Zuid-Korea: Voorbereidingen voor een treinreis

Busan (So Yu Hotel) 609), donderdag 14 mei 2026

Na de voorbereidingen voor het ritje met de trein vandaag in Haeundae Beach, gisteren, moet ik vanochtend vroeg op pad om een treinreis te onderzoeken naar een wel heel bijzonder houten paviljoen in Jinju.
Het moderne paviljoen aan de rivier is een fusie van oude technieken met moderne materialen. Wanneer je binnen staat lijkt het dat houten bomen het dak dragen! Dat moet ik met mijn eigen ogen gaan zien!
Voor mij is de architectuur in het verre oosten meer dan interessant. De eeuwenoude houten tempels en kastelen zijn gebouwd met een vakmanschap dat de samenleving in het westen helemaal heeft verloren. Anonieme betonnen torens met veel glas en metaal zijn de foeilelijke norm geworden in de moderne wereld.
Zoals gewoonlijk sta ik naast mijn bed zodra de zon zich vertoont. Het minste geringste straaltje zonlicht op mijn gezicht is voldoende om mij te doen ontwaken. Eerst een bakkie vers gezette koffie en dan aan de foto’s en verhalen. Korea, ik vertik het om nog over twee staten te spreken binnen dit fantastische door socialisme verscheurde land, is een fascinerende bestemming die mij nog elke dag verbaasd.
Om zeven uur gaan de gordijnen, en het raam, open waarna er een frisse bries schone zeelucht naar binnen stroomt. Lyka slaapt nog als een baby en ze maakt mij jaloers dat ik op mijn oude dag niet meer zo goed, en vast kan slapen. Mijn gedachten gaan uit naar een boek waar we enkele maanden geleden in de boekbinderij aan hebben gewerkt.
Tijdens het vouwen, vergaren, naaien, binden en omslag aanbrengen riepen Lyka en ik regelmatig tegen elkaar: ‘Hier zijn wij ook geweest!’ We herkenden gebouwen die we zelf hebben bezocht. Onze herinneringen tijdens het werk zijn de beloningen voor onze reizen. Niet vakantie! Reizen is heel wat anders! Lange periodes weg van je geboortegrond is niet voor iedereen weggelegd. Dat vergt een bijzondere emotionele instelling die maar weinig mensen hebben of kunnen zichzelf kunnen opleggen.
In het boek “Timbercraft, lost tectonics from East Asia” worden de eeuwenoude, en ook moderne, houten monumenten van Zuid-Oost Azië beschreven inclusief een duidelijke uitleg over de gebruikte technieken door de timmerlui.
Om het Pavilion of Floating Lights in Jinju te boeken zullen we met de trein moeten reizen. Het is een stevige dagtocht maar een die ik zeker wil maken om dit bijzondere bouwwerk te kunnen bezoeken.
Na de gebruikelijke boterhammen met koffie laat ik Lyka achter in de hotelkamer want ze heeft wat tijd voor zichzelf nodig. Ik vindt dat niet erg omdat wanneer ik alleen zwerf meer tijd en oog heb om mijn omgeving te observeren. In een stad als Busan is er zoveel te zien dat je gemakkelijk over bijzondere zaken heen kijkt. Sociaal, cultureel en historisch is Busan een stad waar ik maanden zou kunnen rondzwerven.
Op een korte afstand van het hotel kom ik in een buurt terecht die mij enigszins verward. Het gebied heet de 40 traptreden. Een beeld, of monument, dat lijkt op een bal waar vlammen uitkomen kan ik niet thuisbrengen. Ook niet later wanneer ik het dieper onderzoek. De Chinese krijger is een verschijning die je overal in de wereld kan tegenkomen. Chinezen zijn nu eenmaal door de gehele geschiedenis goede krijgers en militaire strategen geweest.

Wat gebeurde er met de reiziger die huilend de Veertig Trappen afdaalde, weg van zijn geliefde thuis?
De Veertig Trappen waren een toevluchtsoord voor vluchtelingen die ernaar verlangden terug te keren naar hun geboortestad. Beklim de veertig treden en ervaar hoe het verdriet van het leven voor deze vluchtelingen moet zijn geweest.
De Veertig Trappen, gelegen vlakbij station Jungang van metrolijn 1 in Busan, werden het middelpunt van het leven van de vluchtelingen die vanuit het hele land naar het oude stationsgebouw van Busan waren gekomen. De Veertig Trappen dienden als doorgang tussen de kade van de haven van Busanhang en de sloppenwijk op de heuvel, als plein waar gescheiden families elkaar ontmoetten en als markt voor de verkoop van hulpgoederen. Er bestond een gezegde: "Laten we elkaar ontmoeten bij de Veertig Trappen in Busan", en sommigen wachtten bij de trappen in de overtuiging dat dit waar was. De Veertig Trappen zijn een plek die de smarten van het zware leven van vluchtelingen rondom het station van Busan herbergt.

De trap was oorspronkelijk een verbinding tussen de dokken van de haven en de krottenwijk tegen de heuvels van Busan waar de gevluchte Chinezen woonden. De Chinezen waren aan het begin van de 20ste eeuw naar Busan gevlucht om zo ver als mogelijk van hun geboorteland te zijn.
Het beeld van Guan Yu, de God van de Oorlog, en Yu Ji , de geliefde van de Chinese krijgsheer Xiang Yu, verbazen mij wel enigszins. Natuurlijk ben ik tijdens mij derde bezoek aan Korea bekend met de geschiedenis van dit fascinerende land. Maar zoveel Chinese geschiedenis als bijvoorbeeld in Maleisië had ik nooit verwacht aan de zuidwestelijke punt van het schiereiland.
Op weg naar de Shanghai Gate besef ik dat de omgeving met voorbedachte rade is verandert in een toeristische trekpleister. Het is tot een Chinatown verbouwd dat nu langzaam veranderd in a Russiantown! Let op het cyrillisch schrift op de gele lichtbalk links? Hippe koffietentjes en restaurants langs beide kanten van de “Daeyeong-ro 243beon-gil”. Souvenirwinkeltjes en kruideniers die etenswaren uit het thuisland verkopen. Een heel andere wereld binnen een heel andere wereld!
Busan is een belangrijke havenstad aan de Japanse Zee, ook wel de Oostzee genoemd, en een knooppunt in de internationale scheepvaartroutes. Vanzelfsprekend leggen er ook veel Russische koopvaardijschepen aan voor een langere, of kortere tijd, aan in Busan. Af en toe hoor ik Russisch praten tussen vreemd vogels die mij passeren op straat.
Het Choryang Modern History Gallery doet op het eerste gezicht toch wel heel Chinees aan. Naast de rode poort is een Russisch restaurant gevestigd die hun Russische gerechten aankondigen. Het is een vreemd mengsel van culturen die het vuurrood om verschillende redenen hebben gebruikt. Het rood van de Chinezen staat voor geluk, voorspoed en vreugde. Het rood van de Russen staat voor de overwinning van de socialisten in de Russische revolutie. De Russische Revolutie in 1917 was een grote omwenteling die een einde maakte aan het tsarenrijk en leidde tot de eerste communistische staat ter wereld. Over het succes van de revolutie kunnen we discussiëren, ieder zijn eigen invulling over het socialisme en het communisme.
Een lange muur langs een stille zijweg is omgetoverd tot een galerij met kleurrijke keramische kunstwerken. Honderden, zo niet duizenden, geglazuurde tegels zijn samengesteld tot taferelen uit de Chinese klassieke literatuur. De Drie Koninkrijken wordt nog steeds veel gelezen.
Het keramische kunstwerk “Eed in de Perzische Boomgaard” trekt mijn bijzondere aandacht. In bijna alle Chinese tempels zie je drie beelden met baarden naast elkaar bij het altaar. Zouden die beelden in de tempel de zelfde personen uitbeelden? Zijn het Cao Pi, Liu Bei en Sun Quan?

