Zuid-Korea: Op verkenning uit (Twee)

Busan (So Yu Hotel) 209), vrijdag 8 mei 2026

Ik was gebleven bij het kleine museum naast de “Daegaksa Temple”. De geschiedenis van het Boeddhisme in Busan is belangrijker wegens de nabijheid van Japan. Een van de weinige landen in het verre Oosten die nooit werden gekoloniseerd maar wel handel dreven met de Westerse zeemachten. De Nederlandse nederzetting in Japan was Dejima, of Deshima. Dit was een kunstmatig eilandje in de baai van Nagasaki dat vanaf 1641 tot 1859 diende als de enige officiële Nederlandse (VOC) handelspost in Japan. Religie is altijd een van de kolommen geweest waar de samenleving, van het diep georganiseerde, Japan op gebouwd is.
Zoals lakzegels vroeger een document officieel maakte in Europa waren er in het verre oosten stempels van de verschillende heersers en diplomaten die de documenten officieel maakten.
Helaas ontbreekt de uitleg over de stempels in het museum maar ik heb in 1999 zelf stenen stempels in China laten snijden. Ik heb alleen geen idee waar ze zijn gebleven of dat ik ze ooit nog zal terugvinden. Jammer genoeg heb weinig meer te stempelen.

Chinese historische documenten schrijven de ontdekking van papier toe aan de eunuch Cai Lun in het jaar 105 n.Chr. In welke mate deze ambitieuze eunuch het papier werkelijk heeft ontwikkeld is onduidelijk, maar hij was degene die als eerste de ontdekking aan keizer He van Han (regeerperiode 88-105) voorstelde. Papier is dus al heel oud maar het was erg lang ook zeldzaam.
De Japanse economie kende in het begin van de Muramachi-periode een grote groei. Net zoals andere handwerk- en landbouwproducten, werd papier op grote schaal geproduceerd zowel voor handel als voor lokale consumptie. Er werden gilden opgericht die zich onder de bescherming van een kerkelijke of aristocratische patroon plaatsten. Het gildesysteem wakkerde de groei en ontwikkeling van de papierproductie aan.
Vanaf de Edo-periode was papier na rijst de belangrijkste bron van inkomsten voor het Japanse regime. Er werd zelfs zoveel papier geproduceerd en sommige soorten werden zo goedkoop verkocht dat papier voor alle rangen en standen verkrijgbaar was. Rond 1620 werd een eerste vorm van papieren geld in gebruik genomen.

