Filipijnen: Een bevende grond

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), vrijdag 5 juni 2026

Goedemorgen San Antonio de Padua, vandaar de afkorting Sapa!
Het is tien over half zes wanneer ik door het eerste voorzichtige zonlicht door de dunne overgordijnen wordt gewekt. Naast mij ligt Lyka nog als een roosje te slapen want Filippini's kunnen ook slapen onder brandende studio verlichting.
Het is op dit vroege tijdstip nog rustig in huis en de relatieve koelte van de nacht is door de altijd openstaande ramen naar binnen gestroomd. Nog voordat ik de waterkoker heb gevuld en aangezet staat Mamsi onverwacht achter mij.
‘Good morning. Make me one coffee too!’, Tagalog klinkt van nature als een onvriendelijke taal, net als het Vietnamees. Zelfs fluisteren klinkt als twee mensen die ruzie maken!
Mijn handelingen om het inklapbare koffiefilter en de papieren koffiefilters in gereedheid te brengen om het kokende water te ontvangen worden door Mamsi nauwkeurig gevolgd. Het is pure interesse overgoten met wat nieuwsgierigheid hoe wij aan de andere kant van de wereld onze dag beginnen.
Bij de tweede schep snelfiltermaling krijg ik de vraag: ‘Is dat niet teveel koffie?’
Ik kijk verbaasd over mijn schouder. Dit is een vraag van een persoon die misschien drie keer in haar hele leven verse gemalen koffiebonen ziet. Eigenlijk moet ik er om lachen want de opmerking komt van iemand die gedwongen haar hele leven in zuinigheid heeft moeten doorbrengen.
Zodra mijn beker vol is breng ik het water opnieuw aan de kook. Het gebruik van een nieuw koffiefilter wordt door Mamsi niet op prijs gesteld. Het gebruikte koffiefilter wordt leeg- en schoongespoeld onder de kraan en gebruikt voor een tweede ronde. Daar ben ik dan weer wel blij mee want volgens het schema in mijn hoofd heb ik waarschijnlijk maar net genoeg koffiefilters tot aan ons vertrek naar de Verenigde Europese Emiraten.
Over het internet heb ik niets te klagen. Het bereikt geen hoge snelheden maar het is stabiel genoeg om zelfs te bankieren, Plex en IPTV te bekijken. Met dit internet kan ik hier zonder problemen wel enige maanden doorbrengen. Dat in tegenstelling tot mijn gebruikelijke verklaringen na een bezoek aan de Filipijnen dat het nu absoluut ècht de laatste keer is dat ik hier ben geweest!
Terwijl ik rustig op de veranda zit met mijn MacBook Air en mijn verse koffie bouwt er langzaam een menigte op onder de boog met “Welkom in Sapa” erop. Er zijn nog maar weinig zaken die mij kunnen verbazen op het platteland van de Filipijnen. Ten overvloede wordt mij, omringt met enige geheimzinnigheid, toevertrouwd dat er vanochtend een parade georganiseerd is van de boog naar het stadhuis dat ten onrechte de mooie naam “Barangay Hall” draagt. Het is mijn inziens niet meer dan een verbouwde garage met wat stoelen, een bureau en airconditioning er in.
Rond half negen serveert Lyka mijn eerste ontbijt in Sapa. Het is niet met zekerheid te zeggen of ik dat morgen weer krijg. Organiseren en vooruitkijken zijn niet de sterkste punten van de bevolking op het platteland van de Filipijnen. Het is altijd afwachten, want dat is een van de weinige dingen waar ze wel goed in zijn.
Ik heb de vrouwen gelukkig ervan kunnen overtuigen dat het slimmer is om de eieren, ondanks de een a twee peso die ze meer kosten, in het winkeltje van Magna te kopen. Eieren in kleinere hoeveelheden worden hier verpakt in een plastic zakje en daar schuilt het gevaar. Achterop de motortaxi of in de Tri-Cycle is het zakje met de eieren door het schokken en schudden erg kwetsbaar. Een gebroken ei is een verloren ei.
