Filipijnen: Nog geen mug gehoord of gezien

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), woensdag 24 juni 2026

Na drie weken in het vissersdorp ben ik gewend aan mijn nieuwe omgeving. De Polynesiërs op de Filipijnen zijn emotionele wezens met weinig gevoel voor anderen. Ik sta bijna altijd als eerste naast mijn bed om gebruik te kunnen maken van de relatieve rust in de ochtend. Met een sterke koffie op de tafel luister ik naar de zware bas die zich een weg baant door de dikke begroeiing tussen de kleine rijstvelden. Ik kom eerst! Dat is een ongeschreven regel op het platteland van de Filipijnen.
Druppel voor druppel valt met een lange pauze op de gegalvaniseerde golfplaten. Langzaam versnellend en aanzwellend tot het geluid van het geroffel op een trommel voor een executie door een vuurpeloton. Ik zit droog op de veranda en bekijk het laatste nieuws van het thuisfront op mijn beeldscherm.

Ik kan het beter niet doen want de oranje bovenkant van de pagina van de telegraaf gaat over het voetbal waar ik nog geen seconde van heb gezien. De rest van het nieuws uit het thuisland is crisis nieuws en nieuws over nieuwe wachtlijsten. Er is een wachtlijst voor nieuwe wachtlijsten! De ene crisis na de andere crisis die de komende tientallen jaren niet door de ministers zullen worden opgelost maar wel enorme budgetten zullen opslurpen. Je moet je vrienden nu eenmaal aan het werk houden!
Ministers komen en gaan maar de hoge ambtenaren op de departementen hebben allemaal hun eigen agenda die ze er tientallen jaren doorheen kunnen drukken Er zullen extra belastingen blijven komen zodat nog meer bevriende nietsnutten tot in de eeuwigheid een goedbetaalde baan bij de overheid krijgen.

Er vormen zich plassen en holtes die gevuld worden met regenwater. De ideale kweekvijver voor de “Aedes albopictus”, beter bekend als de Aziatische tijgermug. In Singapore krijg je een boete, of in Nederlandse termen een belasting, opgelegd wanneer je stilstaand water op je grondstuk heb staan. De overheid stelt dat je daardoor bewust de bevolking van Singapore in gevaar brengt voor Malaria, Dengue Fever, Gele Koorts en Japanse encefalitis. En dat is strafbaar!
De afgelopen weken heb ik nog geen mug gehoord òf gezien. Dat is toch wel opmerkelijk te noemen. Zou het door de airconditioning komen in de slaapkamer? Ach, dan hadden we ze wel in de woonkamer of de natte keuken gevonden. Of is het niet het muggenseizoen? Zou de klimaatverandering ook positieve invloeden hebben op de nederige mensheid die de atmosfeer heeft volgepompt met kooldioxide? Allemaal zaken die voor de mensen om mij heen ver van hun bamboebed met een klamboe zijn. Voor hun is elke dag een gevecht om te overleven.
Rond half acht is het gedaan met de rust. De woonkamer stroomt vol en iedereen geeft zich volledig over aan de telefoon om de nieuwste filmpjes op te sporen en die zo luid als mogelijk is af te spelen. Er is geen enkele sprake van humane communicatie, het zijn dolende doofstomme geesten op een rots met een vloeibare kern die door het oneindige universum raast. Ik kan niet wachten om dit tafereel van een schilderij van Jan Steen achter me te laten.
Nadat ik mijn eenvoudige ontbijt van drie sneetjes bruinbrood met spam, kaas en veel mayonaise heb genuttigd is het de hoogste tijd om inkopen te gaan doen. De motor is een uitstekend middel om de drukte te ontvluchten! Met Lyka achterop rollen we over de betonplaten via Ogod naar Donsol, de hoofdplaats van de Filipijnen om walvishaaien te bekijken.
Wij gaan naar Donsol toe omdat er sinds een tijdje een ATM is waar ik onze VISA-kaart kan gebruiken. Dat scheelt bij elke geldopname een paar euro’s, dus biertjes, en een dag in Jeepney’s en achterop motoren of Tri-Cycles.
Nadat ik geld heb opgenomen gaan we eerst naar de kleine supermarkt. Een paar flesjes water,een paar blikjes suikervrije cola, een heel bruin brood, Bouillonblokjes varken en servetten. De rest is voor morgen wanneer we weer ontsnappen aan de drukte en de herrie in het kleine huisje.
Bij de slager kopen we een kilo varkensvlees voor ₱ 200 (€ 2,90) zodat de familie maar kan happen. Ik eet daar wat minder van omdat ten eerste het tijdstip voor de lunch 11:30 voor mij veel te vroeg is wanneer ik om 08:30 mijn ontbijt heb gegeten.
Ten tweede, voor de lunch komen alle restjes van de avondmaaltijd van gisterenavond weer op tafel. Ik heb mijn vraagtekens bij etenswaren die twaalf uur, bij temperaturen van meer dan achtentwintig graden Celsius, op tafel hebben gestaan. Pas wanneer het vreemd ruikt of smaakt gaat het twijfelachtige voedsel naar de (over)buren of de zwerfhonden.
Na de lunch blijkt dat Lyka ook genoeg heeft van de drukte. Ze wil naar SexyBeBe in Pilar voor een manicure. Of ik de chauffeur wil zijn? Natuurlijk wil ik dat, anders breng ik de halve middag door in de koelte van de slaapkamer met mijn Kobo e-reader.
Op weg naar Pilar laat de majestueuze Mayon vulkaan eindelijk haar piek aan ons zien. Het is Mt Fuji in het klein, een schitterend gezicht!

