Filipijnen: Een gratis vis van een vriend

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), zondag 14 juni 2026

Wanneer gaan de eerste gasten vertrekken uit het kleine huisje en zal de totale rust voor ons vieren terugkeren? Die aanstaande rust stemt mij opgewekt!
Het feest van gisteren heeft er stevig ingehakt en de gehele bevolking van het huisje, mij uitgezonderd, ligt tot ver in de ochtend op apegapen in de airconditioning van VIP2, de kamer van mamsi. Behalve Roxanne, ze is verbannen uit de gekoelde slaapkamer omdat ze snurkt als een kettingzaag!
Mijn gebruikelijke ochtend handelingen kunnen haar niet wekken en met de gewoonlijk drinkbeker vers gezette koffie neem ik plaats in de koelte van de ochtend op de veranda. Ik kijk om me heen en geniet van de relatieve rust. Op een moment als dit zou ik hier in het vissersdorp best veel tijd kunnen doorbrengen!
Ook vanochtend ben ik op mijzelf aangewezen om een ontbijt te maken. Door het gebrek aan boter ben ik overgestapt op de mayonaise die overigens van een onverwachte hoge kwaliteit is. Hardgekookte eieren zijn een prima alternatief voor gebakken eieren en je kan ze van tevoren koken. Vier bruine boterhammen met twee eieren is voor mij een goede start van de dag.
Nog voor mijn ochtendwandeling komt Eric terug met een plastic vuilniszak met een heel bijzondere inhoud. Een klasgenoot van de lagere school heeft Erik een vis geschonken die vanavond als maaltijd voor de familie zal dienen. De vis lijkt op een grote horsmakreel. Het is een enorme vis die zeker goed is voor twee maaltijden.
Iedereen die een beetje verstand van vis heeft ziet meteen dat het een snelle jager is die zich voed met kleinere zeedieren zoals visjes, inktvisjes en kleine octopus. Het visvlees zal droog en zo goed als smakeloos zijn. De vis in het warme water van de tropische zeeën is veel minder vet dan de vissen in de koude wateren langs de noord- en zuidpool. Daarom ontbreekt het vaak ook aan smaak. Een van de uitzonderingen is de Yellowfin Tuna. Het visvlees van deze vis is vuurrood en de smakelijke olie loopt er uit.
Erik heeft een paar dagen geleden een Bolo, een groot Filipijns kapmes, van een huis-aan-huisverkoper gekocht en die komt hem nu goed van pas. Als eerste gaan de vinnen en staart er af. Daarna maakt hij inkepingen die ik niet kan verklaren. Wat is het nut van die inkepingen? Gewoonlijk gebruik je die om kruiden en vet in het visvlees te smeren om meer smaak en vet toe te voegen. Gaat de vis op de barbecue of in het aluminiumfolie in gloeiende houtskool?
Ik hoef niet lang te wachten op het antwoord van de vreemde inkepingen! Erik heeft het lichaam in gelijke moten verdeeld. Wat is hier verkeerd aan? Hij gaat nu niet in de kraakbeen tussen de wervels van de wervelkolom delen maar diagonaal op de keiharde wervels van de vis. Er moet zelfs een klauwhamer aan te pas komen om de wervels te verbrijzelen!
Zeven moten is natuurlijk niet genoeg. Op het bord delen is een onbekend fenomeen in de Filipijnen dus moeten de moten nog een keer doormidden met het bolo kapmes en de klauwhamer. Dan wordt de vis gewassen in het door de natuur gefilterd kalkrijke kraanwater. Mijn vrouw toont zich een ware dochter uit een Filipijns vissers gezin. Klaar is Kees, vanavond vis op het menu.
Vorige week heb ik al beslist dat mijn vuile wasgoed niet meer door de familie wordt gewassen. Ik heb sowieso weinig wasgoed maar de manier waarop de was wordt gedaan is niet logisch en kan mij niet bekoren. Veel teveel waspoeder in veel te weinig water en eindeloos spoelen om de chemicaliën weer uit je kleding te krijgen. Een geïrriteerde huid door een overvloed aan waspoeder en zweten ligt op de loer. Daarom gaat onze was nu naar een wasserette in Donsol. Voor drie à vier euro per week is alles fris en schoon!
Na het afgeven van het wasgoed bij de wasserette moeten we nog even naar de kleine LCC Supermarkt voor wat snelle laatste boodschappen. Ik blijf op de motor zitten, net zoals bij de wasserette, en geniet van het dagelijkse leven op het platteland van de Filipijnen.