Papier is kwetsbaar dus werden de woorden van de Boeddha, de filosofen en monniken in zwarte inkt op dunne plaatjes bamboe geschreven. Kun je een verzameling van deze bamboe plaatjes een boek noemen? Ik denk het wel. Boeken in deze vorm zijn sterk, makkelijk te vervoeren en te lezen.
In een andere vitrine liggen de gebruiksvoorwerpen die de zeer gewaardeerde monnik tijdens zijn aardse leven gebruikte. het zijn de gewone alledaagse gebruiksvoorwerpen zoals een polshorloge en een bril. Het aanraken door de monnik maakt dat ze speciaal zijn geworden. Er is iets van de heiligheid door een onzichtbare kosmische straling overgegaan naar de gebruiksvoorwerpen.
Op weg naar de uitgang heb ik gelukkig nog steeds oog voor de details. Ook na de overdosis indrukken die ik net in de tempel en het kleine museum te verwerken heb gekregen. Het reliëf van de twee Koi karpers in een vijver doet ongetwijfeld Japans aan. De op het voetstuk achtergelaten beeldjes daartegen lijken voor mijn gevoel een mengeling van Chinese en Koreaanse invloeden. Maar het blijft oogverblindend mooi.
De keuken van de tempel, waar ongetwijfeld nog regelmatig monniken en leerlingen verblijven, is eenvoudig te noemen. Twee enorme pannen, een voor de rijst en een voor de vegetarische soep. Hoeveel kommen zouden er hier al zijn vol geschept met een eenvoudige maaltijd?
Op weg naar de uitgang kijk ik nog voor een laatste keer over mijn schouder. Ik heb mijn portie cultuur voor vandaag al gehad. Het is pas onze eerste dag in Busan dus ik weet zeker dat ik dit tempelterrein nog wel een paar keer zal betreden. Nu wordt Lyka’s wens vervuld en gaan we de verschillende markten in de omgeving van het Yongdusan Park afstruinen.
Ik ben niet gek op winkelen maar gemengde markten, èchte oude markten en niet van die gemaakte toeristenmarkten, afstruinen waar je van alles en nog wat tegenkomt zijn voor mij toch aantrekkelijk. Er is altijd wel die enige grappige of serieuze foto die je kan maken. De rij tasjes met een bijna echte zonnebril erop is meteen een winnaar.
Lyka kijkt haar ogen uit naar de modieuze attributen die ze ook regelmatig in de Koreaanse TV-series ziet. We zijn elkaar regelmatig kwijt. Ze loopt vaak als een blind paard verder en een kraam, of winkel, in wanneer ik wat tijd nodig heb om iets te bekijken. Andersom is dat minder. Toch geld helaas hetzelfde als is bijna heel zuid-oost Azië. Mijn vrouw Lyka van ongeveer 165 cm en stijl half lang haar. Aan die beschrijving voldoet meer dan twee derde van de vrouwen op de markt!
Zodra we de mode accessoires verlaten krijgt mijn lieve vrouw haast. Ik geniet van het kookgereedschap. Gietijzer en vuurvast aardewerk die de gerechten uit de Koreaanse keuken zo speciaal maakt. De smalle overdekte galerijen beschermen het winkelend publiek ook wanneer het weer wat minder is. Het weer is goed maar het ontbreekt aan winkelend publiek. Het ontbreekt ook aan westerse toeristen! Daar wordt ik dan weer blij van. Ik heb tot nu toe nog geen moment het idee gehad dat we in een vakantiebestemming zijn. We hebben het gevoel dat we in het èchte Korea zijn.
Aan het einde van een van die galerijen vult mijn neus zich met de zoete geur van vanille. Er wordt hier een biscuitdeeg gebakken van een extreem hoge kwaliteit. Deze luchtige biscuit wordt gemaakt zonder vet of olie en is daardoor extra luchtig. Een dame snijdt met grote toewijding ongeveer vijf centimeter dikke plakken van de cakes die uit de vorm komen. Daarna wordt er een tweede snede gemaakt die vol wordt gespoten met verse slagroom.
‘Moet ik nog meer zeggen?’
‘Dat was lekker! Nee, niet gewoon lekker, dat was hemels!’
Ons rondje voor vandaag is bijna compleet. De Busan Tower was steeds ons baken om niet ons richtinggevoel te verliezen op deze eerste dag. De klim naar de voet van de Busan Tower in het Yongdusan Park blijkt toch wel wat moeilijker dan we hebben verwacht. Er zijn steile trappen door een groen woud.
De klim naar de top van de heuvel is toch wat zwaarder dan gedacht. Eindeloze trappen, af en toe onderbroken door een platform waar mijn vrouw een rustpauze neemt, leiden naar de top. Eenmaal boven op de top is het een verademing. Een uitzicht op een zee van groen op de heuvels om ons heen. Wat zal het hier vijfhonderd jaar geleden mooi zijn geweest.
Passagiers van grote toerbussen, waarschijnlijk gekomen met een cruiseschip, worden als schapen naar de Busan Tower geleid om de stad van grote hoogte te bekijken. Daarna worden ze meteen weer als een kudde afgevoerd naar de volgende bezienswaardigheid die op hun volgepakte programma voor vandaag staat.
Dit zijn van die: ”Kijk thuis maar op de foto’s! Dan weet je weer waar je geweest bent!” excursies.
Wij nemen alle tijd en het is ons al snel duidelijk dat het toeristenseizoen in Busan nog niet begonnen is. Alle eetkraampjes, vermomd als kleurige huisjes, zijn nog gesloten. Wanneer zou het hoogseizoen hier eigenlijke beginnen? Het is voor ons in ieder geval duidelijk dat mei een prima maand is om het zuiden van Korea te bezoeken. Het weer is goed en het is nergens druk.
Bij het volgende tafereel moet ik meteen aan de tunnels onder de terroristenstaat Gaza denken. Vergeet nooit dat de leden van Hamas bereid zijn om voor hun geloof, jouw geloof en jouw herkomst te sterven! De toekomst van de mensheid hangt af van de kracht, en de uitkomst van de Jihad.
Tijdens het bezoek aan de toegang van de toren ontdekken we in de hal een kleine cafetaria waar de foto’s aan de counter er meer dan appetijtelijk uitzien. De toren houden we voorlopig voor gezien. Kwart over een! Eerst eten. Onze keuze valt op de Tteokbokki met Chicken Tenders, lange strengen gefrituurde kipfilet. Medium pittig is de veiligste opening voor het eten dat je in Korea kan bestellen.
Op een verlaten terras, in alle rust en in de zon, knabbelen we van onze lunch. De textuur en smaak van de rijstcakejes zijn nog precies zoals ik ze me herinner van ons vorige bezoek. De Chicken Tenders zijn sappig en zeer smakelijk. Voor ₩ 14.000 (€ 7,95) is het een prima lunch inclusief een flesje drinkwater. Het is ruim voldoende voor ons samen.
Onze eerste èchte dag in Busan kabbelt langzaam naar haar einde. We hebben samen een goed gevoel over deze onbekende bestemming. We hebben nog niets kunnen ontdekken waar we niet tevreden over zijn. Maar er komt straks nog een zware test. Onze avondmaaltijd wordt een Koreaanse klassieker, daar zijn we het al lang over eens. Terugkijkend kunnen we vaststellen dat Busan leuk, schoon en veilig is. Laten we hopen dat dat zo blijft.
Voor het Mita Zen Center zit een granieten Boeddha rustig te mediteren. Zen is een vorm van boeddhisme die sterk de nadruk legt op dhyana en introspectie. Hiermee wordt inzicht verkregen in de eigen ware aard, om zo de weg te openen naar een bevrijde manier van leven.
De Boeddha wordt aanbeden, maar er zijn nieuwe digitale goden op de telefoon en andere beeldschermen opgestaan. Een voetafdruk van de Koreaanse zangeres/actrice Jung Eun-ji is een voorbeeld van het nieuwe Korea dat de wereld verovert. Van K-Pop tot K-Drama wordt overal bekeken. Ik blijf een melancholieke oude gek maar deze nieuwe golf van globalisering kan ik wel waarderen.
We gaan samen terug naar het hotel waar ik mijn bierkoeler ophaal om het Cass biertje tijdens mijn gebruikelijke middagsessie koel te houden. Zodra de deuren van de lift zich openen merkt Lyka dit mooie plaatje op.
“Hi, Busan”, inderdaad: ‘Hallo Busan!’
Ik heb gisteren mijn plekje al gevonden en ook vandaag is het er goed vertoeven. Ik moet alleen nog een toilet zien te vinden. Met een koud biertje bij de hand observeer, en bestudeer, ik het dagelijkse leven van de miljoenenstad Busan. Het trottoir achter mij is zo goed als leeg. De rijbanen voor mij zijn matig gevuld met hoofdzakelijk Koreaanse personenauto's. De blauwe stadsbussen van het openbaar vervoer zitten vol.