Terwijl Lyka achterover met haar ogen dicht aan haar nagels laat peuteren slenter ik door het slaperige stadje Pilar. Het enige bestaansrecht van Pilar is de veerboot verbinding naar het nabij gelegen eiland Masbate. Ik heb het stadje met mijn eigen ogen door de jaren zien veranderen in de vijftien jaar dat ik hier kom. Elke keer is het weer een beetje beter en een beetje luxueuzer. Toeristen trekken investeringen aan en met met die investeringen komen er hotels en restaurants.
Aan de kade naast de natte markt ligt een werkeloze vissersboot. Er is veel wind wegens een tyfoon enkele honderden kilometer naar het noorden. Het geeft ons een verkoelende wind maar de vissers missen hun broodnodige inkomsten.
Bij de 7-Eleven geef ik me over aan mijn trek en koop voor ₱ 39 (€ 0,55) een Siaopao Asado. Dat lijkt weinig maar voor deze mensen is het een stevig bedrag voor een tussendoortje. Na mijn broodje raak ik op het terras voor het kleine winkeltje aan de praat met een Amerikaan uit Californië die zich ook van de naam Johnny bedient.
Hij woont al een langere tijd op Basmate en wacht op de veerboot terug die vertraging heeft opgelopen. Hij is druk met het ontwikkelen van land dat hij koopt, bebouwd, en dan weer verkoopt. Hij is in Pilar om bouwmaterialen te bestellen voor zijn nieuwste project. Twee bungalows aan zee met een privé strand. Je moet er maar zin in hebben! Gelukkig heb ik andere hobby's.
Hij hengelt meteen of ik geen interesse heb in een van de bungalows die in aanbouw zijn. Ik lach hem voorzichtig uit. Voor USD 200.000 kan ik een kleine duizend nachten slapen waar ik wil in Azië. Voor minder dan USD 50.000 koop ik een huisje buiten de stad in Japan. Waarom zou ik dan op een moeilijk bereikbare plaats, op een eiland dat regelmatig door tyfoon’s en aardbevingen wordt getroffen, in de Filipijnen naar de zee gaan zitten kijken? Niets is vervelender dan zeezicht.
Hij begint zelf ook te twijfelen aan zijn plannen dus laat ik het maar voor wat het is. We nemen afscheid en ik slenter weer verder door de stoffige straten van Pilar. Lyka heeft nog een uurtje nodig in de schoonheidssalon en heeft geen behoefte aan een flesje koud water. Er rest mij niets anders om het rondje in Pilar nog een keer te maken. Johnny zit nog steeds voor de 7-Eleven op zijn veerboot naar Masbate te wachten en is in gesprek met enkele Filipino’s.
Ik hou de klok in de gaten en met nog een half uurtje te gaan zijg ik neer op de stoeprand tegenover de LCC-Supermarkt. Lyka is vroeger dan verwacht, ik ben blij dat ik heb afgezien van het koude biertje dat ik in gedachte had. Alcohol drinken en rijden is nooit een goed idee, zeker niet in de Filipijnen waar verkeersregels niet lijken te bestaan en de meeste voertuigen in Nederland niet eens door de APK zouden komen.
Eenmaal terug in de drukte van het kleine huisje is het mij snel duidelijk dat er vandaag een van mijn favoriete gerechten op tafel komt. Pancit Marit zoals ik het plagend noem is de Filipijnse uitvoering van de Indonesische Bami. De restanten in de koelkast kunnen worden weggewerkt en er wordt plaats gemaakt voor een nieuwe voorraad.
Voordat ik aan tafel ga maak ik eerst mijn gebruikelijk weg naar de hoek waar ik vier biertjes drink uit de koelkast van Magna. Aan de zijkant van de “Mark Albert Store”, waar die man in het witte t-shirt zit, is mijn plaatsje. Er is altijd wel wat wind die voor enige verkoeling zorgt
Ook heb ik elke dag aanspraak van de klanten, en de kinderen, die de winkel aantrekt. De lokale taal, het Bicol, ben ik natuurlijk niet machtig. Ook het Filipijns, Tagalog, kan ik maar geen grip op krijgen. Het zal de leeftijd wel zijn vermengd met onwil omdat ik weet dat ik hier nooit van mijn leven zal gaan wonen. De blinde vrouw spreekt Bicol tegen mij en ik antwoord terug in het Engels. Noem het vreemd, we verstaan geen woord van elkaar maar zitten wel altijd samen te lachen!
Helaas heeft de bereiding van de Pancit Canton niet de gebruikelijke liefde en aandacht gekregen. De deegwaren hebben het vocht niet volledig opgenomen waardoor het lijkt dat er een afgegoten bamisoep op mijn bord ligt. De noedels hebben nog teveel beet. Sommige zijn zelfs nog hard. De smaak is ook achtergebleven door het gebrek aan liefde en aandacht. Jammer, het zal wel aan mij liggen. De familie verwacht teveel van deze oude man. Of stel ik teveel eisen aan het eten?
Het internet is jammer genoeg niet snel genoeg om de gebruikelijke sportkanalen te bekijken. Ook Plex werkt niet naar behoren dus zit er niets anders op dan een film of TV-serie van mijn USB-stick te kijken. Om negen uur zoek ik mijn bed op. Wanneer je om half zes opstaat dan heb je voldoende uren slaap gekregen. Morgen is het weer een avontuur in de Filipijnen.

Filipijnen: Geen blad aan de boom beweegt

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), maandag 15 juni 2026

De problemen van de LTO met de computersystemen zijn opgelost. Er is veel, en lang, onnodig gediscussieerd over hoe we de nieuwe kentekenplaat zouden gaan ophalen. Iedereen heeft een mening maar niemand heeft een oplossing.
Met andere woorden: ‘Iedereen denkt in problemen maar niet in oplossingen!’
J&T Express kan het het pakket wel bezorgen maar niet verpakken en ophalen. We moeten eerst iemand in Legazpi de kentekenplaat laten ophalen, inpakken en versturen. Die mogelijkheid valt meteen af want je moet je identiteitsbewijs laten zien bij het verzekeringskantoor. Een vriend van JanJan kan dat dus niet voor ons doen!
Zelf met de motor, samen met Lyka, zonder kentekenplaat, naar Legazpi rijden lijkt mij ook geen goede keuze. We zouden eerst een tweede helm moeten kopen en in het huisje hebben ze geen enkel idee waar we die helm zouden kunnen kopen. Ze praten al over een helm lenen. Dat lijkt mij niet erg hygiënisch.
De rust bewaren en slim gebruik maken van de mogelijkheden die ik tot mijn beschikking heb is de beste optie. Mamsi moet vandaag haar nieuwe bril ophalen in Legazpi. Lyka gaat vanzelfsprekend mee en ook Roxanne ziet een ontsnapping uit de drukte van het overbevolkte huisje wel zitten.
Probleem opgelost!
Mamsi haalt zelf met haar identiteitsbewijs via een korte omweg de kentekenplaat op!
Ik ben meer dan gelukkig wanneer ik om negen uur in het doodstille huis, JR en JanJan slapen elke dag lang uit, achter mijn ontbijt zit. Het bruine brood is goed genoeg en met een paar plakjes Hollandse oude kaas en Koreaanse wasabi er op is het een smakelijk ontbijt. Ook de Koreaanse Spam smaakt uitstekend.
Reizen is aanpassen en lijden! Zevenentwintig jaar geleden in Laos hadden Kris en ik maar een keuze, een ontbijt bestaande uit koude witte rijst met twee koude hardgekookte eieren. Zonder zout of enige andere smaakmaker. Het moest ook naar binnen want je lichaam heeft nu eenmaal brandstof nodig.
Tijdens mijn ochtendwandeling zijn de dames ongetwijfeld druk in Legazpi. De kentekenplaat wordt zonder problemen afgegeven en nadat de bril is opgehaald wordt er natuurlijk gegeten in de Pacific Mall. De tijdstempel van de foto’s veteld geen leugens. Ik ben blij voor Lyka dat ze een fijne tijd en veel plezier heeft in haar geboortedorp en geboorteland. Dat is niet altijd vanzelfsprekend!
Mijn ochtendwandeling is anders dan anders! Het is absoluut windstil vandaag. Dat is uitermate vreemd voor een land dat bekend staat voor haar tyfoons. Geen blad aan een boom beweegt en de enige verkoeling die ik heb is de wind die ikzelf opwek terwijl ik wandel. En dat is niet veel! Bij terugkomst in het kleine huisje is het net alsof ik in een oven stap.
De thermometer, die ik tegenwoordig altijd bij mij draag om de airconditioning te controleren, geeft aan dat het ruim 38 graden Celsius in de woonkamer van het kleine huisje is. Code donkerpaars in Jihadstan aan het Noordzeekanaal!
Daar kan geen ventilator tegen op draaien. Daar moet wat op gevonden worden want in het verleden was het zeker nog veel warmer in het huisje wanneer de zon de hele dag op het groene dak brandde.
Terwijl mamsi trots poseert voor de zijden bloesem sta ik in de verlaten natte keuken mijn lunch te bereiden. Niets bijzonders, gewoon Nongshim Shin Instant Ramen met diepvries groenten en een hard gekookt ei. Het mag eenvoudig lijken na onze uitgebreide lunches in Korea maar voor Filipijnse begrippen is dit een uitstekende en gezonde lunch.
Na het eten duik ik in het e-boek: “Mijn wil geschiede” van James Patterson. Het is een heerlijk spannend boek om het grootste gedeelte van de middag door te komen. We zijn er ondertussen aan gewend dat communiceren met de telefoon via het GSM-netwerk bijna onmogelijk is tenzij je midden in de stad woont. Dus ik heb geen enkel idee wat er gebeurd of hoe laat de dames weer thuis zijn.
De seconden tikken weg en de ventilator op veranda zoemt zachtjes. De jongens, beter gezegd ‘de mannen’, zijn aan het basketballen en ik kan nergens heen totdat de dames terug zijn. Ik weet niet waar de sleutels zijn en mocht ik die vinden dan heb ik geen idee waar ik ze zou moeten laten wanneer ik het huisje verlaat. Afspraken maken is moeilijk maar je aan afspraken houden is voor een Filipina nog veel moeilijker.
Zodra de dames arriveren ben ik verlost van mijn verantwoordelijkheden. Nu is het tijd voor mij om te ontsnappen en mijn gedachten tijdens een wandeling naar de brug weer op een rijtje te zetten. Natuurlijk ga ik na mijn middagwandeling rond vijf uur weer naar Magna voor de gebruikelijke vier flesjes koud bier. Vandaag heb ik er een die bevroren is geweest, het koolzuur ontbreekt. Laat ook maar! Ik drink het gewoon leeg alsof het een Engelse Ale is met heel weinig koolzuur. Er zijn genoeg mensen die daarvan houden.