De vuilniswagen is ingehaald door de geur van de vuilniswagen zelf. Het is een beeld van de ultieme efficiëntie die in het overontwikkelde Nederland nooit zal worden gehaald! Er zijn vier vuilnismannen, en een chauffeur, die met elkaar in een oneindige handeling het huisvuil laden, scheiden en afvoeren. En allemaal voor een huisvuil belasting die iedere inwoner van Donsol met plezier betaald.
Terug in het huisje is het de familie voor elkaar en ik voor mezelf. Mijn lunch bestaat uit eenvoudige Koreaanse instant noedels met diepvriesgroenten en twee stukjes kip in de nieuwe geïsoleerde roestvrijstalen kom die ik op Lazada heb gekocht. En zelfs dan staan de gezinsleden als gieren over mijn schouder te kijken of ik de lunch wel helemaal ga opeten.
Om twee uur in de middag begin ik aan mijn eerste wandeling van de dag omdat ik de hele dag druk ben geweest met familie zaken. Nu komen de demonen in mijn hoofd weer om de hoek kijken. Ruim een maand geleden heb ik belangrijke documenten vanuit Busan naar Nederland gestuurd en sindsdien heb ik helemaal niets meer gehoord. Ik hoop in het diepste van mijn hart dat de problemen nu eindelijk worden opgelost en dat Lyka en ik van mijn pensioen kunnen gaan genieten.
Net voor Dawitan, de betonnen brug over de Donsol rivier, ontmoet ik de nieuwe jeugd van de Filipijnen. Jongeren die het door corruptie en tyfoons verscheurde land vooruit gaan helpen. Ze houden deze zondagmiddag een wedstrijd wielrennen en het parcours bevat enkele serieuze beklimmingen. Wat mij nog het meest bekoord is dat het een gemengde groep is en dat ook de moderne meisjes begrijpen dat er meer is dan kinderen baren en hun toekomstige echtgenoten te bekoren!
Op de terugweg haal ik mijn bierkoeler op en loop meteen door naar mijn vaste plekje langs de weg tegenover de Mark Albert Store. Ik heb het al vaker geschreven en zal het nog wel honderden keren schrijven: Dit is voor mij het mooiste einde van mijn dag wanneer wij op reis zijn. Gewoon ergens langs de weg met een ijskoud biertje in de hand communiceren met de lokale bevolking en rustig naar de avondmaaltijd toe mijmeren.
Het mag vreemd klinken maar aan het einde van de middag is er bijna altijd een windstilte. De temperatuur is ruim boven de dertig graden en het ontbreken van enige wind laat de gevoelstemperatuur, ik vindt dat nog steeds een vreemd bedenksel omdat het niet kan worden gemeten maar alleen in je hoofd zit, stevig oplopen. Het is een gevoel dat wat ongemakkelijker wordt wanneer je niet goed tegen de warmte kan. Gelukkig heb ik daar geen last van! Warmte of kou, mijn bermuda werkbroek is altijd voldoende!
De duisternis valt snel, veel sneller dan in Nederland, bij het invallen van de duisternis verschijnen de vleermuizen. Dat is een fascinerend gezicht omdat de kleine zoogdieren een heel andere vlucht hebben dan de vogels. Ze slaan soms haaks af wanneer hun ultrasone radar een insect heeft ontdekt. Het is voor mij het juiste moment om terug naar het kleine huisje te gaan.
De ondergaande zon maakt een vuur aan de horizon. Ochtendrood, water in de sloot is een gezegde dat in het regenachtige Filipijnen zeker op zijn plaats is. De zonsondergangen op de grote eilandengroep zijn zonder enige twijfel de mooiste die ik tijdens mijn omzwervingen heb gezien.
Terwijl de familie Reverente zich laaft aan de stukken vis trek ik mijzelf terug naar de relatieve rust op de veranda. Een paar Fita crackers met oude kaas en Koreaanse spam zijn mijn avondmaaltijd. Ik ben met erg weinig tevreden en weet diep in mijn hart dat ik rustig naar het einde van mijn tijdelijke bestaan zal wandelen. Gezondheid is de grootste rijkdom en daar heb ik gelukkig nog niet vaak aan hoeven te twijfelen. Wat lezen, een stukje oude rockmuziek uit de jaren zeventig luisteren en een aflevering van een oude TV-serie kijken. Gelukkig krijg ik weer wat rust in mijn hoofd. Ik zal blij zijn wanneer al die problemen zijn opgelost!