Onbewust maak ik een vergelijking met het land dat voor de oorspronkelijke bewoners het afgelopen decennium veel van haar glans heeft verloren. Ook wij behoren tot de groeiende groep inwoners die ontevreden zijn over hun leefomgeving en hun heil ergens anders willen gaan zoeken.

Tijdens de bezetting door het Groot-Duitse Rijk.
• De troepenaantallen door de jaren heen:
• 1940: Ongeveer 50.000 soldaten tijdens de beginfase van de bezetting.
• 1943: Het bezettingsleger groeide tot circa 125.000 man. Nederland werd door de bezetter ook gebruikt als rustplaats voor troepen.
• 1944-1945: Naarmate de geallieerden oprukten, vluchtten veel Duitse troepen terug of werden ze gestationeerd in de 'Vesting Holland'. Hierdoor schommelde het aantal rond de 100.000 tot 120.000 manschappen vlak voor de capitulatie.

Naast de Wehrmacht: Er waren ook nog duizenden Duitse politieagenten, functionarissen, en administratief personeel gestationeerd, evenals organisatieleden van de Organisation Todt (die hielpen bij de aanleg van de Atlantikwall).

Over de aantallen nieuwe Medelanders die jaarlijks in Ter Apel arriveren wordt er door alle betrokken instanties en de overheden geheimzinnig gedaan gedaan! Het gaat niet over een bezetting, het lijkt meer op een invasie! Aantallen zijn van jaarlijks, via maandelijks, nu naar wekelijks gegaan. Dan worden ze nog onderverdeeld in groepen waardoor het vluchtelingenprobleem boekhoudkundig wordt geminimaliseerd tot enkele per dag.
Laat de overheid in de toekomst alleen nog aangeven hoeveel ambtenaren er in de asielketen werkzaam zijn? Dan zal het voor veel meer mensen duidelijk zijn dat ze op een zinkend schip zitten.

