfel in mij tussen vechten of gewoon wachten. Ik weet het niet meer. Maar een ding weet ik wel. Ik wil niet meer terug naar Hollandistan.

Zuid-Korea: Op verkenning uit

Busan (So Yu Hotel) 209), vrijdag 8 mei 2026

Ik heb de afgelopen nacht prima geslapen en ook Lyka is van de lange reis bekomen. Die lange reis zie ik niet als een ongemak maar meer als een noodzakelijk kwaad. Reizen naar verre bestemmingen hebben nu eenmaal andere voorbereidingen nodig, en nemen meer tijd in beslag, dan drie weken naar een all-in resort in Egypte of Turkije.
Gisteren heb ik al gezien dat er voldoende kleine convenience stores, gemakswinkels of nachtwinkels in het Nederlands, zijn waar de belangrijkste eerste levensbehoeften worden verkocht. Terwijl de koffie pruttelt ga ik naar de GS25 om de hoek voor onze eerste sandwiches die als ontbijt dienen. ₩ 3.300 (€ 1,90) voor een dubbele ruim met ham belegde boterham is geen aanslag op je budget. De vers gezette koffie geurt heerlijk en de hotelkamer is meer dan comfortabel. Morgen gaan we verhuizen maar ik kan me niet voorstellen dat de nieuwe kamer slechter zal zijn als 209.
Het maximale budget voor de hotelkamer heb ik deze reis verhoogd. De inflatie, mede aangewakkerd door de hoge olieprijs, stijgt overal. De kamer kost ruim € 40,- per nacht en dan zijn 27 nachten een flinke hap uit ons budget. We gaan het de komende weken allemaal zien. Deze boekhouder houdt tot de laatste cent bij waar we ons met hard werken verdiende spaargeld aan uitgeven.
Mijn gedachten dwalen weer naar een plaats in een ver ooit fantastisch land. Het onrecht dat ons wordt aangedaan door mensen die het slecht met ons voorhebben. Slechte jaloerse mensen die ons op onkosten willen jagen zodat we van armoede thuis moeten blijven.
We zijn ontsnapt aan de terreur van geluidsoverlast. Onze bovenburen lopen als nijlpaarden door het huis. Hun bouwwoede, en het gebrek aan kennis, hebben onze benedenwoning tot een hel gemaakt. We zijn twee weken geleden ontsnapt maar we krijgen de twaalf maanden zware overlast maar moeilijk uit ons systeem gespoeld.
Lyka staat te popelen om naar Gwangbok LOTTE Mall te gaan omdat daar vandaag een nieuwe winkel van UNIQLO wordt geopend. Bij aankomst in het enorme winkelcentrum zien we meteen dat we niet de enige zijn die de nieuwste aanwinst willen bezoeken.
Er staan letterlijk honderden mensen in de rij om de winkel te bezoeken. Voor elke klant die de winkel verlaat wordt er een nieuwe klant toegelaten. Ik ben in ieder geval niet van plan om een uur in de rij te staan om een kledingwinkel te bezoeken. Lyka is teleurgesteld maar ze weet dat we de komende drie weken nog voldoende tijd hebben om de nieuwe winkel te gaan bezoeken.
Het weer is vandaag uitstekend en ik krijg hetzelfde gevoel als gisteren dat Busan een heel vriendelijke stad is. Wat me opnieuw opvalt is het compleet ontbreken van een menigte in de (winkel)straten van Busan. Natuurlijk kan ik diep nadenken waarom er hoofdzakelijk een verdwaalde toerist op de been is. Laat ik maar niet gaan polariseren over de werkeloze uitkering bestendige jongeren in Zandvoort en Scheveningen.
Gisteren heb ik het rondje om de heuvel al gemaakt en de omgeving komt mij al bekend voor. Lyka daartegen kijkt haar ogen uit in de Gwangbok-ro Fashion Street.
De straten zijn versiert met bronzen beelden en andere kunstwerken. Dat geeft ook een vriendelijk en aangenaam straatbeeld. Wat wel opvalt is dat de Koreanen vervuilender zijn dan de Japanners. Overal staan grote halfvolle bekers met resten (fris)drank en gesmolten ijs. Het ontbreken van publieke vuilnisbakken zal ongetwijfeld een reden hebben.
Hoewel er overal in de stad Christelijke kerken nadrukkelijk aanwezig zijn is Korea maar voor minder dan de helft gelovig. Het Christendom is onder de gelovigen de grootste stroming. Toch staan we voor een pagode die is opgericht als gedenkteken voor de verjaardag van de Boeddha. Vooral hier in het zuidelijkste puntje van het Koreaanse schiereiland is het Boeddhisme nog het belangrijkst. We slaan rechts af een straat in die gewijd is aan de bloeiende filmindustrie van de stad.
Kijk eens naar die blauwe lucht en die rust op straat? Het is bijna twaalf uur, waar is iedereen?
Dat Korea tegenwoordig een modern land is zie je terug in de export van auto’s en elektronica. Ook de architectuur is een nieuwe weg ingeslagen. De BNK Busan Bank Art Cinema, in de Film Memorial Street is een bioscoop voor de moderne alternatieve film met een bank op de begane grond. Er is hier twee vliegen in een klap geslagen.
Een paar deuren verder staan we voor de poort van de Daegaksa Temple. Hoeveel gebedshuizen heb ik in de laatste zevenentwintig jaar in Azië en Europa bezocht? Van India tot Japan en van de Himalaya in China tot Indonesië zijn het er met grote zekerheid meer dan twee honderd geweest.
Iedere kerk, moskee of tempel is bijzonder op zijn eigen manier. Is een gebedshuis taalkundig mannelijk? Ik neem aan van wel want de religies, filosofieën en sektes worden voor bijna 100% geleid door mensen met een X-chromosomen en een Y-chromosoom. Dat is genoeg voor die gender discussie die in de verloren wereld woedt! Mocht je het niet met mij eens zijn vraag dan aan je Islamitische buurman hoe hij over een man met een baard in een strakke witte korte jurk denkt?
De schuifdeuren van de tempel zijn dicht en op de achtergrond hoor ik het zingen van mantra’s, waarschijnlijk uit luidsprekers. Ondanks de normale tijd, het si rond het middaguur, is het op het tempelterrein nog stiller dan in de winkelstraten van Busan.
Langzaam, en in een gepaste stilte, verken ik het tempelterrein met haar gebouwen. Kan ik iets nieuws of afwijkend ontdekken? De brandende zon werpt harde schaduwen op het grind om ons heen. De gebouwen mogen alleen zonder schoenen worden betreden. Een regel uit lang vervlogen tijden toen verharde straten nog niet bestonden en getemde dieren vrij door de straten dwaalden.
Net zoals een bankdirecteur, nadat hij zijn $ 2.000,- Gucci schoenen en zijn $ 180,- Hugo Boss sokken heeft uitgetrokken, zijn voeten wast voordat hij de gebedsruimte van de moskee betreed.
Lyka draagt sportschoenen en witte sokken dus ik weet meteen dat ik de gebouwen op het tempelterrein alleen zal betreden. De serene stilte, alleen doorbroken door het zacht zoemen van een ventilator, maakt het betreden van de gebedshal nog meer bijzonder. Aan de lange zijde, tegenover de schuifdeuren, zitten de, en een liggende, Boeddhabeelden. Zes in blinkend goud en twee in maagdelijk wit.
Waarom zijn er acht verschillende hoofdposities van de Boeddha?
In Thailand hebben ze bijvoorbeeld een houding per dag van de week toegedeeld aan de posities. Ze hielden er natuurlijk een over en zo heeft de woensdag een positie voor de ochtend en een andere voor de middag.
De meer voor de hand liggen de reden is het verband met het Achtvoudige Pad.