Zuid-Korea: Het Busan Citizens Park

Busan (So Yu Hotel) 609), zaterdag 16 mei 2026

Na een paar uurtjes op de hotelkamer gaan we rond half drie weer op pad naar de hoofdattractie van vandaag. Lyka neemt gelukkig veel werk uit mijn handen en onderzoekt zelf ook wat we kunnen gaan bezoeken in en rond Busan. Vandaag is het een tempel waar een lantaarnfestival is met meer dan tienduizend lantaarns die worden ontstoken zodra de duisternis valt.
Vandaag rijden we bus 81, een gewone bus die ons de afgelopen dagen ook prima zijn bevallen. Na een klein uur in de rustige bus stappen we uit voor de deur van het LOTTE Department Store Busan Main. Niet omdat we willen winkelen maar omdat ik nodig een toilet nodig heb.
We kijken onze ogen uit! Het mag dan wel een ander warenhuis zijn uit dezelfde stal van het Lotte consortium maar dit warenhuis is heel anders. De inrichting en de luxe zijn verwarrend. Er zit ook absoluut geen lijn in de afdelingen en verschillende verdiepingen over de aangeboden koopwaar. Wat gelukkig wel hetzelfde is zijn de krakend helder openbare toiletten in het enorme warenhuis.
We zijn op weg naar het Busan Citizens Park, een overblijfsel uit de Koreaanse oorlog. Het is een oud legerkamp van de Verenigde Staten (Camp Hialeah). Het kamp, dat een terrein van 133 hectare (540.000 m²) besloeg, werd op 10 augustus 2006 gesloten en teruggegeven aan de gemeente Busan. Ik ben er heilig van overtuigd dat hier wel wat interessants is te zien. Al is het maar een overblijfsel van de geschiedenis.
Zuid-Korea is een veilig land dus kunnen we gewoon door de smalle zijstraten van Busan richting ons doel. Smalle zijstraten laten zien waar je echt bent! Kleine restaurants voor de lokale bevolking, een kapper en een dierenwinkel waar kleine hondjes worden verkocht. Er is geknaag in de maag en Lyka is het met me eens dat we sandwich en wat te drinken kopen in een GS25.
In de kleine kruidenierswinkel overleggen we in het Nederlands wat we gaan kiezen en de kleine Koreaanse jongen achter de balie zegt: ‘Goedemiddag!’
Ik ben zelden zo verbaasd geweest, ik straal dat ook uit!
‘Ik heb een jaar in Nederland gestudeerd’, gaat hij verder.
‘In Amsterdam!’
‘Nederland is een mooi en veilig land!’
Ik leg een pakje sandwiches en een flesje Coke Zero op de balie en denk het er mijne van. Hoe lang geleden was deze ziel in Amsterdamrabat?
Er volgt nog een korte gesprek over Busan en Korea. Dan gaan we naar buiten waar we op houten banken voor het winkeltje genieten van onze snack en ons koude drankje. Ik heb het heel erg naar mijn zin in Busan.
Het is duidelijk een nieuwere buurt waar we ons nu bevinden dan de oude stad waar we slapen. Het is zeker zijn dat Busan langzaam is uitgedijd en het Amerikaanse kamp Camp Hialeah, dat vroeger ver buiten de stad lag, heeft omsloten. Een circulaire milieu neutrale samenleving? Ja, gebruikte autobanden totdat ze echt niet meer aan de wet en de eisen voldoen.
Nog voordat we bij het Busan Citizens Park zijn aangekomen voel ik dat er een wrijving is ontstaan tussen mijn vrouw en mij. Misschien is het te ver wandelen voor haar en heeft ze alleen interesse in de lantaarns bij de tempel. Bij mij ligt dat anders, ik ben geïnteresseerd in het theater van de tweede wereldoorlog en de daarop volgende onafhankelijkheid van veel landen in het verre oosten.

Op 15 augustus 1945 gaf Japan zich over aan de geallieerden, waarmee in Korea een bezettingsperiode van 35 jaar ten einde kwam. In september van hetzelfde jaar arriveerden er Amerikaanse troepen. Tijdens een vergadering in de VS werd besloten om Korea in twee te delen naargelang de machtssfeer. Zuid-Korea kwam onder de VS te staan, terwijl Noord-Korea onder het communistische Sovjet-Unie kwam te vallen.
In 1950 werd Zuid-Korea aangevallen door Noord-Korea, waarmee een nieuwe, drie jaar durende oorlog ontstond: de Koreaanse Oorlog.