• Cao Pi: Stichter van het koninkrijk Cao Wei, hij nam de troon over nadat zijn vader Cao Cao de macht in het noorden had gevestigd.
• Liu Bei: Stichter van het koninkrijk Shu Han in het zuidwesten.
• Sun Quan: Stichter van het koninkrijk Oostelijke Wu in het zuiden.

Onder de Paifang Gate door verlaat ik China Town. Gewoon de straat oversteken en ik sta op het plein voor het moderne treinstation van Busan. Nu ben ik omringt door lokale reizigers op zoek naar een trein, een bus of een metro. Op weg naar het werk, hun thuis of naar een afspraak met vrienden of familie. Op deze drukke plaats valt het nog meer op dat er heel weinig toeristen zijn in Busan. Een verdwaalde blanke man spreekt Engels met een sterk Amerikaans accent tegen zijn Koreaanse reisgenoot. Ondanks het feit dat er ruim 28.000 militairen zijn gestationeerd in Zuid-Korea kom je ze maar zelden tegen.
Op heel veel plaatsen kom je dit vriendelijke vogeltje tegen. Het is de mascotte van Busan, de zeemeeuw die je in levende lijve opvallend weinig ziet in de stad aan de zee. Komt dat omdat de stad een toppunt van properheid is? Ik moet even wachten tot het mijn beurt is om een foto van het cartooneske en ontwapende vogeltje te kunnen maken
Het moderne treinstation van Busan is meer dan een knooppunt voor het openbaar vervoer in deze wijd verspreide wereldstad. De moderne architectuur is het toppunt van efficiëntie en comfort voor de reizigers en bezoekers. Er zijn restaurants en kleine winkels die dagelijkse boodschappen verkopen.
Mijn darmen spelen wat op dus ga ik eerst op zoek naar een toilet. Zoals verwacht is het brandschoon en hangt er een kaart met de schoonmaakbeurten, inclusief de tijd en de schoonmaker, aan de wand naast de deur. In dit ontwikkelde land komt er niemand op het idee om de kaart weg te nemen of kapot te maken. Wat leven we dan in Europa tussen de wilde barbaren.
Treinen en mannen, een huwelijk dat in de hemel is bedacht. Het is alweer veertien jaar geleden dat we de laatste keer in Korea waren. Toen hebben we een paar keer in de KTX gereden. Ik mag aannemen dat het materieel ondertussen vernieuwd, of misschien gerenoveerd is.
De Nederlandse Spoorwegen kan ook nog veel leren van het treinen in Azië! De treinstellen zoals op de foto werden geproduceerd door Alstom in Frankrijk. Ze zijn gebaseerd op de TGV treinstellen die al vanaf 1981 het Franse landschap doorkruisen.
Koreanen zijn net als Japanners meesters in het verkrijgen van een vanzelfsprekende zelfvoorzienend zijn. De Franse treinstellen rijden al sinds 2004 in Korea en sindsdien hebben de Koreanen veel ervaring opgedaan met de KTX en zelf de opvolger hebben ontworpen en gebouwd. De KTX-Sancheon, gebouwd door Hyundai Rotem, wordt de opvolger voor de hogesnelheidstrein die in Korea ook onmisbaar is geworden. Het is nu eenmaal sneller en goedkoper dan vliegen!
In de vertrekhal van het treinstation van Korail in Busan waan je je op een luchthaven! Krakend helder, niet overdreven druk door het enorme vloeroppervlak, en omringt door winkeltjes die het reizen met de trein voor je aangenamer zullen maken.
Mijn ogen scannen de omgeving af naar loketten waar ik informatie over de geplande treinreis kan krijgen. Na drie rondjes geef ik het op en ga naar de algemene informatiebalie. Een gezette jongeman, die zeker nog geen vijfentwintig jaar jong is, zit geconcentreerd naar zijn Samsung mobiele telefoon te staren. Ik laat hem, hij lijkt druk en zodra hij klaar is kan ik hem om informatie vragen.
Enkele minuten later begint hij te juichen en steekt beide vuisten in de lucht. Ik hoef er niet erg lang over na te denken wat de dikkerd aan het doen is. Mijn vlakke hand daalt met een klap neer op de balie waarna de zwetende jongen zich een hoedje schrikt en bijna zijn telefoon uit zijn handen laat glippen.
Verschrikt zegt hij: ‘Yes?’
Ik antwoord: ‘No!’, en hij is nu duidelijk helemaal van slag.
Mijn ontwapende lachen brengt hem terug tot de werkelijkheid en hij begint van de zenuwen met mij mee te lachen.
‘Waar kan ik kaartjes kopen voor de trein naar Jinju?’, vraag ik hem hem.
Hij wijst naar de vloer en zegt:’ Volg de blauwe lijn!’
Nog voordat ik op gehoorafstand ben is de voluptueuze jongeman alweer druk met zijn videospel op zijn telefoon. Verloedering, of gebrek aan motivatie om je werk goed te willen doen?
Aan het einde van de blauwe lijn stuit ik op vijf verkoopautomaten met het logo van Korail er op. Het is mij meteen duidelijk dat de meeste passagiers in Korea hun treinkaartjes op het internet kopen. Deze verkoopautomaten, die ook contant geld accepteren, lijken hoofdzakelijk voor toeristen en last-minute boekingen. Treinkaartjes zijn bijna altijd op naam en met een stoelnummer. Alleen lokale treinen zijn vrij instappen! Zou dat wat voor de Nederlandse Spoorwegen zijn? Een zwartrijder op de zitplaats in de intercity van iemand die wel betaald heeft!
Zodra mijn vinger landt op het aanraakbeeldscherm kom ik voor mijn gevoel in een zeer natuurlijke digitale omgeving.