Dit is de foto van mijn avondeten. Nee, jullie zien het goed! Helaas vanavond geen eten want de dames zijn moe van het uitstapje naar Legazpi en zitten zelf nog vol. Nog maar een paar flesjes San Miguel bier en morgenochtend proberen voor mezelf zorgen. Het is een heel andere wereld in de Filipijnen!

Filipijnen: Oh moeder, wat is het heet

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), dinsdag 9 juni 2026

De vijfde dag in het vissersdorp op het platteland van de Filipijnen begint zoals gewoonlijk rond half zes wanneer de hanen en honden het tijd vinden om de bevolking te wekken. In het kleine huisje wordt vandaag de rust verjaagd en maakt plaats voor een drukte omdat het komende zaterdag 13 juni de hele dag “Fiësta 2026” is het geboortedorp van mijn vrouw.
De eerste kinderen, en kleinkinderen, van Mamsi zijn vanochtend al gearriveerd. Na aankomst zijn ze meteen in bed gekropen om bij te komen van de nachtelijke busreis die twaalf uur heeft geduurd. Bijna het hele gezin komt bij elkaar voor de officieuze feestdag in het dorp “San Antonio de Padua”.
Voor mij persoonlijk zal er erg veel veranderen want ik ben de enige blanke in het huisje en dan hoef je daar als Filippini geen rekening mee te houden. Het is maar voor een weekje dus het is op het eerste gezicht wel voor me te doen.
Gelukkig is bruinbrood een normale verschijning in de lokale supermarkt geworden. Er is een grote Filipijnse middenklasse aan het ontstaan die gezond wil leven en ook hun kinderen gezond willen laten opgroeien. In de Filipijnen is het ook een harde waarheid dat mensen met een goed gevulde portemonnee beter eten dan de mensen onder aan de financiële ladder. Met een dagsalaris rond de acht euro ben je blij wanneer er wat op tafel komt ’s avonds.
Mijn ontbijt mag dan niet gezond zijn maar ik krijg dit bezoek gelukkig wel regelmatig wat binnen. En daar ben ik al heel erg blij mee! Twee bruine boterhammen met een dikke plak gebakken, uit Korea meegebrachte, spam en een gebakken ei, een dikke klodder echte mayonaise er op en mijn start van de dag kan al niet meer kapot. Die mayonaise is echt bijzonder! Het is niet goedkoop maar van een uitstekende kwaliteit. Daarom gebruik ik het ook om, in plaats van boter of mierzoete margarine, op mijn boterham te smeren.
De gewoonlijke ochtendwandeling van de kleine vijf kilometer is geen probleem. De meeste bewoners van het dorp begroeten mij alweer omdat ze mij herkennen van enkele jaren geleden. Er ontbreken opvallend veel lastige (waak)honden langs de weg. Dat maakt mijn wandeling zeker een stuk aangenamer. Hoewel het nog redelijk vroeg in de ochtend is moet ik eerlijk zeggen dat het lang geleden is dat ik het zo warm als vandaag vond.
De weersverwachting van Apple voor de komende tien dagen liegt er niet om. Alle dagen een minimale kans van 35%, tot maximaal 90%, op regen. Dat is dan natuurlijk een stevige regenbui en geen langdurige druilige regen. Daar is het nu, ondanks de klimaathysterie, het verkeerde seizoen voor. Een bui kan geen kwaad want zonder regen heb je geen tropisch regenwoud.
Ik heb vandaag de lunch overgeslagen want de warmte maakt nu eenmaal dat ik meer drink met als gevolg dat ik ook minder eet. Vanaf de veranda hoor ik het gerommel van de donder langzaam dichterbij komen. Er is geen bliksem aan de hemel te zien. Zodra Pluvius de kranen opendraait komt er een muur van regenwater op je af. Code donkerpaars is Nederland! In de Filipijnen is het een stevige regenbui net als iedere andere dag.
Met een redelijke internet aansluiting overleef ik de regenbui zonder problemen! Mijn herinneringen aan Korea zijn nog net zo zoet als vorige week. Wanneer wij aan het einde van het jaar twee appartementen hebben verkocht komt Korea, en waarschijnlijk ook Japan, op de lijst voor de winterreis van 2027.
In deze rustige omgeving kan ik, in de permanente luchtstroom van een oude ventilator, mijn herinneringen en gedachten prima in woorden omzetten. Wel met een knipoog en wat zorgen. Ik lijk problemen met de hersenen/hand coördinatie te hebben ontwikkeld!
Mijn hersenen produceren woorden die mijn vingers op het toetsenbord moeten aantikken. Regelmatig verwissel ik twee letters, sla ik een woord over of begin ik goed aan het woord maar het einde is van het volgende woord in mijn gedachten. Het voelt meer dan gewone typefouten. Moet ik mij zorgen gaan maken?
Is er neurologisch wat met mij mis of is het gewoon de opkomende stress dat ik weer terug moet naar een plaats waar ik liever helemaal niet meer wil zijn? Ik zal blij zijn wanneer ik januari 2027 eindelijk mijn AOW ga ontvangen! Dan komt er hopelijk wat meer ruimte om Zaltbommel te verlaten.
Vroeger dan gewoonlijk ga ik voor mijn middagwandeling op pad. Ik heb de behoefte om alleen te zijn.Het wordt mij te druk om mij heen nu iedereen is ontwaakt en door het huisje rent. Het is verbazingwekkend hoe snel het betonnen wegdek opdroogt! Waar gaat al dat regenwater toch naar toe?
Het antwoord op die vraag krijg ik al snel. Na de regenbui schiet de luchtvochtigheidsgraad omhoog. De temperatuur mag hetzelfde zijn gebleven maar de temperatuur beleving, wat ze bij de KNMI de gevoelstemperatuur noemen, is wel heel anders. Binnen twintig minuten is mijn katoenen shirt zo nat van het zweet alsof ik zelf net door een regenbui heb gelopen.
‘Oh moeder, wat is het heet!’
Voor een moment dwalen mijn gedachten naar de soldaten die tussen 1814 en 1950 vanuit het koude kikkerlandje Nederland naar de Kolonie “Nederlands-Indië” werden verscheept om de Nederlandse kolonie-economie te bewaken. Het “Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger” moet voor velen boerenzonen en arme productiemedewerkers een ontsnapping of een avontuur zijn geweest.
De schok van de smaragdgroene omgeving, de kleine gekleurde sierlijke vrouwen, het vreemde eten maar vooral die van de hoge vochtigheidsgraad en de temperatuur moet enorm zijn geweest.
Op de terugweg naar het huisje passeer ik een ananasplant, een wilde ananasplant, langs de weg! Door niemand gepland en door niemand opgeëist. Te jong om te eten maar te betoverend om er geen foto van te maken.
Ik heb het al vaker gezegd: ‘De vulkanische grond in de Filipijnen is zo vruchtbaar dat wanneer je ’s avonds een bezemsteel in de grond steekt dan heeft hij de volgende dag bladeren!’
Het is eigenlijk nog een beetje vroeg maar ik loop toch maar meteen door naar het kleine winkeltje van Magna. Maar niet zonder eerst mijn bierkoeler op te halen. Het eerste flesje, een dikbuikje dat de Australiërs een Stubby noemen, San Miguel bier, dat niets te maken heeft met het Spaanse biermerk, smaakt uitstekend. Een nieuwe omgeving en andere mensen om me heen. Een samenleving die rust uistraalt waar een slak nog duizelig van zou worden. Alles wordt in het werk gesteld om niet te zweten!
Lyka heeft vanmiddag in de kerk de beschermheilige van het dorp bezocht. Ongetwijfeld heeft ze hem het een en ander gevraagd voor haar familie en haar toekomst.