Het park is een aangename omgeving met voldoende schaduw en overblijfselen van Camp Hialeah. Dat kan natuurlijk ook niet anders want het moet een enorme Amerikaanse basis zijn geweest aan de rand van de havenstad Busan.
Voor enkele momenten drijven mijn gedachten naar M*A*S*H, een komische Amerikaanse film die zich afspeelde tijdens de Koreaanse oorlog. Donald Sutherland is onvergetelijk met zijn zwarte humor in de film. De film won veel prijzen en is nog steeds een klassieker. De film was ook de inspiratie voor een grappige comedyserie met bekende figuren als Radar en Hot Lips.
Kan een oorlog een basis zijn voor een comedy? Zeker, humor en oorlog gaan vaak hand in hand, denk maar aan ‘Allo ‘Allo. Die Engelse serie was overal een succes behalve in Frankrijk en Duitsland. Ik heb al die series altijd met veel plezier bekeken.
We strijken neer in de schaduw van een boom op een van de weinig beschikbare bankjes in het park. Het gevoel dat er een haar in de boter zit met mijn vrouw besluipt me opnieuw. Ze wil geen foto’s van mij maken dus stel ik voor dat ik op zoek ga om wat te drinken te halen.
Ik kom bij de halfronde, blauw geverfde Quonset-hutten, boogvormige betonnen barakken die oorspronkelijk stammen uit de tijd van de Amerikaanse legerbasis, die nu een nieuwe bestemming hebben gekregen. Natuurlijk is een van die bestemmingen een GS25 winkel.
De winkel staat helemaal vol met Koreanen en er zijn twee medewerkers full-time bezig met het vullen van de enorme koelkasten. Naast de kassa staat een rek met verschillende soorten instant noedels met een rauw ei als extra proteïnen. Het is in ieder geval gezonder dan de Nederlandse friet met en een frikandel uit een snackbar.
Zodra ik terug ben bij Lyka bekruipt mij het gevoel dat deze dag in mineur zal eindigen. Deze dagen zijn onvermijdbaar wanneer je lang op reis bent en voortdurend op elkaars lip leeft. Wat ik ook probeer ik kan het probleem niet ontdekken of vlot trekken. Het is nog geen half vier en we zijn nog zeker vijf uur onderweg voordat we aan tafel gaan. Ik hou mijn hart vast! Laten we maar richting de Samgwangsa Tempel gaan. Het is zeker nog een kilometer wandelen met een stevige klim aan het einde. Ik kan alleen maar hopen dat de sfeer tussen ons beter wordt.
Op weg naar de uitgang van het Busan Citizens Park passeren we de huizen gebouwd voor de officieren en hun familie. Een groter contrast met de betonnen boogvormige barakken voor de lagere manschappen kun je je niet voorstellen! Een verhoogde wachtpost met een levensgrote pop van een Militaire Politie is bijna satirisch. Ik weet het zeker! Er moet in Busan een militaire begraafplaats zijn en die wil ik morgen gaan bezoeken.
Zodra we het park hebben verlaten lijkt de storm tussen ons te zijn gaan liggen. Was het dan mijn bezoek aan het toilet in de LOTTE Department Store Busan Main, of het bezoek aan het Busan Citizens Park dat haar humeur veranderde? Zodra we het park verlaten komen we in een totaal andere omgeving. Het voelt aan als een stille buitenwijk buiten de stad. Wat kan Busan in honderd meter enorm veranderen!
Een oneindig lint van felgekleurde lantaarns langs de weg leidt ons naar de Samgwangsa Tempel. Je kan de tempel niet missen! Wij zijn een van de weinige voetgangers. Helt lijkt er op dat veruit de meeste bezoekers voor het lantaarnfestival van vanavond met de auto of met het openbaar vervoer komen. De Samgwangsa-tempel met zijn traditionele poort (iljumun) staan bekend om het jaarlijkse lantaarnfestival.

Toen ik vanochtend opstond leek het een eenvoudige dag te worden. Ik zit al op twee verhalen en het lijkt er op dat ik nog twee verhalen ga schrijven!

Nederland: Trots op deze mijlpaal

Zaltbommel (Op de bouwplaats), maandag 10 augustus 2026

Op 20 november 2006 schreef ik mijn eerste verhaal voor een website over mijn reizen, ervaringen en belevenissen. Ik zat op een kleine hotelkamer in Singapore zonder internet. Mijn camera was een Olympus µ 720SW, het digitale tijdperk in de fotografie was voor mij al lang aangebroken. Het was meer een experiment om mij ’s avonds iets te doen te geven dan een pad naar deze bestemming.
Licht aangeschoten verschenen de eerste woorden op het beeldscherm van mijn loodzware Windows Laptop die ik overal mee naar toer sleepte. De camera’s zijn groter, zwaarder, en weer kleiner en lichter geworden. Windows heeft plaats gemaakt voor Apple OSX en dat maakte het reizen een stuk lichter en eenvoudiger.
Vandaag, een kleine twintig jaar later zijn de ruim tweeduizend pagina’s op mijn weblog meer dan een miljoen keer gelezen. Een mijlpaal waar ik enorm trots op ben! Het is de ultieme motivatie om, ondanks mijn leeftijd, verder te gaan met dit project. Ik hoop dat jullie net zoveel plezier hebben bij het lezen als ik bij het schrijven van “Travels and Troubles”.