• Eerst de gewenste taal, en dat zijn er meer dan ik heb verwacht.
• Het station van vertrek is automatisch ingevuld en de verkoopautomaat vraagt mij om mijn eindbestemming en de datum van vertrek.
• Enkele seconden later rolt een lijst met belangrijke treinstations naar beneden en ik kies per ongeluk het verkeerde treinstation.
• Het scherm knippert en ik weet dat er wat fout is gegaan.
• Nog maar een keer door alle schermen en dan kies ik de juiste Jinju.
• Er verschijnt een ellenlange lijst met treinreizen op verschillende tijdstippen, inclusief treinnummers, met verschillende overstap mogelijkheden en verschillende treinen. Wat nog het meeste opvalt zijn de verschillende tarieven voor dezelfde treinreis van A naar B!

Er is een mooie aansluiting, met een fijne vertrektijd, en we hoeven maar een keer over te stappen. De prijs voor ons samen voor een retour is ₩ 53.200 (€ 32,65) met de Korail-KTX naar Jinju voor een bijzondere excursie is natuurlijk een koopje!
Mijn eenzame missie, noem het gerust een klein avontuur, voor deze ochtend zit er op. Ik zoek een plaatsje op de rand van een granieten bloembak en koop bij de 7-Eleven een blikje Coke Zero. Korea, en met name Busan, trekt langzaam aan mij voorbij. Zonder Afrikanen en vrijdagmensen uit het Midden-Oosten. Vroeger was Hollandistan ook zo!
De trappen tegen de heuvels in Busan blijven mij verbazen. Je moet echt heel gezond en mobiel zijn om als een mens op leeftijd hier te kunnen overleven. Aan het voedsel ligt het in ieder geval niet. Elke maaltijd die we nuttigen is gezond met veel verse groenten, vlees en vis. Zelfs de supermarkt van Lotte straalt gezond eten uit.
Ik neem een afslag in een onbekende straat en sta ook hier oog in oog met een mooie bronzen beeldengroep. De sculpturen tonen een vader en zoon die uitrusten na zwaar werk, met één figuur liggend op een jige (traditionele Koreaanse A-frame drager).
Het monument herdenkt de arbeiders en vluchtelingen die in de jaren 1950 rondom de 40 trappen in Busan leefden en werkten. De beeldengroep doet mij denken aan mijn geliefde Singapore. Ook een heerlijke stad die zich helaas uit de markt heeft geprijsd. Een dagje Singapore kost tegenwoordig zo maar € 150,-, en dan doe je niets bijzonders! Dan is Busan andere en betaalbare koek.
Ik moet haast maken want vanmiddag hebben we nog een leuke afspraak met een andere trein. Met ferme stappen ga ik richting het So Yu Hotel en stop voor een moment bij dit bord op het trottoir voor een restaurant.
Wij houden van de gebakken makreel die in Japan Saba wordt genoemd. De maaltijden voor mij op het reclamebord kosten ongeveer € 8,25 per stuk! Daar moeten we een keer gaan eten voordat we vertrekken. Nu snel terug naar het hotel en op pad voor een nieuw avontuur!

Filipijnen: Het gevecht met de kilo’s

Manilla (Ninoy Aquino International Airport), woensdag 3 juni 2026

Een verplaatsing, of het nu met de bus, de trein of het vliegtuig is, brengt altijd stress met zich mee. Dat begint al op de avond voor het vertrek met het onvermijdelijke gesprek over de kilo’s. Dan heb ik het natuurlijk niet over ons lichaamsgewicht en de mogelijke diëten maar over de bagage in onze koffers.
Mijn vrouw heeft altijd het idee, hoeveel souvenirs ze ook koopt, dat het gewicht van haar koffer niet toeneemt. Wanneer de verpakking zegt dat er 1000 gram in zit dan kan ik toch aannemen dat de koffer een kilo zwaarder wordt? Helaas gaat dat er bij de andere sekse moeilijk in.
Zoals gewoonlijk heb ik de afgelopen nacht weer eens slecht geslapen. Alle demonen zijn op bezoek geweest. De onbetrouwbare overheid en de slechte buren waren ook weer allemaal nadrukkelijk aanwezig. Zweten, onregelmatige hartslag en hartkloppingen als gevolg.
De wekker van zeven uur heb ik genegeerd en net voordat acht uur het waarschuwingssignaal voor het innemen van mijn medicatie moet afgaan sta ik in het felle zonlicht dat door het open raam tussen de gordijnen in de hotelkamer valt. Het is een vreemd gevoel dat we gisteren bijna de hele dag op bed in de kamer hebben doorgebracht. Ik heb op deze ochtend het gevoel dat ik in een ziekenhuis ben opgenomen. Twee dagen dezelfde muren en gordijnen, zonder enige wisseling van het uitzicht, is me vreemd.
We hebben in totaal nog zeven uur de tijd voordat we de hotelkamer verlaten en op weg gaan naar de Gimhae luchthaven van Busan. Er hangt een onnodige paniek in de lucht en we lopen als kippen zonder kop om elkaar door de kamer heen. Koffers worden in paniek gewogen en bagage verhuisd. Ik kijk het zonder enig begrip aan.
Het is voor mij persoonlijk niet zo ingewikkeld! Gewoon eerst alles in de koffers laden met uitzondering van de kleding die je draagt. Het totaal van de vier koffers, twee grote en twee kleintjes, bij elkaar optellen en dan alles zo goed mogelijk verdelen. Was het maar zo eenvoudig in het hoofd van een vrouw?
Eerst maar een beker koffie, een sandwich en een hard gekookt ei van de GS 25, als ontbijt om deze hele lange dag met voldoende energie te beginnen. We kijken tegen een reistijd van iets meer dan vierentwintig uur aan! Mijn gedachten gaan terug naar de lange reis van Bangkok naar Busan. De reis van Busan naar San Antonio duurt zeker net zo lang. Wat moet, dat moet!
Met het spreadsheet op het beeldscherm voor me maak ik een voorzichtige eerste balans op wat ons verblijf in Korea heeft gekost. De dagelijkse uitgaven, zoals eten, drinken, souvenirs en toiletartikelen komen op ongeveer € 65,- voor ons tweeën per dag. Ik durf te stellen dat dit mij honderd procent meevalt omdat we erg vaak heel lekker en goed hebben gegeten.
De hotels in Korea zijn wat duurder dan we gewend zijn in Azië. Alle dagelijkse kosten inclusief ons verblijf, exclusief vliegtickets, komen op € 105,- voor ons tweeën per dag. Gezien de kwaliteit van ons verblijf en onze volle agenda de afgelopen zevenentwintig dagen valt ook dat reuze mee. Wie wil er niet met z’n tweeën drie weken op vakantie in Zuidoost-Azië voor € 3.500,-?
Ons thuis van de afgelopen vier weken, ik ga het missen. Alle belangrijke, en minder belangrijke, zaken hebben hun eigen plekje in deze tijdelijke omgeving gekregen of gevonden. Wanneer je plezier hebt vliegt de tijd en deze vier weken in Busan, of Pusan, zijn omgevlogen. Ik ben er nog niet helemaal uit met mezelf hoe ik straks moet omgaan met ons verblijf in de Filipijnen.
Natuurlijk doe ik het voor Lyka want ze heeft haar moeder drieënhalf jaar niet gezien. Voor mij is het probleem dat ik met beperkte ingrediënten een nieuw culinair universum voor mezelf moet proberen te creëren. De Filipijnse keuken is zeker niet een van de beste keukens in Azië. Hebben jullie ooit van een Filipijns restaurant gehoord?
De reden hiervoor is eenvoudiger dan verwacht. De Arabische en Indiase handelaren die de kust vanaf de Perzische golf afvoeren kwamen niet verder dan de Indonesische archipel. Ook de Hollandse handelaren vonden alles wat ze nodig hadden op de specerijeneilanden.
De Specerijeneilanden, historisch bekend als de Molukken (Indonesië), een eilandengroep in het oosten van Indonesië, gelegen tussen Celebes en Nieuw-Guinea, waren eeuwenlang de enige plek ter wereld waar kostbare specerijen groeiden. Ze waren het epicentrum van de wereldwijde specerijenhandel, wat leidde tot bloedige koloniale oorlogen en monopolievorming door Europeanen.