Vorige week zijn we met een zwaar hart uit Busan vertrokken. Lyka’s oudere zus is na een operatie niet meer uit haar verdoving ontwaakt en in een coma gegleden. In een staatsziekenhuis welteverstaan. Dat betekend geen Intensive Care! Dat betekend: Zet het bed maar op de gang, misschien ontwaakt ze wel.
Jullie kunnen begrijpen dat dit een extra zware verplaatsing voor ons was. Onze gedachten waren altijd op een andere plaats dan waar ons lichaam zich bevond. Geen geld betekend geen IC, eerst betalen en dan een bed in een privé-ziekenhuis. Het leven is hard buiten Nederland. Gelukkig hebben we het bericht gekregen dat ze weer reageert op prikkels van buitenaf en het lijkt dat ze haar zus en haar dochter, die haar in het staatsziekenhuis verzorgen, en wassen, herkend.
Ik heb ook een paar woorden met mijn eigen heiligen gewisseld en ik kan alleen maar hopen dat er een beetje goddelijke hulp komt. Ze is te jong om het tijdelijke voor het eeuwige te verwisselen.

De groep is wat gegroeid en daarmee is er iets meer chaos ontstaan. Verschillende groepen koken samen en plaatsen de gerechten op tafel wanneer ze gaar en klaar zijn. Anderen gaan zitten en vallen als hongerige wolven aan. Het gevoel van “ieder voor zich en god voor ons allen” is alom aanwezig.
En dit is nog maar het begin, er moet nog een groep komen! Wanneer iedereen er is zijn we met negen in een klein huisje met een douche en toilet die de helft van de tijd niet werken omdat er geen waterdruk is.
Ik heb geen behoefte om aan te sluiten bij mijn schoonfamilie. Ik spreek hun taal niet, de gerechten zijn voor mijn gevoel amateuristisch en ondermaats. Grote borden vol met rijst, aangevuld met vlees, vis of schaaldieren. Verder niets, groente is niet populair in de Filipijnen.
Na de gebruikelijke vier flesjes bier val ik rond zeven uur, als een vreemde eend in de bijt, binnen. De familie tafelt nog steeds en maakt meer lawaai dan een groep schoolkinderen op schoolreis. Ik probeer mezelf wat extra hoop te geven door hardop te denken dat het maar voor een week is. Ik lach vriendelijk om mij heen en denk er het mijne van.
Mijn avondmaaltijd is een fusion van Koreaanse Nongshim Shin Ramyun instant noedels en een poging van Thaise Pad Krapow. Het ontbreken van groenten lijkt grotendeels opgelost door de betaalbare zakken diepvries groenten in de LCC supermarkt in Pilar. Het blijft behelpen maar de smaak is uiteindelijk niet slecht te noemen. Nog een biertje, de oordoppen in en vroeg naar bed. Morgen is er weer een nieuwe dag.