Terug naar Busan? De stadsbussen komen in vier smaken: Diesel, LNG (vloerbaar aardgas), Elektrisch (Batterij) en Elektrisch (Brandstofcel met Waterstof). Wat opvalt is dat alle bussen, zonder ook maar een uitzondering, die in Busan rondrijden in Korea zijn gebouwd. De Koreanen houden de ontwikkeling en het bouwen binnen hun landsgrenzen om werk en innovatie in eigen hand te houden. Daar kunnen ze aan het einde van de Rijn nog heel wat van leren!
Samgyeopsal restaurants zijn ongetwijfeld de meest voorkomende restaurants in Korea. Je hoeft nooit lang te zoeken, alleen een keuze maken is voldoende. De menukaarten zijn overal hetzelfde en het koude bier en Soju stroomt in overvloed.
Wij hebben vandaag op goed geluk voor het Chamsut Saenggalbi Restaurant gekozen. Eerst komt de mand met het gloeiende houtskoolvuur op tafel.
Het varkensvlees kost gemiddeld ₩ 10.000 (€ 5,65) per 100 gram. De minimale afname bij de eerste bestelling is 300 gram. Dat is de startprijs voor het vuur, de banchan en de verse groenten. De koolhydraten in de vorm van rijst of instant noedels, ja, in een goed restaurant serveren ze instant noedels, zijn extra voor kleine prijsjes omdat de Koreanen voor het varkensvlees komen.
De serveerster knipt met een huisschaar de dikke speklappen in handelbare reepjes. De paddenstoel wordt gesneden en een handvol tenen knoflook grilt op de hete plaat.
De eerste 300 gram speklappen zijn in een record snelheid in slabladeren gerold en in onze monden verdwenen. We kijken elkaar aan en zien hetzelfde idee in onze ogen. Nog maar 300 gram? Nee, da’s teveel! Doe maar 200 gram! Dat doen we! Maar nu wel de speklappen in een veel dunnere versie. De Sla en banchan worden aangevuld en ik bestel nog maar een fles ijskoud Cass bier.
Het klinkt vreemd! Het vlees komt van hetzelfde stuk van het varken, het vuur is hetzelfde en toch smaken dun gesneden speklappen heel anders! Misschien zelfs nog lekkerder dan de eerste ronde.
Voor ₩ 62.000 (€ 35,25) hebben we vorstelijk zitten tafelen. Voldaan en vermoeid gaan we ons bedje opzoeken. Morgen de eerste lange wandeling.
Maar niet voordat ik beneden de slager met complimenten overlaad en bedank voor het heerlijke vlees. Hij is zichtbaar verbaasd. Volgens mij denkt hij: Ik doe gewoon mijn werk.
Op weg naar het So Yu hotel toornt de verlichtte Busan Tower hoog boven ons uit. Tot morgen!