Een groot deel van plaatselijke bevolking werd in 1621 bij de bezetting van de eilanden onder Jan Pieterszoon Coen door de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) uitgemoord. Ze werd vervangen door slaven uit Madagaskar en Indiërs.
Rond 600 Bandanezen migreerden reeds voor de komst van Coen naar Oost-Seram en de Kei-eilanden, waar tot op heden nog nazaten van hen wonen. De Hollanders beschermden hun positie op Banda tegen concurrenten door het bouwen van versterkingen. Fort Belgica op Banda Neira, een van de forten die er door de VOC werden gebouwd, is het grootste Europese fort in Indonesië.

Mijn schoonfamilie in San Antonio een uitgesproken voorkeur voor de voor hun bekende gerechten. Specerijen worden slechts met mondjesmaat gebruikt. In de laatste twee eeuwen zijn er veel invloeden uit de Chinese keuken aan de Filipijnse keuken toegevoegd.
Een van de nationale gerechten, Adobo, zou een Chinese stoofschotel met varkensvlees kunnen zijn. Het gerecht doet mij altijd denken aan een wat zurige en minder kruidige versie van de Indonesische Babi Kecap. Ik eet wel eens mee met mijn schoonfamilie maar niet elke maaltijd.
Het ritueel van het inpakken en wegen van onze bagage heb ik hierboven al uitgebreid besproken. Om tien voor twee zijn we klaar en de airconditioning houd de temperatuur in de hotelkamer nog steeds op een stabiele zevenentwintig graden. Nu wordt het tijd om naar de vierentwintig graden te schakelen en op te laden voor de rit met de metro naar de Gimhae Luchthaven.
We nemen uitgebreid afscheid van de baliemedewerker van het So Yu Hotel. Hij vindt het jammer dat we vertrekken en hij verteld ons nog maar een keer dat het niet vaak gebeurt dat gasten langer dan een week in het hotel blijven logeren. We voelen ons gewaardeerd en beloven zeker nog een keer terug te komen naar Busan. De veerboot van Japan naar Busan lijkt ons beiden een bijzondere ervaring. Wie weet, het ligt in de handen van de Boeddha.
Lyka trekt de twee kleine koffertjes richting de metro en ik sleur een kleine vijftig kilo in de twee grote koffers achter mij aan. Het is buiten warmer dan ik had verwacht en ik zweet meer dan ik had gehoopt. Roltrappen zijn voor mij geen optie, je wil niet met twee koffers van vijfentwintig kilo per stuk van de roltrap af rollen.
Met de lift zakken we langzaam onder de grond en komen in een nieuwe wereld terecht. Ik heb ₩ 4.200 op beide T-Money kaartjes gelaten en dat moet ruim voldoen zijn voor de ₩ 7.200 die we samen moeten betalen voor de metro en de trein naar de Gimhae luchthaven van Busan.
Lyka attendeert mij erop dat we beter de ingang van het metro treinstel kunnen nemen die is ingericht voor een rolstoel. Dat is een heel goed idee! Dan hebben we ook nog het geluk dat wij al op de juiste plaats op het perron staan waar de deuren verschijnen voor de toegang van een rolstoel.
Wij zijn niet de enige met die gedachte. Koreanen zijn minder gedisciplineerd en beleefd dan Japanners. Ellebogenwerk wordt in Korea nog wel gebruikt hoewel het wel menig wenkbrauw doet optrekken bij passagiers. Een man van een jaar of vijftig gaat precies staan op de plaats die gereserveerd is voor een rolstoel. Het is ook duidelijk aangegeven op de vloer van de trein.
Het wordt nog vreemder wanneer ik de man er op wijs dat er achter mij nog een zitplaats vrij is en of ik misschien de twee grote koffers op de plaats mag zetten waar hij staat. Het is niet mogelijk om verbaal te communiceren dus alles gaat in gebarentaal. Er is geen enkele reactie. Ik kijk in zijn ogen, het licht is aan maar er is niemand thuis. Op zijn marmeren gezicht vertrekt er geen spier en er is geen enkele emotie zichtbaar.
De trein trekt met een schok op en de twee zware koffers komen in beweging. Ik moet alle zeilen bijzetten om de rollende bakken bagage onder controle te krijgen. Een halve minuut later staan de koffers weer naast me en ik denk na over een oude wet uit de mechanica. Bij het optrekken schuift een gewicht in in het voertuig naar achteren. Bij het remmen schuift een gewicht in het voertuig naar voren.
Mijn wraak zal zoet zijn! Ik positioneer de twee koffers op een plaats zodat de trein haar werk kan doen. Nu is het wachten tot de trein remt. Dat kan nooit lang duren omdat de metrostations niet meer dan twee kilometer uit elkaar liggen. Met een schok zet de machinist aan tot het tijdig tot stilstand brengen van de trein. De twee koffers komen in beweging en speel als een begenadigd acteur dat ik de koffers wil stoppen. De man komt klem te zitten tussen de wand en de twee koffers. Ik kijk hem verontschuldigend aan met een voorzichtige cynische glimlach.
De twee oude dames op de stoelen achter mij die het hele bedrijf van mijn toneelspel hebben gevolgd moeten hard lachen. De man voelt dat hij wordt uitgelachen. Zijn eer lijkt gekrengd en hij vertrekt in alle stilte naar een andere wagon. Ik zet de koffers op de plaats die nu vrij is gekomen en lach de twee dames vriendelijk toe. Een steekt met een brede glimlach een duim op als teken dat ik dat netjes heb opgelost.