Filipijnen: Van overvloed naar basic

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), zaterdag 6 juni 2026

Nu de beslissing is genomen om ons mobiel te maken in de Filipijnen kunnen we ons gaan voorbereiden op de aankoop van de eerste motorfiets voor de familie Reverente in San Antonio de Padua. Zoals gewoonlijk wekken de hanen en de honden mij rond kwart over vijf. De rest van de familie slaapt gewoon door!
Dit is een heel andere wereld dan het moderne Korea waar ik in terecht ben gekomen. Het is voor mij persoonlijk geen probleem want reizigers passen zich snel aan en stellen geen al hoge eisen aan hun bed, de eenvoudige maaltijden en hun beleving van de nieuwe omgeving.
Dat eerste, het matras dat ik drieënhalf jaar heb gekocht, blijkt nu ik veertien kilo ben afgevallen nog steeds een winnaar. Het matras lijkt zelfs dikker en steviger geworden. De beleving van de nieuwe omgeving geeft mij nog enige twijfels. Ik voel mij niet echt op mijn plaats in een vissersdorp op het platteland van de Filipijnen. Maar ik heb er ook geen hekel aan om hier in de provincie te zijn met Lyka en mijn schoonmoeder. Zolang ik niet volledig wordt genegeerd en fatsoenlijke maaltijden kan nuttigen.
Na het eenvoudige ontbijt van enkele boterhammen met kaas en spam ontsnap ik aan de drukte van het kleine huisje en ga wandelen. De bekende 2.200 meter over een bijna rechte weg naar de brug over de Ogod rivier genaamd Dawitan.
Zoals gewoonlijk verbranden de gemeentewerkers de afgebroken takken, dorre bladeren en het in de berm klaar gelegde huisvuil van de weinige bewoners, langs de weg. Fijnstof en stikstof zijn hier nog onbekend omdat armoede van de eenvoudige arbeiders belangrijker is dan de lange lijdt onzinnige belastingen op van alles en nog wat om de oneindig uitdijende besturende elite te voeden.
Op mijn vaste stekkie op de rand van de muur in de schaduw van een kokospalm open ik mijn moderne communicator in deze basic wereld. Ik zit hier al meer dan tien jaar op dezelfde plaats om verbinding te kunnen maken met het LTE netwerk van Globe. Niks 5G, hier is het nog gewoon de oude 4G standaard van mobiele telefonie, met twee streepjes als sterkst haalbare signaal.
De aangeboden diensten van Globe en Smart zijn flink uitgekleed om het batterijleven van de eenvoudige mobiele telefoons te sparen. Ik zoek in mijn gedachten naar argumenten om mijn keuze voor een andere motor te rechtvaardigen. Is duurder altijd beter? Ik denk het niet. Er is ook de grote onzekerheid hoe de motor er over een jaar uit zal zien. Wie krijgt de sleutels en wie niet?
Ik heb nog wat papiergeld, eigenlijk zijn het polymeerbiljetten gemaakt van een dunne flexibele kunststof (polypropeen), in mijn koffer, in mijn portemonnee en mijn broekzak. Ik heb op mijn iPhone gezien dat de boekhouding een positief resultaat geeft en dat wanneer ik vandaag naar Donsol ga om ₱ 50.000 uit de ATM te halen we vanmiddag de motor kunnen gaan kopen.
Wandelend over de verlaten wegen terug naar San Antonio (Sapa) geeft mij een goed gevoel. Motor klinkt zwaar maar eigenlijk gaat het om een eenvoudig voertuig dat we in de jaren zestig en zeventig in Nederland gewoon een brommer noemden. De motor is in afmetingen niet veel groter dan de ons bekende Zündapp of Kreidler 50cc.
Terug in het kleine huisje in het dorp zijn Lyka en ik het er snel over eens. We charteren na de lunch een motortaxi die ons samen, via een omweg door Donsol, naar de motorwinkel in Pilar brengt.
Direct na onze afspraak heb ik er al spijt van. Kan ik die mensen wel vertrouwen? Ik neem straks het totaal van vier maandsalarissen uit de ATM en we rijden door een onbekend landschap achterop een motor. Hoe goed kunnen we die motortaxi chauffeur vertrouwen? Welke zekerheid hebben we dat we niet in een hinderlaag worden gereden? Zie ik overal beren op ons pad?
Lyka voelt dat ik het niet vertrouw en ze weet dat ze mijn wantrouwen snel moet wegnemen omdat anders de aankoop vandaag niet doorgaat.
‘Ik ga kijken of mijn neef vrij is om ons te rijden!’
‘Het is een lange rit met een wachttijd halverwege, en juist die ritten willen de reguliere motortaxi’s niet zo graag, of ze vragen absurde prijzen’, vervolgt ze.
Tien minuten later is ze terug met een motortaxi die een neef is van haar moeder en die het hele gezin begroet als een vriend en een bekende. Enkele minuten later zijn we met z’n drieën onderweg naar Donsol om ₱ 50.000, het maximum per dag, uit de ATM te halen.
Gelukkig ontbreekt het kartonnen bord dat de ATM niet werkt! Met Lyka strak tegen me aan begin ik aan de handelingen om de eerste ₱ 25.000 uit de ATM te halen. De ons bekende vragen verschijnen een voor een op het beeldscherm. Ik beantwoord de vragen en vraag met af waarom de vertrouwde wereld waarin ik ben opgegroeid is verdwenen. We leven in een moderne wereld van wantrouwen en zonder vertrouwen. Zijn de mensen onbetrouwbaarder geworden of is de Orweliaanse overheid het probleem?
Het mechanisme in de ATM begint te ratelen en te trillen. Op het beeldscherm verschijnt de mededeling dat ik eerst mijn VISA-Debit Kaart uit de ATM moet nemen. Enkele seconden later verschijnt het eerste stapeltje bankbiljetten en het bonnetje met de gegevens van de opname.
Ik weet uit ervaring dat de nieuwe plastic bankbiljetten van ₱ 1.000 kunnen dubbelvouwen tijdens de uitgifte. Goed voelen dat de volledige bundel in mijn handen ligt. Lyka neemt het geld en het bonnetje aan en stopt het meteen diep weg in haar kleine zwarte leren handtasje.
Nog voordat ik de handelingen voor de tweede opname heb afgemaakt klinkt er een melding van mijn iPhone in mijn borstzak dat er geld is opgenomen. Nadat ook het tweede bundeltje van ₱ 25.000 in Lyka’s handtasje is verdwenen kijk ik schichtig om ons heen om te bezien of er geen verdachte personen rondhangen. Het is op de Filipijnen net zo onveilig als in Hamasstan wanneer het op geld aankomt.
De chauffeur van de motortaxi heeft ons al die tijd gadegeslagen en goed in de gaten gehouden. Hij wenkt ons dat de kust veilig is en hij klaar is om naar Pilar te gaan. Hij start zijn Rusi motor. Ik voel mijn wantrouwen met elke minuut uit mijn gedachten wegvloeien. In Santa Fé zijn we op bekend terrein en daar verlies ik het laatste greintje wantrouwen.
Op de parkeerplaats voor de Honda Dealer staan de nieuwe, en gebruikte, motoren uitgestald. De verkoopster die ons gisteren heeft geholpen loopt rechtstreeks naar de rood/witte Honda XRM125 MOTARD waar ik gisteren veel interesse voor had. Ze kijkt mij aan en is zichtbaar verbaasd dat ik nee schud. Ik hoef haar op dit moment de reden niet te geven waarom mijn keuze is gewijzigd.
Naast de Honda TMX125 Alpha wijs ik naar het lange zwarte zadel van de motorfiets. Het is een klassiek model dat uiteindelijk ook ruim ₱ 20.000 goedkoper is dan de meer luxere motor. Het belangrijkste verschil is dat dit werkpaard is uitgerust met een koppeling en versnellingen die je met je voet bedient. Niet zo’n automatische grasmaaier waar iedereen op, en met, wil rijden.
Onze nieuwe motor wordt door de monteur in de werkplaats gereden voor een laatste inspectie en om in gereedheid te worden gebracht om er mee weg te rijden.
Binnen handelen wij het papierwerk af en dat gaat moeilijker dan verwacht. In de Filipijnen krijg je een “Certificaat van Eigendom”. Een A4'tje waarop de gegevens staan van de eigenaar van de motorfiets. Die gegevens worden ingevoerd in het landelijke systeem voor motorvoertuigen van het “The Land Transportation Office”, maar dat systeem lijkt niet helemaal naar behoren te werken.
Wanneer het uiteindelijk allemaal gelukt is krijg ik een mooie rode helm als cadeau en Lyka ontvangt een doorzichtig plastic envelop met alle benodigde papieren. Er volgt voor de tweede keer een opsomming wat er van ons als eigenaar van een nieuwe motorfiets wordt verwacht.

1. We mogen slechts 24 huur na het tijdstempel op het “Certificaat van Eigendom” zonder kentekenplaat rondrijden om thuis te komen.
2. We moeten binnen een redelijke termijn in Legazpi een kentekenplaat gaan aanvragen.
3. Die aanvraag kan pas worden afgewikkeld wanneer we een goedgekeurd en betaald bewijs van verzekering kunnen overleggen.
4. Binnen twee weken kun je dan de kentekenplaat ophalen en laten monteren.

Het is ons helemaal duidelijk! Er zit maar een liter benzine in de tank dus als eerste moeten we naar een benzine station een stukje verder in de straat. Een liter benzine kost in de Filipijnen € 1,10 dus dat zullen de kosten niet zijn. Ik laat maar voor ₱ 300 in de tank gooien. Ik moet eerst maar eens zien wanneer ik naar reserve van de benzinetank moet overschakelen voordat ik weer ga tanken.
Niet veel later rijden Lyka en ik zo vrij als een vogel door het tropische landschap van de Filipijnen. Motorrijden zit mij in het bloed en op een lichte machine als deze wordt het alleen maar gemakkelijker. Er zijn enkele kleine problemen waar ik aan moet wennen. Het versnellingspedaal is niet gemaakt voor maat 45 schoenen. Het is wat te kort en de versnelling gaan allemaal naar beneden. Terugschakelen met de hak is ook weer even wennen.
Lyka vindt het allemaal geweldig en wil met een omweg terugrijden naar San Antonio (Sapa). Waarom eigenlijk niet, ik wil ook kilometers maken om gewend te raken aan onze nieuwe tweewieler. Zelfs Mamsi is trots als een pauw wanneer ik de motor voor de eerste keer naast de veranda parkeer.
’s Middags gaan we ook nog even boodschappen doen in Donsol. Waarom ook niet, er rijden hier meer mensen rond zonder een kentekenplaat! Het gemak van een eigen vervoermiddel is meteen duidelijk. Je hoeft niet meer te wachten, te onderhandelen over de prijs en te betalen voor de rit.
Het nieuws over de nieuwe motor bij Marit Reverente gaat als een lopend vuurtje door het (vissers)dorp, veel familie en vrienden komen de nieuwe motor bekijken.
Voor Lyka is deze eerste zaterdag in San Antonio (Sapa) een avond uit met haar nichtje en een oude vriendin. We zijn hier om plezier te hebben dus ben ik blij voor haar dat ze uit kan gaan. Filipijns eten en Filipijns bier komen uitgebreid op tafel.
Ik heb daar niets te zoeken. Ik spreek de taal niet, ik drink dat bier haast niet en van het eten kan ik ook niet echt genieten.
Ik blijf alleen achter in het huisje en geniet van de ijskoude San Miguel Pilsen biertjes op de veranda. Een licht muziekje op de achtergrond en mijn e-book en mijn MacBook voor mij op tafel. De koelte van de avond stroomt langzaam over het hete beton van de straat.
Het is ’s avonds ook veel rustiger dan ik mij kan herinneren. Geen enkele geluidsinstallatie dreunt de zware bas door het slaperige dorp. Ik kijk nog maar eens naar onze laatste aanwinst. Een goede investering voor de toekomst? We gaan het zien.