Filipijnen: Oh moeder, wat is het heet

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), dinsdag 9 juni 2026

De vijfde dag in het vissersdorp op het platteland van de Filipijnen begint zoals gewoonlijk rond half zes wanneer de hanen en honden het tijd vinden om de bevolking te wekken. In het kleine huisje wordt vandaag de rust verjaagd en maakt plaats voor een drukte omdat het komende zaterdag 13 juni de hele dag “Fiësta 2026” is het geboortedorp van mijn vrouw.
De eerste kinderen, en kleinkinderen, van Mamsi zijn vanochtend al gearriveerd. Na aankomst zijn ze meteen in bed gekropen om bij te komen van de nachtelijke busreis die twaalf uur heeft geduurd. Bijna het hele gezin komt bij elkaar voor de officieuze feestdag in het dorp “San Antonio de Padua”.
Voor mij persoonlijk zal er erg veel veranderen want ik ben de enige blanke in het huisje en dan hoef je daar als Filippini geen rekening mee te houden. Het is maar voor een weekje dus het is op het eerste gezicht wel voor me te doen.
Gelukkig is bruinbrood een normale verschijning in de lokale supermarkt geworden. Er is een grote Filipijnse middenklasse aan het ontstaan die gezond wil leven en ook hun kinderen gezond willen laten opgroeien. In de Filipijnen is het ook een harde waarheid dat mensen met een goed gevulde portemonnee beter eten dan de mensen onder aan de financiële ladder. Met een dagsalaris rond de acht euro ben je blij wanneer er wat op tafel komt ’s avonds.
Mijn ontbijt mag dan niet gezond zijn maar ik krijg dit bezoek gelukkig wel regelmatig wat binnen. En daar ben ik al heel erg blij mee! Twee bruine boterhammen met een dikke plak gebakken, uit Korea meegebrachte, spam en een gebakken ei, een dikke klodder echte mayonaise er op en mijn start van de dag kan al niet meer kapot. Die mayonaise is echt bijzonder! Het is niet goedkoop maar van een uitstekende kwaliteit. Daarom gebruik ik het ook om, in plaats van boter of mierzoete margarine, op mijn boterham te smeren.
De gewoonlijke ochtendwandeling van de kleine vijf kilometer is geen probleem. De meeste bewoners van het dorp begroeten mij alweer omdat ze mij herkennen van enkele jaren geleden. Er ontbreken opvallend veel lastige (waak)honden langs de weg. Dat maakt mijn wandeling zeker een stuk aangenamer. Hoewel het nog redelijk vroeg in de ochtend is moet ik eerlijk zeggen dat het lang geleden is dat ik het zo warm als vandaag vond.
De weersverwachting van Apple voor de komende tien dagen liegt er niet om. Alle dagen een minimale kans van 35%, tot maximaal 90%, op regen. Dat is dan natuurlijk een stevige regenbui en geen langdurige druilige regen. Daar is het nu, ondanks de klimaathysterie, het verkeerde seizoen voor. Een bui kan geen kwaad want zonder regen heb je geen tropisch regenwoud.
Ik heb vandaag de lunch overgeslagen want de warmte maakt nu eenmaal dat ik meer drink met als gevolg dat ik ook minder eet. Vanaf de veranda hoor ik het gerommel van de donder langzaam dichterbij komen. Er is geen bliksem aan de hemel te zien. Zodra Pluvius de kranen opendraait komt er een muur van regenwater op je af. Code donkerpaars is Nederland! In de Filipijnen is het een stevige regenbui net als iedere andere dag.
Met een redelijke internet aansluiting overleef ik de regenbui zonder problemen! Mijn herinneringen aan Korea zijn nog net zo zoet als vorige week. Wanneer wij aan het einde van het jaar twee appartementen hebben verkocht komt Korea, en waarschijnlijk ook Japan, op de lijst voor de winterreis van 2027.
In deze rustige omgeving kan ik, in de permanente luchtstroom van een oude ventilator, mijn herinneringen en gedachten prima in woorden omzetten. Wel met een knipoog en wat zorgen. Ik lijk problemen met de hersenen/hand coördinatie te hebben ontwikkeld!
Mijn hersenen produceren woorden die mijn vingers op het toetsenbord moeten aantikken. Regelmatig verwissel ik twee letters, sla ik een woord over of begin ik goed aan het woord maar het einde is van het volgende woord in mijn gedachten. Het voelt meer dan gewone typefouten. Moet ik mij zorgen gaan maken?
Is er neurologisch wat met mij mis of is het gewoon de opkomende stress dat ik weer terug moet naar een plaats waar ik liever helemaal niet meer wil zijn? Ik zal blij zijn wanneer ik januari 2027 eindelijk mijn AOW ga ontvangen! Dan komt er hopelijk wat meer ruimte om Zaltbommel te verlaten.
Vroeger dan gewoonlijk ga ik voor mijn middagwandeling op pad. Ik heb de behoefte om alleen te zijn.Het wordt mij te druk om mij heen nu iedereen is ontwaakt en door het huisje rent. Het is verbazingwekkend hoe snel het betonnen wegdek opdroogt! Waar gaat al dat regenwater toch naar toe?
Het antwoord op die vraag krijg ik al snel. Na de regenbui schiet de luchtvochtigheidsgraad omhoog. De temperatuur mag hetzelfde zijn gebleven maar de temperatuur beleving, wat ze bij de KNMI de gevoelstemperatuur noemen, is wel heel anders. Binnen twintig minuten is mijn katoenen shirt zo nat van het zweet alsof ik zelf net door een regenbui heb gelopen.
‘Oh moeder, wat is het heet!’
Voor een moment dwalen mijn gedachten naar de soldaten die tussen 1814 en 1950 vanuit het koude kikkerlandje Nederland naar de Kolonie “Nederlands-Indië” werden verscheept om de Nederlandse kolonie-economie te bewaken. Het “Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger” moet voor velen boerenzonen en arme productiemedewerkers een ontsnapping of een avontuur zijn geweest.
De schok van de smaragdgroene omgeving, de kleine gekleurde sierlijke vrouwen, het vreemde eten maar vooral die van de hoge vochtigheidsgraad en de temperatuur moet enorm zijn geweest.
Op de terugweg naar het huisje passeer ik een ananasplant, een wilde ananasplant, langs de weg! Door niemand gepland en door niemand opgeëist. Te jong om te eten maar te betoverend om er geen foto van te maken.
Ik heb het al vaker gezegd: ‘De vulkanische grond in de Filipijnen is zo vruchtbaar dat wanneer je ’s avonds een bezemsteel in de grond steekt dan heeft hij de volgende dag bladeren!’
Het is eigenlijk nog een beetje vroeg maar ik loop toch maar meteen door naar het kleine winkeltje van Magna. Maar niet zonder eerst mijn bierkoeler op te halen. Het eerste flesje, een dikbuikje dat de Australiërs een Stubby noemen, San Miguel bier, dat niets te maken heeft met het Spaanse biermerk, smaakt uitstekend. Een nieuwe omgeving en andere mensen om me heen. Een samenleving die rust uistraalt waar een slak nog duizelig van zou worden. Alles wordt in het werk gesteld om niet te zweten!
Lyka heeft vanmiddag in de kerk de beschermheilige van het dorp bezocht. Ongetwijfeld heeft ze hem het een en ander gevraagd voor haar familie en haar toekomst.