Overstappen is niet gemakkelijk maar wanneer je er de tijd voor neemt valt het allemaal wel mee. Er is wel wat Engels op de richtingsborden, en de stickers op de vloer, van het metrostation maar het grootste gedeelte is toch nog in het Koreaans. In zo’n geval moet je slim zijn en wachten tot je een Koreaan ziet met een grote koffer die ongetwijfeld ook op weg is naar de luchthaven.
En zo geschied het ook. We volgen op korte afstand een Koreaanse vrouw met een koffer die net als onze verpakt is in een beschermhoes. Zelf volg ik de vrouw en op een kleine afstand volgt Lyka mij. We gaan op het station Seomyeon overstappen van de rode naar de groene lijn. Dat is geen hogere wiskunde! Alles loopt op de rolletjes van de koffers en nadat we opnieuw, en deze keer zonder problemen, onze koffers op de gereserveerde rolstoelplaats hebben gezet. Nu is het wachten tot we op station Sasang overstappen op de paarse lijn naar de Gimhae luchthaven van Busan.
Op de luchthaven gaan we door de open poortjes en we zijn beiden erg verbaasd. De hele rit met de metro en de trein heeft geen ₩ 7.200 gekost voor ons samen maar slechts de helft, ₩ 3.600! Dat kan maar een ding betekenen. Voor losse kaartjes betaal je het dubbele. Dus ons advies aan iedereen die in Korea arriveert, zoek zo snel als mogelijk een kleine winkel en koop voor iedereen zijn eigen T-Money kaart! Die kaart kun je overal in Korea voor het openbaar vervoer, soms ook in de taxi, en de kleine winkeltjes gebruiken.
We zijn ruim op tijd en dat is geen probleem. Onze vlucht naar Manilla vertrekt over vier en een half uur. Ik heb het al genoeg geschreven maar het blijft een de beste adviezen die ik een reiziger kan geven: ‘Het is veiliger om op de luchthaven te wachten dan op je hotelkamer!’ Je hebt dan alles zelf in hand!
We zoeken voor Lyka een zitplaats met een oog op onze volledige bagage zodat ik even op onderzoek uit kan. Binnen tien minuten ben ik weer terug en ik ben bekend met de situatie en weet ook waar we moeten inchecken voor onze vlucht naar Manilla.
We hebben rust en Lyka kan genieten van een chocolademelk met slagroom. Daar heeft ze lang naar uitgekeken. Ze is opgewonden dat ze morgen eindelijk weer haar moeder in haar armen kan houden. Ik denk na over onze avonturen, belevenissen en ervaringen van de afgelopen vier weken in Korea. Het is een heerlijk land om te verblijven en te bereizen. We komen hier zeker weer terug!
Zuid-Korea heeft een belasting over de toegevoegde waarde (btw) die bekend staat als bugase. Het standaardtarief is 10%, dat wordt toegepast op de meeste goederen en diensten. In tegenstelling tot veel landen heeft Korea een vast tarief zonder verlaagde niveaus, hoewel sommige specifieke items (zoals onbewerkte landbouwproducten en medische diensten) volledig zijn vrijgesteld.
Ik kom tot de eenvoudige conclusie: De hoogte van de btw geeft aan wat de kwaliteit is van de regering van een land. Het verhogen van de btw is de eenvoudigste manier voor de overheid om hun geldhonger te stillen!
Dan zijn de bewoners van Hamasstan en de Verenigde Europese Emiraten veel slechter af. Klagen heeft geen enkele zin dus is het beste voor ons is om in de toekomst zo weinig mogelijk tijd door te brengen tussen de Middellandse Zee, de Atlantische Oceaan en de Oostzee.
We vliegen vandaag met Philippine Airlines, niet voor de eerste keer, maar keer is er iets vreemds na het boeken gebeurd. Ik weet 100% zeker dat ik tickets heb gekocht van Busan naar Manilla met drieëntwintig kilo bagage per persoon. Ergens tussen het boeken en het vliegen is de hoeveelheid bagage teruggebracht naar twintig kilo per persoon. Het is geen paniekmoment maar ik heb wel voor € 86,37 extra aan bagage gewicht moeten inkopen. Ik had er liever koud bier van gedronken.
Het inchecken gaat goed omdat we net onder het maximum gewicht van vijfentwintig kilo zitten. We worden gecontroleerd of we in het bezit zijn van geldige tickets om de Filipijnen weer binnen de gestelde visa termijn te verlaten. Geen probleem, die hebben we. We krijgen sowieso een visum voor een jaar omdat Lyka Filipijnse is van geboorte en ik haar wettige echtgenoot.
Dan gebeurt er wat vreemds en onverwachts. Iets dat ik nog maar weinig heb meegemaakt. Lyka en ik moeten samen met twee Filipijnse mannen apart gaan staan aan een andere incheckbalie.
Waarom?
Er komt een jonge medewerken met een colbert met het logo van Philippine Airlines op zijn borstzak die ons verteld dat we moeten wachten tot onze ingecheckte bagage is gecontroleerd en goedgekeurd.
We zijn alle vier verbaasd en bekijken elkaar aandachtig om te zien of er misschien overeenkomsten zijn waarom we apart worden gezet. Seconden en minuten verstrijken en na ruim een kwartier voor Jan met de korte achternaam hebben staan te wachten stap ik op dezelfde medewerker af die gebukt achter de balie zit. Hij schrikt van mijn verschijning en probeert snel zijn smartphone weg te moffelen waarmee hij zat te spelen.
‘Hoe lang moeten we nog wachten?’, vraag ik met een licht geïrriteerde stem. Zijn blik verraadt schaamte en angst.