In verband met Salmonella, de poepbacterie, zal ik nooit de inhoud van een gebroken ei in de Filipijnen nog gebruiken. Mensen van mijn leeftijd hebben zo hun zwakheden en het tijdelijke voor het eeuwige verwisselen voor een ei van vijftien cent gaat mij echt te ver!
De brekende eieren voorkom je zeker door te voet naar de winkel van Magna te gaan en het aantal eieren te kopen die je op dat moment nodig hebt. De omzetsnelheid van eieren ligt bij Magna ook hoog en daardoor ben je er bijna van verzekerd dat de eieren vers zijn.
Die dikke knakworsten zijn een wonder van de natuur en de industrie. Ik kan me alleen niet voorstellen dat ze in Nederland door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) zouden worden toegelaten. Iedereen eet ze in de Filipijnen en zover ik weet gaat er nooit iemand dood aan. Met veel tomatenketchup zijn ze best wel te pruimen hoewel mijn voorkeur uitgaat naar dikke plakken gebakken spam.
Tijdens mijn ochtendwandeling door het heerlijk rustige, maar ongewoon warme, landschap van Bicol hebben de dames bedacht dat ze na de lunch zichzelf gaan verwennen bij de kapper/schoonheidssalon. Of ik meewil naar Pilar? Wat denken ze nu zelf, dat ik liever zoals de andere gezinsleden als een hersendode telefoon zombie in de airconditioning van onze slaapkamer lig? Alles wat je doet in de Filipijnen is een avontuur, zelfs met de dames naar de kapper in Pilar!
Een Tri-Cycle wordt gehuurd en met de dames in de zijspan, en mijzelf achter de chauffeur, gaan we over de heuvelachtige en bochtige weg naar Pilar. De 150cc viertakt huilt als een raceauto om ons over de soms toch wel steile heuvels te trekken.
Met enige blijdschap, en pijn in mijn kont, stap ik in de hoofdstraat, Milezza, van Pilar van de driewieler. Ik neem deze omgeving nog maar eens goed in mij op. Hier staan er nog van die schitterende oude teakhouten Chinese Shophouses. Ook dit antieke gebouw zal in de toekomst het slachtoffer van de sloopkogel worden. De vooruitgang in de armere Aziatische landen is niet te stoppen! Het is alleen jammer dat de overheid er vaak te laat achterkomt dat er veel van hun erfgoed verloren gaat door het gebruik van die sloopkogel.
Tijdens ons verblijf in Korea hebben Lyka en ik het plan opgepakt om een motor in de Filipijnen te kopen. Ik ben nog wat huiverig van het idee maar de relatief kleine investering geeft mij wel elke dag wat te doen de komende twee jaar tijdens ons bezoek aan de Filipijnen. Het is gewoon een kwestie van alle voor- en nadelen tegen elkaar af te wegen en de aanschafprijs minus de restwaarde af te schrijven.
Mamsi heeft voor onze aankomst geïnformeerd bij verschillende motordealers voor de aankoop van een nieuwe motor maar jammer genoeg is ze net zo onkundig als de ambtenaren die de “Fyra Hogesnelheidstrein” hebben aangekocht.
De antwoorden zijn onbevredigend en soms zelfs onbegrijpelijk. Ik heb tegenstrijdige levertijden en registratie tijden gekregen.
Het voelt voor mij als: ‘Laat ik maar wat zeggen, dan lijd ik in ieder geval geen gezichtsverlies!’
Er rest mij niets anders dan zelf met de manager van “Motortrade” te gaan praten. De Honda motorfiets van 125cc die ik op het oog heb blijkt leverbaar maar moet uit Manilla komen. De levertijd is tussen de vier en zes weken. Ik trek een wenkbrauw op voor dit niet aannemelijk verhaal. Wie denken ze dan wel voor de gek te houden? Ik kijk de dames aan en zij slikken zijn antwoord voor zoete koek?
Ik ben duidelijk kritisch tegen de manager dus komt er uit het niets een tweede optie op tafel. De manager kan rondbellen naar andere filialen van Motortrade om te informeren of model Honda dat ik voor ogen heb, in de juiste kleurstelling, op voorraad is. Dat is een goede geste, afwachten dus!