Vorige week zijn we met een zwaar hart uit Busan vertrokken. Lyka’s oudere zus is na een operatie niet meer uit haar verdoving ontwaakt en in een coma gegleden. In een staatsziekenhuis welteverstaan. Dat betekend geen Intensive Care! Dat betekend: Zet het bed maar op de gang, misschien ontwaakt ze wel.
Jullie kunnen begrijpen dat dit een extra zware verplaatsing voor ons was. Onze gedachten waren altijd op een andere plaats dan waar ons lichaam zich bevond. Geen geld betekend geen IC, eerst betalen en dan een bed in een privé-ziekenhuis. Het leven is hard buiten Nederland. Gelukkig hebben we het bericht gekregen dat ze weer reageert op prikkels van buitenaf en het lijkt dat ze haar zus en haar dochter, die haar in het staatsziekenhuis verzorgen, en wassen, herkend.
Ik heb ook een paar woorden met mijn eigen heiligen gewisseld en ik kan alleen maar hopen dat er een beetje goddelijke hulp komt. Ze is te jong om het tijdelijke voor het eeuwige te verwisselen.

De groep is wat gegroeid en daarmee is er iets meer chaos ontstaan. Verschillende groepen koken samen en plaatsen de gerechten op tafel wanneer ze gaar en klaar zijn. Anderen gaan zitten en vallen als hongerige wolven aan. Het gevoel van “ieder voor zich en god voor ons allen” is alom aanwezig.
En dit is nog maar het begin, er moet nog een groep komen! Wanneer iedereen er is zijn we met negen in een klein huisje met een douche en toilet die de helft van de tijd niet werken omdat er geen waterdruk is.
Ik heb geen behoefte om aan te sluiten bij mijn schoonfamilie. Ik spreek hun taal niet, de gerechten zijn voor mijn gevoel amateuristisch en ondermaats. Grote borden vol met rijst, aangevuld met vlees, vis of schaaldieren. Verder niets, groente is niet populair in de Filipijnen.
Na de gebruikelijke vier flesjes bier val ik rond zeven uur, als een vreemde eend in de bijt, binnen. De familie tafelt nog steeds en maakt meer lawaai dan een groep schoolkinderen op schoolreis. Ik probeer mezelf wat extra hoop te geven door hardop te denken dat het maar voor een week is. Ik lach vriendelijk om mij heen en denk er het mijne van.
Mijn avondmaaltijd is een fusion van Koreaanse Nongshim Shin Ramyun instant noedels en een poging van Thaise Pad Krapow. Het ontbreken van groenten lijkt grotendeels opgelost door de betaalbare zakken diepvries groenten in de LCC supermarkt in Pilar. Het blijft behelpen maar de smaak is uiteindelijk niet slecht te noemen. Nog een biertje, de oordoppen in en vroeg naar bed. Morgen is er weer een nieuwe dag.