‘Ehh, u staat nog te wachten?’, vraagt hij onderuitgezakt zonder dat hij zichzelf een houding kan geven.
‘Nee!’, zeg ik wat luider omdat ik zijn bloed ruik.
‘We staan nog met z’n vieren te wachten!’, terwijl ik met mijn vinger naar Lyka en onze twee medereizigers wijs.
Kan een Koreaan verkleuren door schaamte? Ik heb sowieso nooit de gele huidskleur in Aziaten kunnen ontdekken maar het lijkt er nu wel op dat zijn gezicht rood aanloopt.
Hij loopt door zijn mogelijkheden en zegt zachtjes: ‘Na vijf minuten wachten is alles goed en kunt u naar de immigratie.’
Zijn trouwe hondenogen maken me week en ik geef hem nog een laatste advies. Ik wijs naar zijn Samsung Galaxy S26 en zeg: ‘Beter niet tijdens het werk, na het werk is een beter idee!’
Hij knikt als een schuldige misdadiger in de rechtbank en steekt zijn duim naar mij op. Ik lach hem toe en wens hem een fijne avond.
De immigratie in Korea is, zoals gewoonlijk, zeer efficiënt. Binnen een kwartier zitten we bij de gate vanwaar onze vlucht om 21:00 zal vertrekken. Er zit een jonge Filipijnse vrouw op de stoelen die zijn gereserveerd voor de senioren, hulpbehoevenden en de zwangeren. Ik vraag haar beschaafd of ze plaats wil maken voor iemand die kwalificeert voor die groep. Ze kijkt mij minachtend aan en schuift een plaats op. Haar Louis Vuitton tas blijft op een van de gereserveerde stoelen staan. Ze is op een confrontatie uit die ze niet zal krijgen.
Lyka zit aan de andere kant van haar dus gaat onze conversatie veel luider dan gewoonlijk. Zodra ik zie dat ons gesprek de Louis Vuitton tas irriteert ga ik nog harder praten. Mijn gesprek in het Nederlands gaat nu over onzinnige onderwerpen zoals het wettelijke minimum gewicht voor een gehaktbal.
Ze zet geïrriteerd het geluid van haar mobiele telefoon harder. Nu hoor ik dat een van die onzinnige drie op een rij spelletjes voor hoog opgeleiden op haar telefoon zit te spelen. Ze blijft demonstratief zitten en geeft geen krimp. Een typisch voorbeeld van “Kijk mij eens!’ Een omhoog gevallen meisje uit een arm gezin op het platteland van de Filipijnen.
We moeten aan boord van de enige vlucht vanuit Busan naar Manilla. Dan kun je er vergif op innemen dat deze vlucht lang van tevoren elke dag is uitverkocht. Natuurlijk gebruik ik mijn bejaarde charmes om met voorrang aan boord van het vliegtuig te kunnen gaan.
Een medewerkster van Philippine Airlines wenkt mij zodra we in de rij moeten gaan staan om aan boord te gaan. Ik roep Lyka in het Engels dat we naast de rij voor de businessclass kunnen gaan staan. De Louis Vuitton tas staat ook op en volgt ons. Ik ben benieuwd wat er nu gaat gebeuren!
Eerst gaat er een Koreaanse man in een rolstoel aan boord, vergezeld door vijf begeleiders. Dan mogen de businessclass passagiers aan boord. Daarna mogen Lyka en ik tussen de businessclass passagiers aan boord. Ik hoor dat achter mij de Louis Vuitton tas wordt gestopt door de vriendelijke medewerkster van Philippine Airlines. Ze wordt gesommeerd om achteraan te sluiting in de rij voor de economyclass.
De Louis Vuitton tas protesteert in een niet mis te verstane toon. De Koreaanse medewerkster van Philippine Airlines veranderd ook haar toon en verteld de Louis Vuitton tas in niet mis te verstane woorden dat ze niet wordt toegelaten aan boord van het vliegtuig en dat ze achter in de nu veel langere rij voor de economyclass moet aansluiten. Er rest de Louis Vuitton tas niets anders dan in te binden en achter in de lange rij aan te sluiten.
Ik heb dit allemaal meegekregen zonder om te kijken, alleen op mijn gehoor en mijn gevoel. Een schunnig dure tas van een Frans modehuis geeft je geen privileges om eerder aan boord van een vliegtuig te gaan! Die extravagant dure tas wekt in een realistische wereld geen respect maar afkeer op.
Zeker twintig minuten later passeert de Louis Vuitton tas ons en als blikken konden doden had ik dit verhaal niet meer kunnen schrijven.
Mijn buurman is een Filipijnse zeeman die na negen maanden weer naar huis gaat. Hij heeft ruim twee maanden verlof en kijkt er naar uit om zijn kinderen en zijn vrouw weer te kunnen omarmen. Zien is tegenwoordig gemakkelijk omdat hij ze wekelijks met een video oproep kan zien. Snel internet midden op de oceaan is geen uitzondering meer. Wie had dat twintig jaar geleden kunnen indenken?
De maaltijd wordt geserveerd en die valt mij eerlijk gezegd wat tegen. Wat gestoofde witte kool met gestoofde blokjes kip in een met tapioca gebonden saus zonder enige smaak. Het kleine bakje kimchi is nog het beste van deze maaltijd aan boord van vlucht PR463.
Ik maak nog een grapje met mijn buurman over de scheldnaam voor deze vlucht naar Manilla. De “Chocolate Express”! Omdat alle zeelui enorme hoeveelheden chocolade mee naar huis nemen. Dat is een ongeschreven Filipijnse regel.
Een hazenslaapje en het licht gaat aan in de cabine. We gaan landen en wij zijn op de helft. Het is net voor middernacht en we hebben nog een lange nacht voor ons voordat onze aansluitende vlucht vertrekt.