Filipijnen: Een bevende grond

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), vrijdag 5 juni 2026

Goedemorgen San Antonio de Padua, vandaar de afkorting Sapa!
Het is tien over half zes wanneer ik door het eerste voorzichtige zonlicht door de dunne overgordijnen wordt gewekt. Naast mij ligt Lyka nog als een roosje te slapen want Filippini's kunnen ook slapen onder brandende studio verlichting.
Het is op dit vroege tijdstip nog rustig in huis en de relatieve koelte van de nacht is door de altijd openstaande ramen naar binnen gestroomd. Nog voordat ik de waterkoker heb gevuld en aangezet staat Mamsi onverwacht achter mij.
‘Good morning. Make me one coffee too!’, Tagalog klinkt van nature als een onvriendelijke taal, net als het Vietnamees. Zelfs fluisteren klinkt als twee mensen die ruzie maken!
Mijn handelingen om het inklapbare koffiefilter en de papieren koffiefilters in gereedheid te brengen om het kokende water te ontvangen worden door Mamsi nauwkeurig gevolgd. Het is pure interesse overgoten met wat nieuwsgierigheid hoe wij aan de andere kant van de wereld onze dag beginnen.
Bij de tweede schep snelfiltermaling krijg ik de vraag: ‘Is dat niet teveel koffie?’
Ik kijk verbaasd over mijn schouder. Dit is een vraag van een persoon die misschien drie keer in haar hele leven verse gemalen koffiebonen ziet. Eigenlijk moet ik er om lachen want de opmerking komt van iemand die gedwongen haar hele leven in zuinigheid heeft moeten doorbrengen.
Zodra mijn beker vol is breng ik het water opnieuw aan de kook. Het gebruik van een nieuw koffiefilter wordt door Mamsi niet op prijs gesteld. Het gebruikte koffiefilter wordt leeg- en schoongespoeld onder de kraan en gebruikt voor een tweede ronde. Daar ben ik dan weer wel blij mee want volgens het schema in mijn hoofd heb ik waarschijnlijk maar net genoeg koffiefilters tot aan ons vertrek naar de Verenigde Europese Emiraten.
Over het internet heb ik niets te klagen. Het bereikt geen hoge snelheden maar het is stabiel genoeg om zelfs te bankieren, Plex en IPTV te bekijken. Met dit internet kan ik hier zonder problemen wel enige maanden doorbrengen. Dat in tegenstelling tot mijn gebruikelijke verklaringen na een bezoek aan de Filipijnen dat het nu absoluut ècht de laatste keer is dat ik hier ben geweest!
Terwijl ik rustig op de veranda zit met mijn MacBook Air en mijn verse koffie bouwt er langzaam een menigte op onder de boog met “Welkom in Sapa” erop. Er zijn nog maar weinig zaken die mij kunnen verbazen op het platteland van de Filipijnen. Ten overvloede wordt mij, omringt met enige geheimzinnigheid, toevertrouwd dat er vanochtend een parade georganiseerd is van de boog naar het stadhuis dat ten onrechte de mooie naam “Barangay Hall” draagt. Het is mijn inziens niet meer dan een verbouwde garage met wat stoelen, een bureau en airconditioning er in.
Rond half negen serveert Lyka mijn eerste ontbijt in Sapa. Het is niet met zekerheid te zeggen of ik dat morgen weer krijg. Organiseren en vooruitkijken zijn niet de sterkste punten van de bevolking op het platteland van de Filipijnen. Het is altijd afwachten, want dat is een van de weinige dingen waar ze wel goed in zijn.
Ik heb de vrouwen gelukkig ervan kunnen overtuigen dat het slimmer is om de eieren, ondanks de een a twee peso die ze meer kosten, in het winkeltje van Magna te kopen. Eieren in kleinere hoeveelheden worden hier verpakt in een plastic zakje en daar schuilt het gevaar. Achterop de motortaxi of in de Tri-Cycle is het zakje met de eieren door het schokken en schudden erg kwetsbaar. Een gebroken ei is een verloren ei.
In verband met Salmonella, de poepbacterie, zal ik nooit de inhoud van een gebroken ei in de Filipijnen nog gebruiken. Mensen van mijn leeftijd hebben zo hun zwakheden en het tijdelijke voor het eeuwige verwisselen voor een ei van vijftien cent gaat mij echt te ver!
De brekende eieren voorkom je zeker door te voet naar de winkel van Magna te gaan en het aantal eieren te kopen die je op dat moment nodig hebt. De omzetsnelheid van eieren ligt bij Magna ook hoog en daardoor ben je er bijna van verzekerd dat de eieren vers zijn.
Die dikke knakworsten zijn een wonder van de natuur en de industrie. Ik kan me alleen niet voorstellen dat ze in Nederland door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) zouden worden toegelaten. Iedereen eet ze in de Filipijnen en zover ik weet gaat er nooit iemand dood aan. Met veel tomatenketchup zijn ze best wel te pruimen hoewel mijn voorkeur uitgaat naar dikke plakken gebakken spam.
Tijdens mijn ochtendwandeling door het heerlijk rustige, maar ongewoon warme, landschap van Bicol hebben de dames bedacht dat ze na de lunch zichzelf gaan verwennen bij de kapper/schoonheidssalon. Of ik meewil naar Pilar? Wat denken ze nu zelf, dat ik liever zoals de andere gezinsleden als een hersendode telefoon zombie in de airconditioning van onze slaapkamer lig? Alles wat je doet in de Filipijnen is een avontuur, zelfs met de dames naar de kapper in Pilar!
Een Tri-Cycle wordt gehuurd en met de dames in de zijspan, en mijzelf achter de chauffeur, gaan we over de heuvelachtige en bochtige weg naar Pilar. De 150cc viertakt huilt als een raceauto om ons over de soms toch wel steile heuvels te trekken.
Met enige blijdschap, en pijn in mijn kont, stap ik in de hoofdstraat, Milezza, van Pilar van de driewieler. Ik neem deze omgeving nog maar eens goed in mij op. Hier staan er nog van die schitterende oude teakhouten Chinese Shophouses. Ook dit antieke gebouw zal in de toekomst het slachtoffer van de sloopkogel worden. De vooruitgang in de armere Aziatische landen is niet te stoppen! Het is alleen jammer dat de overheid er vaak te laat achterkomt dat er veel van hun erfgoed verloren gaat door het gebruik van die sloopkogel.
Tijdens ons verblijf in Korea hebben Lyka en ik het plan opgepakt om een motor in de Filipijnen te kopen. Ik ben nog wat huiverig van het idee maar de relatief kleine investering geeft mij wel elke dag wat te doen de komende twee jaar tijdens ons bezoek aan de Filipijnen. Het is gewoon een kwestie van alle voor- en nadelen tegen elkaar af te wegen en de aanschafprijs minus de restwaarde af te schrijven.
Mamsi heeft voor onze aankomst geïnformeerd bij verschillende motordealers voor de aankoop van een nieuwe motor maar jammer genoeg is ze net zo onkundig als de ambtenaren die de “Fyra Hogesnelheidstrein” hebben aangekocht.
De antwoorden zijn onbevredigend en soms zelfs onbegrijpelijk. Ik heb tegenstrijdige levertijden en registratie tijden gekregen.
Het voelt voor mij als: ‘Laat ik maar wat zeggen, dan lijd ik in ieder geval geen gezichtsverlies!’
Er rest mij niets anders dan zelf met de manager van “Motortrade” te gaan praten. De Honda motorfiets van 125cc die ik op het oog heb blijkt leverbaar maar moet uit Manilla komen. De levertijd is tussen de vier en zes weken. Ik trek een wenkbrauw op voor dit niet aannemelijk verhaal. Wie denken ze dan wel voor de gek te houden? Ik kijk de dames aan en zij slikken zijn antwoord voor zoete koek?
Ik ben duidelijk kritisch tegen de manager dus komt er uit het niets een tweede optie op tafel. De manager kan rondbellen naar andere filialen van Motortrade om te informeren of model Honda dat ik voor ogen heb, in de juiste kleurstelling, op voorraad is. Dat is een goede geste, afwachten dus!
Vreemd genoeg is het bij het eerste de beste filiaal van Motortrade meteen raak. Helaas wordt ik blij gemaakt met een dode mus. Ik moet diep in gevaarlijk Islamitisch gebied in een stadje genaamd Bulan zelf de motor ophalen en zonder verzekering en kentekenplaat de motor naar Pilar rijden. Daar zal de manager de motor overnemen en zorg dragen voor de registratie en de verzekering. Dat laatste kan tussen de drie en vier weken duren. Mag ik dat een gebrekkige service noemen?
Ik vertel de manager dat ik het zal overwegen maar dat het waarschijnlijk niet doorgaat. Op zijn gezicht kan ik aflezen dat hij blij is om van dit probleem verlost te zijn. Hij leidt mij naar de uitgestalde nieuwe motoren voor de winkel. Elke tweewieler die hij aanbeveelt is duurder dan het model dat ik voor ogen heb. Voor een moment zie ik dollartekens in zijn ogen.
De dames worden ongeduldig en vertrekken naar de kapper/schoonheidssalon. Ik weet ongeveer waar ze zitten. Ondertussen ken ik Pilar goed genoeg om in dit provinciestadje niet meer te verdwalen.
Ik ga via de natte markt, waar verse vis, kip en varkensvlees wordt verkocht, naar de haven waar de veerboten naar Masbate vertrekken. Hoe vaak heb ik hier niet staan kijken en plannen gemaakt om die overtocht met de veerboot een keer te maken. Natuurlijk wel overdag en wanneer er absoluut geen slecht weer op komst is.
De onbetrouwbare vloot veerboten op de Filipijnen zijn drijvende doodskisten die jaarlijks honderden slachtoffers eisen. Steeds kom ik weer terug op het punt dat ik niet van een brandende veerboot in het zoute zeewater wil springen in de wetenschap dat de vleesetende haaien bloed op meer dan een kilometer afstand kunnen ruiken en hun prooi lokaliseren. Laat dus maar!