Vreemd genoeg is het bij het eerste de beste filiaal van Motortrade meteen raak. Helaas wordt ik blij gemaakt met een dode mus. Ik moet diep in gevaarlijk Islamitisch gebied in een stadje genaamd Bulan zelf de motor ophalen en zonder verzekering en kentekenplaat de motor naar Pilar rijden. Daar zal de manager de motor overnemen en zorg dragen voor de registratie en de verzekering. Dat laatste kan tussen de drie en vier weken duren. Mag ik dat een gebrekkige service noemen?
Ik vertel de manager dat ik het zal overwegen maar dat het waarschijnlijk niet doorgaat. Op zijn gezicht kan ik aflezen dat hij blij is om van dit probleem verlost te zijn. Hij leidt mij naar de uitgestalde nieuwe motoren voor de winkel. Elke tweewieler die hij aanbeveelt is duurder dan het model dat ik voor ogen heb. Voor een moment zie ik dollartekens in zijn ogen.
De dames worden ongeduldig en vertrekken naar de kapper/schoonheidssalon. Ik weet ongeveer waar ze zitten. Ondertussen ken ik Pilar goed genoeg om in dit provinciestadje niet meer te verdwalen.
Ik ga via de natte markt, waar verse vis, kip en varkensvlees wordt verkocht, naar de haven waar de veerboten naar Masbate vertrekken. Hoe vaak heb ik hier niet staan kijken en plannen gemaakt om die overtocht met de veerboot een keer te maken. Natuurlijk wel overdag en wanneer er absoluut geen slecht weer op komst is.
De onbetrouwbare vloot veerboten op de Filipijnen zijn drijvende doodskisten die jaarlijks honderden slachtoffers eisen. Steeds kom ik weer terug op het punt dat ik niet van een brandende veerboot in het zoute zeewater wil springen in de wetenschap dat de vleesetende haaien bloed op meer dan een kilometer afstand kunnen ruiken en hun prooi lokaliseren. Laat dus maar!
Eerst maar terug naar de dames en vragen of ik wat voor ze kan doen. Bij de SexyBeBe salon aangekomen zit Lyka midden in een mani- en pedicure. Mamsi krijgt een nieuwe haarkleur die Lyka haar al lang geleden beloofd heeft. Een flesje drinkwater kunnen ze wel gebruiken dus sukkel ik naar de LCC om de hoek om drie flesjes koud drinkwater te halen. ₱ 27 (€ 0,38) voor drie flesjes is nog te doen.
Het kan nog wel een paar uur duren totdat de dames klaar zijn dus ga ik weer wat wandelen en bekijken of ik een van mijn andere openstaande opdrachten kan afhandelen. Er is mij verteld dat er een stukje verder in deze straat nog een Honda dealer zit. En laat die dealer nu ongeveer het model Honda motorfiets, dat ik voor ogen heb, in voorraad heeft. De kleurstelling is wat anders en de lichtmetalen velgen zijn gewone gespaakte wielen. Ook ontbreken de schijfremmen en de trommelremmen geven mij toch enige twijfel. Het is tenslotte een stap terug in de tijd! Vijftig jaar geleden had mijn Yamaha FS1 in 1976 al een schijfrem in het voorwiel.
Ik leer ook weer wat nieuws! Het verschil in afhandeling van de benodigde documenten tussen Cash of Afbetaling is een verschil tussen dag en nacht. Cash is afrekenen en een uurtje later rij je op de gekochte motorfiets zonder verzekering en kentekenplaat naar huis. Je mag zelfs wettelijk vierentwintig uur met het certificaat van eigendom rijden. Er staat ook een tijdstip op wanneer de verkoop is afgehandeld.
Ook nu is de registratie en de verzekering een grijs gebied. Het is niet echt duidelijk wat zij voor mij kunnen betekenen of dat het beter is dat wij het zelf doen. De vriendelijke dame komt zelf uit Sapa en kent Lyka’s moeder goed. Ze kent Lyka ook van vroeger toen ze nog in Pilar naar school ging. Dat schept direct een band van vertrouwen. Toch maar even overleggen.