Zuid-Korea: Een traditie komt weer tot leven

Busan (So Yu Hotel) 609), zondag 31 mei 2026

We hadden deze wandeling al een paar weken geleden willen maken. Het is er toen niet van gekomen omdat we een andere wandeling hebben gemaakt. Gelukkig hebben we tijd over tijdens ons verblijf in Korea en het weer is uitstekend voor een ontspannen wandeling in een mooie omgeving.
Ik heb het al meerdere keren geschreven in de verhalen over ons verblijf in Korea. Busan lijkt mij nog steeds een fantastische bestemming voor een strandvakantie! Songdo Beach doet niets onder voor de stranden aan de Middellandse Zee! Ook zijn de bosbranden, en de half geklede dronken vakantiegangers, hier nog geheel onbekend. We slenteren over een lege boulevard langs het goudgele zand. Wie zou hier niet op zijn handdoek willen liggen?
Er zijn voldoende restaurants langs de boulevard om heerlijk te eten maar wat drinken op een terras is in Zuid-Korea nog volledig onbekend. De Koreanen houden van een picknick met familie en vrienden. Ze pakken dan ook flink uit met enorme kleden die vol staan met zelf meegebrachte plaatselijke lekkernijen inclusief de flesjes Soju en af en toe ook een een paar flesjes bier. Een standbeeld van de Koreaanse zanger Hyeon In heeft een prominente plaats aan de boulevard.
De iconische kabelbaan die de baai van Songdo overspand is al veel ouder dan ik had verwacht. De oorspronkelijke kabelbaan is geopend in 1964. In 1988 kwam er een einde aan de exploitatie. De reden daarvoor kan ik nergens vinden. Het heeft even geduurd maar in 2017 werd de kabelbaan in ere hersteld onder de nieuwe naam de “Busan Air Cruise”.
Een antieke gondel doet nu dienst als een versiering in een park langs de boulevard. Aan het einde van de boulevard staat een mooi staaltje moderne architectuur. Het Songdo Marine Leports Center is kubisme vermengt met diagonalen en krommen. Het is een schoolvoorbeeld voor het moderne Busan. Een heerlijke stad die je blijft verbazen en die je bezocht moet hebben.
Het “Songdo Coastal Bolle-gil Trail” is een mooie en veilige brug van verbonden vlonders langs de ruige kust van de Songdo baai. Ik kan het niet begrijpen waarom het hier op zo’n mooie zondag zo rustig is. Wanneer wij hier zouden wonen dan zou ik honderd procent zeker deze wandeling meerdere keren per week maken!
Rond een grindstrand staan er overal kleine stapeltjes platte stenen die door de bezoekers zijn opgestapeld. Natuurlijk wil Lyka ook een stapeltje maken en dat achterlaten zodat de natuur haar krachten erop kan los laten.
Het einde van de heerlijke wandeling langs de langzaam brekende golven eindigt op een enorme parkeerplaats aan de voet van het Songdo Sky Park. Het is nog geen twaalf uur en het is zeker te vroeg om terug te gaan naar het hotel. Wat zullen we gaan doen en hoe gaan we terug naar de stad? Dat zijn de vragen waar we moeizaam over overleggen. Eindeloos overleggen is niet altijd goed! Daarvan getuigen de dictators in het oude Rome die de macht kregen om zelfstandig een probleem op te lossen.
In het oude Rome was een dictator oorspronkelijk een legitieme magistraat met absolute macht, specifiek benoemd tijdens zware crises (zoals oorlog of interne onlusten). In tegenstelling tot moderne tirannen was het ambt grondwettelijk vastgelegd en strikt gebonden aan een maximale termijn van zes maanden.Soms moeten er knopen worden doorgehakt zonder dat er eindeloos gediscuteerd word.
Ik heb vandaag geen zin in eindeloos geleuter over een lunch. Instant Ramyun, heel normaal in Korea, met een dikke knakworst zou voor mij al voldoende zijn. Mijn meisje is een beetje verwend en denkt daar anders over. Ze steekt haar mening niet onder stoelen of banken. We weten dat de mogelijkheden om te lunchen in het gebouw van de kabelbaan beperkt zijn.
Bij de door dik glas beschermende gratis lift naar het gebouw van de kabelbaan nemen we een besluit. We gaan naar boven en we zien wel. Het gaat niet van harte en voor de eerste keer deze reis zit er een dikke zwarte haar in de boter. Dat heeft ook zijn charmes omdat je het altijd verwacht. Weken, of beter gezegd maanden, samen op reis kan onmogelijk zonder enige wrijving. Het is zelfs een van de mooiste ervaringen van het reizen om diep in de ziel van je reisgenoot te kunnen kijken.
Ik moet nodig en ga op zoek naar het toilet. Daar gaat een hele nieuwe wereld voor mij open. Er hangt een reclame aan de muur voor de Café Bar op het dak van het gebouw. Als gevolg van enige wrijving tijdens ons eerste bezoek aan Songdo Sky Park hebben we dit helemaal niet opgemerkt. Waarom gaan we daar niet even kijken?
Zodra de deuren van de lift zich openen gaat er een hele nieuwe wereld voor ons open. We kijken in een luxe ruimte gevuld met tafeltjes met stoelen en fauteuils met salontafeltjes. Het belangrijkste wat we zien recht voor ons is een koeling gevuld met vers gebak. Daar krijgen wij geen ruzie over! In overleg kiezen we twee verschillende gebakjes die we samen delen om van zoveel mogelijk smaken te kunnen genieten. Lyka neemt ook nog een Mocca Latte. Dat is teveel van het goede voor mij dus hou ik het bij een flesje water.
Voordat we aanvallen geniet Lyka van haar drankje en ik ben al bezig met de terugreis naar ons hotel. Ik ben er nog niet helemaal uit, er zijn drie verschillende opties, maar de gebakjes zijn hemels. De slagroom is vers, het chocolade gebak wordt afgewisseld met het regenboog gebak. Hapje na hapje genieten we van de heerlijkheden. Onverwachte heerlijkheden die ik niet lunch wil noemen maar ons wel voldoende vullen tot onze avondmaaltijd. En die wordt ook een hele bijzondere!
Het buitenterras van het Café is spectaculair te noemen. Heerlijke vergezichten over de baaien en de zee, groene heuvels en de wolkenkrabbers van Busan. Het Songdo Sky Park en de Busan Air Cruise hebben ons opnieuw verrast. Een plaats om niet te missen mocht je Busan bezoeken.