Filipijnen: Van overvloed naar basic

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), zaterdag 6 juni 2026

Nu de beslissing is genomen om ons mobiel te maken in de Filipijnen kunnen we ons gaan voorbereiden op de aankoop van de eerste motorfiets voor de familie Reverente in San Antonio de Padua. Zoals gewoonlijk wekken de hanen en de honden mij rond kwart over vijf. De rest van de familie slaapt gewoon door!
Dit is een heel andere wereld dan het moderne Korea waar ik in terecht ben gekomen. Het is voor mij persoonlijk geen probleem want reizigers passen zich snel aan en stellen geen al hoge eisen aan hun bed, de eenvoudige maaltijden en hun beleving van de nieuwe omgeving.
Dat eerste, het matras dat ik drieënhalf jaar heb gekocht, blijkt nu ik veertien kilo ben afgevallen nog steeds een winnaar. Het matras lijkt zelfs dikker en steviger geworden. De beleving van de nieuwe omgeving geeft mij nog enige twijfels. Ik voel mij niet echt op mijn plaats in een vissersdorp op het platteland van de Filipijnen. Maar ik heb er ook geen hekel aan om hier in de provincie te zijn met Lyka en mijn schoonmoeder. Zolang ik niet volledig wordt genegeerd en fatsoenlijke maaltijden kan nuttigen.
Na het eenvoudige ontbijt van enkele boterhammen met kaas en spam ontsnap ik aan de drukte van het kleine huisje en ga wandelen. De bekende 2.200 meter over een bijna rechte weg naar de brug over de Ogod rivier genaamd Dawitan.
Zoals gewoonlijk verbranden de gemeentewerkers de afgebroken takken, dorre bladeren en het in de berm klaar gelegde huisvuil van de weinige bewoners, langs de weg. Fijnstof en stikstof zijn hier nog onbekend omdat armoede van de eenvoudige arbeiders belangrijker is dan de lange lijdt onzinnige belastingen op van alles en nog wat om de oneindig uitdijende besturende elite te voeden.
Op mijn vaste stekkie op de rand van de muur in de schaduw van een kokospalm open ik mijn moderne communicator in deze basic wereld. Ik zit hier al meer dan tien jaar op dezelfde plaats om verbinding te kunnen maken met het LTE netwerk van Globe. Niks 5G, hier is het nog gewoon de oude 4G standaard van mobiele telefonie, met twee streepjes als sterkst haalbare signaal.
De aangeboden diensten van Globe en Smart zijn flink uitgekleed om het batterijleven van de eenvoudige mobiele telefoons te sparen. Ik zoek in mijn gedachten naar argumenten om mijn keuze voor een andere motor te rechtvaardigen. Is duurder altijd beter? Ik denk het niet. Er is ook de grote onzekerheid hoe de motor er over een jaar uit zal zien. Wie krijgt de sleutels en wie niet?
Ik heb nog wat papiergeld, eigenlijk zijn het polymeerbiljetten gemaakt van een dunne flexibele kunststof (polypropeen), in mijn koffer, in mijn portemonnee en mijn broekzak. Ik heb op mijn iPhone gezien dat de boekhouding een positief resultaat geeft en dat wanneer ik vandaag naar Donsol ga om ₱ 50.000 uit de ATM te halen we vanmiddag de motor kunnen gaan kopen.
Wandelend over de verlaten wegen terug naar San Antonio (Sapa) geeft mij een goed gevoel. Motor klinkt zwaar maar eigenlijk gaat het om een eenvoudig voertuig dat we in de jaren zestig en zeventig in Nederland gewoon een brommer noemden. De motor is in afmetingen niet veel groter dan de ons bekende Zündapp of Kreidler 50cc.
Terug in het kleine huisje in het dorp zijn Lyka en ik het er snel over eens. We charteren na de lunch een motortaxi die ons samen, via een omweg door Donsol, naar de motorwinkel in Pilar brengt.
Direct na onze afspraak heb ik er al spijt van. Kan ik die mensen wel vertrouwen? Ik neem straks het totaal van vier maandsalarissen uit de ATM en we rijden door een onbekend landschap achterop een motor. Hoe goed kunnen we die motortaxi chauffeur vertrouwen? Welke zekerheid hebben we dat we niet in een hinderlaag worden gereden? Zie ik overal beren op ons pad?
Lyka voelt dat ik het niet vertrouw en ze weet dat ze mijn wantrouwen snel moet wegnemen omdat anders de aankoop vandaag niet doorgaat.
‘Ik ga kijken of mijn neef vrij is om ons te rijden!’
‘Het is een lange rit met een wachttijd halverwege, en juist die ritten willen de reguliere motortaxi’s niet zo graag, of ze vragen absurde prijzen’, vervolgt ze.
Tien minuten later is ze terug met een motortaxi die een neef is van haar moeder en die het hele gezin begroet als een vriend en een bekende. Enkele minuten later zijn we met z’n drieën onderweg naar Donsol om ₱ 50.000, het maximum per dag, uit de ATM te halen.
Gelukkig ontbreekt het kartonnen bord dat de ATM niet werkt! Met Lyka strak tegen me aan begin ik aan de handelingen om de eerste ₱ 25.000 uit de ATM te halen. De ons bekende vragen verschijnen een voor een op het beeldscherm. Ik beantwoord de vragen en vraag met af waarom de vertrouwde wereld waarin ik ben opgegroeid is verdwenen. We leven in een moderne wereld van wantrouwen en zonder vertrouwen. Zijn de mensen onbetrouwbaarder geworden of is de Orweliaanse overheid het probleem?
Het mechanisme in de ATM begint te ratelen en te trillen. Op het beeldscherm verschijnt de mededeling dat ik eerst mijn VISA-Debit Kaart uit de ATM moet nemen. Enkele seconden later verschijnt het eerste stapeltje bankbiljetten en het bonnetje met de gegevens van de opname.
Ik weet uit ervaring dat de nieuwe plastic bankbiljetten van ₱ 1.000 kunnen dubbelvouwen tijdens de uitgifte. Goed voelen dat de volledige bundel in mijn handen ligt. Lyka neemt het geld en het bonnetje aan en stopt het meteen diep weg in haar kleine zwarte leren handtasje.
Nog voordat ik de handelingen voor de tweede opname heb afgemaakt klinkt er een melding van mijn iPhone in mijn borstzak dat er geld is opgenomen. Nadat ook het tweede bundeltje van ₱ 25.000 in Lyka’s handtasje is verdwenen kijk ik schichtig om ons heen om te bezien of er geen verdachte personen rondhangen. Het is op de Filipijnen net zo onveilig als in Hamasstan wanneer het op geld aankomt.
De chauffeur van de motortaxi heeft ons al die tijd gadegeslagen en goed in de gaten gehouden. Hij wenkt ons dat de kust veilig is en hij klaar is om naar Pilar te gaan. Hij start zijn Rusi motor. Ik voel mijn wantrouwen met elke minuut uit mijn gedachten wegvloeien. In Santa Fé zijn we op bekend terrein en daar verlies ik het laatste greintje wantrouwen.
Op de parkeerplaats voor de Honda Dealer staan de nieuwe, en gebruikte, motoren uitgestald. De verkoopster die ons gisteren heeft geholpen loopt rechtstreeks naar de rood/witte Honda XRM125 MOTARD waar ik gisteren veel interesse voor had. Ze kijkt mij aan en is zichtbaar verbaasd dat ik nee schud. Ik hoef haar op dit moment de reden niet te geven waarom mijn keuze is gewijzigd.
Naast de Honda TMX125 Alpha wijs ik naar het lange zwarte zadel van de motorfiets. Het is een klassiek model dat uiteindelijk ook ruim ₱ 20.000 goedkoper is dan de meer luxere motor. Het belangrijkste verschil is dat dit werkpaard is uitgerust met een koppeling en versnellingen die je met je voet bedient. Niet zo’n automatische grasmaaier waar iedereen op, en met, wil rijden.
Onze nieuwe motor wordt door de monteur in de werkplaats gereden voor een laatste inspectie en om in gereedheid te worden gebracht om er mee weg te rijden.
Binnen handelen wij het papierwerk af en dat gaat moeilijker dan verwacht. In de Filipijnen krijg je een “Certificaat van Eigendom”. Een A4'tje waarop de gegevens staan van de eigenaar van de motorfiets. Die gegevens worden ingevoerd in het landelijke systeem voor motorvoertuigen van het “The Land Transportation Office”, maar dat systeem lijkt niet helemaal naar behoren te werken.
Wanneer het uiteindelijk allemaal gelukt is krijg ik een mooie rode helm als cadeau en Lyka ontvangt een doorzichtig plastic envelop met alle benodigde papieren. Er volgt voor de tweede keer een opsomming wat er van ons als eigenaar van een nieuwe motorfiets wordt verwacht.