Eerst maar terug naar de dames en vragen of ik wat voor ze kan doen. Bij de SexyBeBe salon aangekomen zit Lyka midden in een mani- en pedicure. Mamsi krijgt een nieuwe haarkleur die Lyka haar al lang geleden beloofd heeft. Een flesje drinkwater kunnen ze wel gebruiken dus sukkel ik naar de LCC om de hoek om drie flesjes koud drinkwater te halen. ₱ 27 (€ 0,38) voor drie flesjes is nog te doen.
Het kan nog wel een paar uur duren totdat de dames klaar zijn dus ga ik weer wat wandelen en bekijken of ik een van mijn andere openstaande opdrachten kan afhandelen. Er is mij verteld dat er een stukje verder in deze straat nog een Honda dealer zit. En laat die dealer nu ongeveer het model Honda motorfiets, dat ik voor ogen heb, in voorraad heeft. De kleurstelling is wat anders en de lichtmetalen velgen zijn gewone gespaakte wielen. Ook ontbreken de schijfremmen en de trommelremmen geven mij toch enige twijfel. Het is tenslotte een stap terug in de tijd! Vijftig jaar geleden had mijn Yamaha FS1 in 1976 al een schijfrem in het voorwiel.
Ik leer ook weer wat nieuws! Het verschil in afhandeling van de benodigde documenten tussen Cash of Afbetaling is een verschil tussen dag en nacht. Cash is afrekenen en een uurtje later rij je op de gekochte motorfiets zonder verzekering en kentekenplaat naar huis. Je mag zelfs wettelijk vierentwintig uur met het certificaat van eigendom rijden. Er staat ook een tijdstip op wanneer de verkoop is afgehandeld.
Ook nu is de registratie en de verzekering een grijs gebied. Het is niet echt duidelijk wat zij voor mij kunnen betekenen of dat het beter is dat wij het zelf doen. De vriendelijke dame komt zelf uit Sapa en kent Lyka’s moeder goed. Ze kent Lyka ook van vroeger toen ze nog in Pilar naar school ging. Dat schept direct een band van vertrouwen. Toch maar even overleggen.
Door de brandende zon ga ik weer terug naar de dames in de schoonheidssalon om het goede nieuws te brengen. Tijdens de korte wandeling vormt zich een dun laagje zweet en olie op mijn huid. Dat voelt vreemd aan. Het voelt net alsof ik me met zonnebrandolie heb ingesmeerd. De reden voor de oliefilm op mijn huid ken ik. Op de Filipijnen wordt bijna alles bereid en gebakken in “Canola Oil”. Van oudsher een twijfelachtige plantaardige olie die industrieel intensief wordt verwerkt tot een gezond en goedkoop alternatief voor andere plantaardige oliën en vetten. Over dat gezond zijn er serieuze twijfels. Maar wat moet je anders wanneer je in armoede leeft?
De dames zijn ondertussen van zitplaats gewisseld, Lyka krijgt nu een kleurspoeling terwijl Mamsi een pedicure ondergaat. De ongeveer tienjarige veel te dikke jongen naast haar, hij krijgt ook een pedicure, roept bij mij enkele vraagtekens op. Te dik zijn in de Filipijnen is vaak een teken van rijkdom. Dunne mensen zijn arm en hebben te weinig te eten. Het zal je cultuur maar zijn!
Mijn verhaal over de motorzaak die ik heb bezocht wordt door de dames goed ontvangen. Ik kan het nu laten inzinken en gaan nadenken hoe we hiermee verder gaan.
Lyka’s, en mijn, iPhone hebben nog steeds geen Filipijnse simkaart dus het is een goed idee om daar naar op zoek te gaan. Bijna recht tegenover de schoonheidssalon is een piepklein winkeltje waar telefoons en accessoires liggen uitgestald in de vitrines.
Ik wordt met open armen ontvangen en vriendelijk toegesproken. Een e-sim voor het Globe netwerk is (nog) niet verkrijgbaar in de Filipijnen. Het wordt dus een ouderwets kaartje dat in de iPhone moet worden geschoven. Het sim-kaartje kost ₱ 125, een week data met een maximum van 10 Gb kost ₱ 100. Het hele pakket inclusief aanmelden en instellen kost ₱ 235 (€ 3,35). Dat is dan alleen voor de eerste week. Volgende week kost het ₱ 100 (€ 1,45) voor een hele week internet. Ik wil haar een kleine fooi geven maar ze blijft die pertinent afwijzen. Hoe sterk ik ook aandring, ze blijft het briefgeld naar mij terug schuiven.
Ik haal Lyka’s telefoon op om hetzelfde pakket te laten plaatsen en te laten installeren. Ook deze keer weigert ze een kleine fooi aan te nemen. Het is haar werk en het geven van service en kwaliteit behoort tot haar belangrijkste taken. Een dezer dagen breng ik wel een ijsje of chocolade, dat wordt zeker op prijs gesteld.
Mijn dag zit er op! Ik zoek een plekje op een stoeprand om te genieten van een koud flesje San Miguel Beer. Ik koop ze aan de andere kant van de straat voor ₱ 56. Ze smaken me uitstekend na deze lange vruchtbare dag. We hebben afgesproken dat de dames mij komen ophalen zodra ze klaar zijn. Er volgt een tweede en derde flesje. Bekijks trek ik genoeg! Een blanke die op een stoeprand bier zit te drinken zie je hier niet vaak.
Hele verhalen en kruisverhoren met Filippini's die moeilijk te volgen zijn door de hoge taalbarrière. Er stopt een Tri-Cycle naast me en na het laatste slokje bier uit de fles te hebben geknepen gaan we terug naar Sapa.
Terug in “Mamsi Residence” staat er een grote verrassing op ons te wachten. De lang verwachtte dozen uit Chicago zijn gearriveerd! Vijf enorme dozen gevuld met kleding, schoenen, huishoud gereedschap, zeep en shampoo, cadeau’s voor iedereen, etenswaren, snoep en chocolade, heel veel chocolade.
Het lijkt kerstmis in juni wanneer de dozen door de aanwezige leden van het gezin worden uitgepakt. Alle artikelen die op een of andere manier gemerkt zijn worden op de juiste stapel voor de genoemde persoon gelegd. Met uitzondering van de chocolade, die gaat bij elkaar in een doos. Die doos verhuisd meteen naar de slaapkamer waar de airconditioning op 24 graden Celsius staat te blazen. Die chocolade heeft minimaal 72 uur in de zon en/of een hete vrachtwagen gestaan. Ik hoef niet uit te leggen hoe die chocolade aanvoelt en eruit ziet.
Ik ben blij als de blijdschap en het enthousiasme van de anderen weer is geluwd en gaan liggen. Gaat er iemand eten voor mij neerzetten op tafel of is het vanavond ieder voor zich?
Nadat de dozen weer zijn ingepakt wordt het eenvoudige avondeten geserveerd. In armoedige landen wordt begrijpelijk niet veel voedsel verspild. Dat gebeurt in de rijke landen waar de mensen op de verpakking lezen dat steenzout van een miljoen jaar oud nog een maand houdbaar is. Waanzin ten top terwijl je omringt wordt door hoogopgeleide salon socialisten die graag andermans vermogen onder de minderbedeelden willen verdelen.
De kippennekken zijn vandaag al verwijderd. Deze keer probeer ik de Pancit Marit wat extra smaak te geven met de Ssamyang die ik uit Korea heb meegebracht. Het eten is warm en het heeft smaak. Dus gaat het naar binnen. Ik mis een gebakken ei maar het winkeltje op de hoek is al gesloten.
Ik zoek mijn plekje op de veranda en drink in alle rust mijn koude biertjes. Binnen is het net een kippenhok met al dat gekakel en de tv net iets te luid. Ik kom al snel tot de conclusie dat ik iets moet doen om aan voedsel te komen voor de komende vier weken. Na wat gepruts en gestuntel heb ik de website van Lazada weer geopend en alles is nog precies zo zoals ik het drieënhalf jaar geleden heb afgesloten.
Ik hoef niet lang na te denken omdat we net zijn gearriveerd vanuit Korea. Ik bestel gelijk twintig pakjes Nongshim Shin Spicy Ramen en een speciale kom om de Ramen in te bereiden. Zo, nu is het wachten totdat de bestelde artikelen arriveren!
Daarna bestel ik nog vijf blikken Hansung Luncheon Meat. Altijd lekker op brood, gebakken bij het ontbijt en in de Ramyeon/ Ramyun Ramen. Natuurlijk komt er vanuit de familie kritiek op mijn kostbare bestelling. Niemand begrijpt dat het op Lazada bijna de helft kost dan in de provinciale supermarkten.
Mijn gedachten beginnen zich te ordenen zich en ik vraag mezelf nu al af of ik hier in het dorp, in alle rust, een langere tijd zou kunnen doorbrengen. Zonder een eigen motorfiets in ieder geval niet. Er zijn enkele financiële hobbels op onze weg gekomen met als resultaat dat we iets voorzichtiger met ons budget moeten omgaan. We slaan ons er wel doorheen!
In de verte rommelt een onweer aan de horizon. Is er regen op komst? Na een paar biertjes beeft plotseling de grond, een aardbeving! 5.4 op de schaal van Richter en geen gasputten om vol te storten met beton om de aardbevingen te stoppen. Alarm berichten verschijnen op alle mobiele telefoons in een straal van een paar honderd kilometer.
Het leven gaat gewoon verder op de Ring van Vuur. Ondertussen ben ik er voor mezelf uit. Ik ga een zondag een motor kopen, eerst moet ik geld uit de ATM halen. Het wordt niet de motor die ik op het oog had maar de eenvoudigste Honda motorfiets die ze in het assortiment hebben. En nog beter, ze hebben dit model bij elke dealer op voorraad omdat het een van de meest verkochte modellen is.
Morgen zal wel weer een nieuw avontuur in de Filipijnen worden!