Door de brandende zon ga ik weer terug naar de dames in de schoonheidssalon om het goede nieuws te brengen. Tijdens de korte wandeling vormt zich een dun laagje zweet en olie op mijn huid. Dat voelt vreemd aan. Het voelt net alsof ik me met zonnebrandolie heb ingesmeerd. De reden voor de oliefilm op mijn huid ken ik. Op de Filipijnen wordt bijna alles bereid en gebakken in “Canola Oil”. Van oudsher een twijfelachtige plantaardige olie die industrieel intensief wordt verwerkt tot een gezond en goedkoop alternatief voor andere plantaardige oliën en vetten. Over dat gezond zijn er serieuze twijfels. Maar wat moet je anders wanneer je in armoede leeft?
De dames zijn ondertussen van zitplaats gewisseld, Lyka krijgt nu een kleurspoeling terwijl Mamsi een pedicure ondergaat. De ongeveer tienjarige veel te dikke jongen naast haar, hij krijgt ook een pedicure, roept bij mij enkele vraagtekens op. Te dik zijn in de Filipijnen is vaak een teken van rijkdom. Dunne mensen zijn arm en hebben te weinig te eten. Het zal je cultuur maar zijn!
Mijn verhaal over de motorzaak die ik heb bezocht wordt door de dames goed ontvangen. Ik kan het nu laten inzinken en gaan nadenken hoe we hiermee verder gaan.
Lyka’s, en mijn, iPhone hebben nog steeds geen Filipijnse simkaart dus het is een goed idee om daar naar op zoek te gaan. Bijna recht tegenover de schoonheidssalon is een piepklein winkeltje waar telefoons en accessoires liggen uitgestald in de vitrines.
Ik wordt met open armen ontvangen en vriendelijk toegesproken. Een e-sim voor het Globe netwerk is (nog) niet verkrijgbaar in de Filipijnen. Het wordt dus een ouderwets kaartje dat in de iPhone moet worden geschoven. Het sim-kaartje kost ₱ 125, een week data met een maximum van 10 Gb kost ₱ 100. Het hele pakket inclusief aanmelden en instellen kost ₱ 235 (€ 3,35). Dat is dan alleen voor de eerste week. Volgende week kost het ₱ 100 (€ 1,45) voor een hele week internet. Ik wil haar een kleine fooi geven maar ze blijft die pertinent afwijzen. Hoe sterk ik ook aandring, ze blijft het briefgeld naar mij terug schuiven.
Ik haal Lyka’s telefoon op om hetzelfde pakket te laten plaatsen en te laten installeren. Ook deze keer weigert ze een kleine fooi aan te nemen. Het is haar werk en het geven van service en kwaliteit behoort tot haar belangrijkste taken. Een dezer dagen breng ik wel een ijsje of chocolade, dat wordt zeker op prijs gesteld.
Mijn dag zit er op! Ik zoek een plekje op een stoeprand om te genieten van een koud flesje San Miguel Beer. Ik koop ze aan de andere kant van de straat voor ₱ 56. Ze smaken me uitstekend na deze lange vruchtbare dag. We hebben afgesproken dat de dames mij komen ophalen zodra ze klaar zijn. Er volgt een tweede en derde flesje. Bekijks trek ik genoeg! Een blanke die op een stoeprand bier zit te drinken zie je hier niet vaak.
Hele verhalen en kruisverhoren met Filippini's die moeilijk te volgen zijn door de hoge taalbarrière. Er stopt een Tri-Cycle naast me en na het laatste slokje bier uit de fles te hebben geknepen gaan we terug naar Sapa.
Terug in “Mamsi Residence” staat er een grote verrassing op ons te wachten. De lang verwachtte dozen uit Chicago zijn gearriveerd! Vijf enorme dozen gevuld met kleding, schoenen, huishoud gereedschap, zeep en shampoo, cadeau’s voor iedereen, etenswaren, snoep en chocolade, heel veel chocolade.