1. We mogen slechts 24 huur na het tijdstempel op het “Certificaat van Eigendom” zonder kentekenplaat rondrijden om thuis te komen.
2. We moeten binnen een redelijke termijn in Legazpi een kentekenplaat gaan aanvragen.
3. Die aanvraag kan pas worden afgewikkeld wanneer we een goedgekeurd en betaald bewijs van verzekering kunnen overleggen.
4. Binnen twee weken kun je dan de kentekenplaat ophalen en laten monteren.

Het is ons helemaal duidelijk! Er zit maar een liter benzine in de tank dus als eerste moeten we naar een benzine station een stukje verder in de straat. Een liter benzine kost in de Filipijnen € 1,10 dus dat zullen de kosten niet zijn. Ik laat maar voor ₱ 300 in de tank gooien. Ik moet eerst maar eens zien wanneer ik naar reserve van de benzinetank moet overschakelen voordat ik weer ga tanken.
Niet veel later rijden Lyka en ik zo vrij als een vogel door het tropische landschap van de Filipijnen. Motorrijden zit mij in het bloed en op een lichte machine als deze wordt het alleen maar gemakkelijker. Er zijn enkele kleine problemen waar ik aan moet wennen. Het versnellingspedaal is niet gemaakt voor maat 45 schoenen. Het is wat te kort en de versnelling gaan allemaal naar beneden. Terugschakelen met de hak is ook weer even wennen.
Lyka vindt het allemaal geweldig en wil met een omweg terugrijden naar San Antonio (Sapa). Waarom eigenlijk niet, ik wil ook kilometers maken om gewend te raken aan onze nieuwe tweewieler. Zelfs Mamsi is trots als een pauw wanneer ik de motor voor de eerste keer naast de veranda parkeer.
’s Middags gaan we ook nog even boodschappen doen in Donsol. Waarom ook niet, er rijden hier meer mensen rond zonder een kentekenplaat! Het gemak van een eigen vervoermiddel is meteen duidelijk. Je hoeft niet meer te wachten, te onderhandelen over de prijs en te betalen voor de rit.
Het nieuws over de nieuwe motor bij Marit Reverente gaat als een lopend vuurtje door het (vissers)dorp, veel familie en vrienden komen de nieuwe motor bekijken.
Voor Lyka is deze eerste zaterdag in San Antonio (Sapa) een avond uit met haar nichtje en een oude vriendin. We zijn hier om plezier te hebben dus ben ik blij voor haar dat ze uit kan gaan. Filipijns eten en Filipijns bier komen uitgebreid op tafel.
Ik heb daar niets te zoeken. Ik spreek de taal niet, ik drink dat bier haast niet en van het eten kan ik ook niet echt genieten.
Ik blijf alleen achter in het huisje en geniet van de ijskoude San Miguel Pilsen biertjes op de veranda. Een licht muziekje op de achtergrond en mijn e-book en mijn MacBook voor mij op tafel. De koelte van de avond stroomt langzaam over het hete beton van de straat.
Het is ’s avonds ook veel rustiger dan ik mij kan herinneren. Geen enkele geluidsinstallatie dreunt de zware bas door het slaperige dorp. Ik kijk nog maar eens naar onze laatste aanwinst. Een goede investering voor de toekomst? We gaan het zien.