Dan volgt er nog een verrassing! Ook hier op het terras hebben de kleine prins en de vos de hoofdrol in de omgeving. Gelukkig staan er geen rijen om foto’s te kunnen maken. Lyka is meer dan blij en ik neem me voor om eens te zien of ik het boek over de kleine prins kan vinden om het te lezen. Het zal heel wat anders zijn dan de thrillers of de detectives die ik graag lees.
Nu onze neuzen weer dezelfde kant opstaan zijn we het er snel over eens dat we terug gaan naar de stad met, hoe kan het ook anders, de stadsbus. Met behulp van Google is het meer dan gemakkelijk, bus 7 of 71 zal ons terugbrengen naar Busan Depart.
Elke rit met een stadsbus is een avontuur voor mij. Ik geniet van de omgeving die aan mij voorbij trekt en de verschillen tussen de wijken die wij passeren. Soms doe ik inspiratie op om een excursie te maken naar een wijk die nooit in de toeristische brochures word genoemd. Een wijk die toch uniek kan zijn in haar omgeving en haar beleving.
Terug in de stad gaat Lyka meteen naar het hotel en ik moet nog even brood gaan halen in de supermarkt van de Lotte Mall. In de supermarkt voel ik mij ook als een vis in het water. Ik heb nu eenmaal iets met supermarkten in het buitenland omdat de plaatselijke ingrediënten mij altijd interesseren. Ik hou nu eenmaal van de eenvoudige maaltijden die de lokale bevolking ’s avonds thuis nuttigt. Anthony Bourdain is daarom een van mijn culinaire helden.
Gefascineerd kijk ik naar het aquarium met de levende paling in de supermarkt. Is het zeepaling of paling uit zoet water? Bestaat er eigenlijk wel een verschil? Kan een paling niet in zout en zoet water leven? Dat is iets dat ik maar eens moet gaan opzoeken zodra ik weer op de hotelkamer ben.
De verse sushi wordt afgeprijsd door een verlegen medewerkster van Lotte en dat is wel interessant. Ik maak een foto van de sushi en stuur die naar Lyka. De vraag of ik de sushi als snack zal meebrengen naar onze hotelkamer wordt helaas niet beantwoord. Dat zet mij voor een dilemma!
Kan ik al die sushi zelf opeten en dan ook nog genieten van de geplande avondmaaltijd? Ik ben nu eenmaal niet zo’n grote eter want ik wil niet te zwaar worden. Uiteindelijk neem ik voor die ₩ 6.900 (€ 4,00) het schaaltje verse balletjes rijst met rauwe vis en schaaldieren mee naar het hotel.
Het is bijna half vier, “Beer ‘o’ Clock”, wanneer ik de totaal verraste Lyka het bakje sushi voorzet. Ik heb geen antwoord gekregen op mijn vraag of ze sushi wilde eten en dat bericht is niet eens doorgekomen op haar iPhone. Het doet me een genoegen dat de communicatie in verre vreemde landen nog steeds niet optimaal is. Zo blijft er gelukkig nog wat meer avontuur over.
De sushi smaakt net zo goed als ze er uit ziet. Ook ontdek ik wat nieuws! De Koreaanse wasabi verschild van de Japanse wasabi. De Japanse wasabi voelt als een zalf terwijl de Koreaanse wasabi een structuur heeft met knapperige stukjes. Over de smaakverschillen kan ik weinig zeggen maar de stukjes in de Koreaanse wasabi maken het eten van de sushi tot een andere belevenis.
Het is vandaag zondag en we hebben een oude traditie niet onderhouden in Korea. Zondagavond is normaal gesproken onze Pizza avond! Ik heb meer dan een pizza restaurant in de buurt van ons hotel verkend maar waarom niet een pizza bij een restaurant waar we ook heerlijke andere gerechten kunnen bestellen? Onze eerste ervaring met Hash Restaurant in Busan was uitstekend.
Het is op deze zondagavond erg druk bij Hash restaurant waardoor we in de hal op een tafeltje moeten wachten. Ik heb al een paar biertjes gedronken op mijn vaste plaatsje voor de GS25 gemakswinkel dus heb ik een grote dorst. Laat ik het maar even vragen!
‘Eh, excuseer mij, kan ik een biertje drinken terwijl we op een tafel wachten?’
Er is meteen paniek! Een goed verstaander heeft genoeg aan een half woord. Het probleem is dat alles dat wordt geserveerd meteen aan een tafel in het restaurant moet worden gekoppeld. Dat tafelnummer kan niet meer worden gewijzigd nadat het is ingevoerd.
Ik heb niet veel overredingskracht nodig om uit te leggen dat een pul bier ook later kan worden ingevoerd. Er is maar een persoon, dus geen keten van werknemers zoals serveersters en koks, nodig. De bedrijfsleider begrijpt het meteen en enkele minuten later zit ik te genieten van mijn halve liter Terra Bier van de tap.
Tien minuten later zitten we aan tafel en heeft Lyka ook trek in een ijskoude Koreaanse versnapering. We weten al lang wat we gaan bestellen dus de menukaart geven we meteen mee terug!
Dit gerecht van gegrild varkensspek met patat, sla en roomkaas is een absolute winnaar. We halen enkele minuten later onze wenkbrauwen op wanneer de pizza wordt geserveerd. Het lijkt meer op een ovenschotel gegratineerd met kaas.
We eten graag exotisch maar het moet ècht niet te vreemd worden. De Koreaanse pizza fascineert ons. Lyka kan zich niet langer inhouden en neemt het voortouw om de pizza te slachten. Er is een bodem van een brooddeeg met daarop verse ringen ui in een tomatensaus en plakjes salami onder een dikke laag gesmolten kaas.
Er is ook een alarm in mijn hoofd afgegaan want gesmolten kaas in deze hoeveelheden zal zeker je mond verbranden wanneer het gerecht net uit de oven komt! We delen de beide gerechten en wisselen ze steeds af om zo elke keer een nieuwe smaakbeleving te ervaren. Nog maar een ijskoud biertje want het is een mooie laatste zondagavond in Busan.
Ik mag gerust stellen dat het meer dan heerlijk was. We rekenen ₩ 52.000 (€ 30,50) af in contanten, voor het eten en een handvol biertjes, omdat we nog maar enkele dagen te gaan hebben in Korea. Contant geld heeft nu voorrang op de WISE kaart. Op de terugweg naar het hotel praten we samen over de kosten van het leven in Busan. We zouden hier samen een prima leven kunnen hebben voor € 90,- per dag! We weten nu al dat we zeker terug gaan komen in Busan.