Het lijkt kerstmis in juni wanneer de dozen door de aanwezige leden van het gezin worden uitgepakt. Alle artikelen die op een of andere manier gemerkt zijn worden op de juiste stapel voor de genoemde persoon gelegd. Met uitzondering van de chocolade, die gaat bij elkaar in een doos. Die doos verhuisd meteen naar de slaapkamer waar de airconditioning op 24 graden Celsius staat te blazen. Die chocolade heeft minimaal 72 uur in de zon en/of een hete vrachtwagen gestaan. Ik hoef niet uit te leggen hoe die chocolade aanvoelt en eruit ziet.
Ik ben blij als de blijdschap en het enthousiasme van de anderen weer is geluwd en gaan liggen. Gaat er iemand eten voor mij neerzetten op tafel of is het vanavond ieder voor zich?
Nadat de dozen weer zijn ingepakt wordt het eenvoudige avondeten geserveerd. In armoedige landen wordt begrijpelijk niet veel voedsel verspild. Dat gebeurt in de rijke landen waar de mensen op de verpakking lezen dat steenzout van een miljoen jaar oud nog een maand houdbaar is. Waanzin ten top terwijl je omringt wordt door hoogopgeleide salon socialisten die graag andermans vermogen onder de minderbedeelden willen verdelen.
De kippennekken zijn vandaag al verwijderd. Deze keer probeer ik de Pancit Marit wat extra smaak te geven met de Ssamyang die ik uit Korea heb meegebracht. Het eten is warm en het heeft smaak. Dus gaat het naar binnen. Ik mis een gebakken ei maar het winkeltje op de hoek is al gesloten.
Ik zoek mijn plekje op de veranda en drink in alle rust mijn koude biertjes. Binnen is het net een kippenhok met al dat gekakel en de tv net iets te luid. Ik kom al snel tot de conclusie dat ik iets moet doen om aan voedsel te komen voor de komende vier weken. Na wat gepruts en gestuntel heb ik de website van Lazada weer geopend en alles is nog precies zo zoals ik het drieënhalf jaar geleden heb afgesloten.
Ik hoef niet lang na te denken omdat we net zijn gearriveerd vanuit Korea. Ik bestel gelijk twintig pakjes Nongshim Shin Spicy Ramen en een speciale kom om de Ramen in te bereiden. Zo, nu is het wachten totdat de bestelde artikelen arriveren!
Daarna bestel ik nog vijf blikken Hansung Luncheon Meat. Altijd lekker op brood, gebakken bij het ontbijt en in de Ramyeon/ Ramyun Ramen. Natuurlijk komt er vanuit de familie kritiek op mijn kostbare bestelling. Niemand begrijpt dat het op Lazada bijna de helft kost dan in de provinciale supermarkten.
Mijn gedachten beginnen zich te ordenen zich en ik vraag mezelf nu al af of ik hier in het dorp, in alle rust, een langere tijd zou kunnen doorbrengen. Zonder een eigen motorfiets in ieder geval niet. Er zijn enkele financiële hobbels op onze weg gekomen met als resultaat dat we iets voorzichtiger met ons budget moeten omgaan. We slaan ons er wel doorheen!
In de verte rommelt een onweer aan de horizon. Is er regen op komst? Na een paar biertjes beeft plotseling de grond, een aardbeving! 5.4 op de schaal van Richter en geen gasputten om vol te storten met beton om de aardbevingen te stoppen. Alarm berichten verschijnen op alle mobiele telefoons in een straal van een paar honderd kilometer.
Het leven gaat gewoon verder op de Ring van Vuur. Ondertussen ben ik er voor mezelf uit. Ik ga een zondag een motor kopen, eerst moet ik geld uit de ATM halen. Het wordt niet de motor die ik op het oog had maar de eenvoudigste Honda motorfiets die ze in het assortiment hebben. En nog beter, ze hebben dit model bij elke dealer op voorraad omdat het een van de meest verkochte modellen is.
Morgen zal wel weer een nieuw avontuur in de Filipijnen worden!