Het cijfer acht is in het boeddhisme een heilig getal. Het verwijst direct naar het Edele Achtvoudige Pad, dat de weg naar verlichting vormt in acht stappen:

1. Juist inzicht (begrip)
2. Juiste intentie (gedachten)
3. Juist spreken
4. Juist handelen
5. Juist levensonderhoud
6. Juiste inspanning
7. Juiste aandacht (mindfulness)
8. Juiste concentratie

Tussen al deze religieuze kunst zoek ik een weg om de zoveelste tempel door andere ogen te zien. Ik schuifel op mijn blote voeten over de rieten matten op de vloer. Alles wordt bekeken vanuit verschillende hoeken om net die ene betere of speciale foto te kunnen maken. Dat ene beeld dat ik nog niet in mijn collectie heb!
Lyka vermaakt zich buiten wel. Binnen hangen wenslantaarns aan het plafond en ik bekijk de nog lege planken van een gouden kast die ongetwijfeld in de toekomst voller zullen worden.
Hoe vaak heb ik niet in Thailand uit de monden van de cultuurbarbaren gehoord: ‘Eh tempels? Als je er één hebt gezien dan heb je ze allemaal gezien!’
Dit is de plaats waar tijdens het zingen van de mantra’s de monniken plaatsnemen. Het monotoon slaan op de trom bepaald het ritme waarin er wordt gezongen. De aanbidders volgen volgens een vast patroon de handelingen van een monnik die het gebed leid.
De Boeddhabeelden in deze Koreaanse tempel zijn fantastische voorbeelden van religieuze kunst. Noem mij een religie die alle vormen van kunst heeft afgezworen? Honderdduizenden religieuze gebouwen zonder enige kunst. Dan mis je toch iets in je spirituele emotionele religieuze aardse bestaan!
Op weg naar de zijuitgang passeer ik een maagdelijk wit beeld van de liggende Boeddha. De rustende Boeddha is een van de belangrijkste houdingen.

Het is de Parinirvana: De liggende Boeddha symboliseert het moment van overgang naar het nirvana (de uiteindelijke bevrijding na de dood). Het is een houding van ultieme vrede en loslaten.

De liggende Boeddha’s zijn altijd mijn grootste passie geweest. Het is de ultieme kunstvorm waar het lichaam van de liggende mannelijke prins vaak vrouwelijke proporties krijgt. Probeer je eens voor te stellen dat Jezus van Nazareth hangend aan het kruis wordt uitgebeeld als een vrouw?
Tijdens het verwerken van de foto’s zie ik dat Lyka zich prima heeft vermaakt tijdens mijn verblijf in de “Main Hall”. Een laatste foto van een jonge vrouw die zich tot de Boeddha richt voor advies, voorspoed of misschien gezondheid voor familieleden.
Tijdens het aantrekken van mijn sandalen zie ik dat er tegenover mij een klein museum is ingericht. Dat museum ga ik natuurlijk ook even bezichtigen.

Dat is het begin van deel twee van deze eerste dag in Busan.