Filipijnen: Een wereld van verschil

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), donderdag 4 juni 2026

Een klein half uurtje eerder dan het vliegschema heeft voorzien zet de Airbus A321-200 van Philippines Airlines haar dikke zwarte rubberen banden op de landingsbaan van de uit haar voegen gebarsten luchthaven Ninoy Aquino International Airport. Hoe vaak ben ik hier in het verleden geland en vertrokken? Meer dan twee handen vol!
Er is opluchting want de eerste etappe van Busan naar Manilla is zonder problemen verlopen. We zijn alleen heel erg moe, meer vermoeid dan dat we kunnen dragen. Helaas hebben we geen keuze. We moeten door! Dit zijn de troubles uit de titel van mijn blog!
Over iets meer dan vier uur zitten we opnieuw in een Airbus A321-200 maar deze keer van Cebu Pacific. De Airbus A32X in welke uitvoering dan ook is het werkpaard van de kleinere (budget)luchtvaartmaatschappijen en Cebu Pacific is de (budget)luchtvaartmaatschappij die de duizenden eilanden binnen de Filipijnse archipel, en de aangrenzende landen, met elkaar verbind.
De immigratiedienst, op welke luchthaven dan ook, geeft mij nog steeds de kriebels. Gelukkig wordt die immigratiedienst ook steeds efficiënter en het internet, in samenwerking met de smartphone, creëert een naadloze hoogst betrouwbare bron van informatie waar goedwillende reizigers geen tegenwerking van ondervinden.
Lyka gaat als eerste slachtoffer met haar Nederlandse paspoort. De officier van de immigratiedienst bekijkt alle gegevens en heeft geen oog voor het verplichte Filipijnse E-Travel document op haar telefoon. De rode stempel komt neer met een klap op een lege pagina in haar paspoort. Er wordt met een balpen nog wat bijgeschreven en dan ben ik aan de beurt.
Ik trek de hendel van mijn kleine rolkoffer omhoog en plaats mijn hoed daarop. De ietwat te zware ambtenaar volgt mijn handelingen met een verhoogde interesse. Ik overhandig hem mijn paspoort met de instapkaart van Busan.
De stilte tussen ons wordt niet onderbroken! Zijn ogen bewegen, zijn hoofd staat griezelig stil, tussen mijn gezicht, zijn beeldscherm en mijn paspoort heen en weer.
Dan komt de rode stempel met een klap neer op een lege pagina in mijn paspoort. Er wordt met een balpen nog wat bijgeschreven.
‘Balikbayan?’
‘Yes sir! Mabuhay!’
De koffers zijn al rondjes aan het draaien op de bagageband dus na zonder enig probleem de douane te zijn gepasseerd worden we ongevraagd de weg gewezen naar de gratis shuttlebus naar Terminal 3. Ik kan mijn oren en ogen niet geloven hoe goed we worden geholpen en begeleid na onze aankomst midden in de nacht op een luchthaven in de Filipijnen.
De shuttlebus brengt ons in minder dan dertig minuten naar Terminal 3 waar we een geheel onbekende wereld aantreffen. Hier wordt niet gerenoveerd! Hier wordt een geheel nieuwe ervaring gerealiseerd.
Het inchecken gaat snel en de anderhalve kilo die Lyka’s koffer aan overgewicht heeft wordt door de vingers gezien. Gelukkig maar want we hebben al acht kilo extra bagage aangekocht. Deze keer is het een binnenlandse vlucht dus geen immigratiedienst. Alleen de bekende controle van je bagage die je meeneemt in de cabine van het vliegtuig.
Het lange wachten begint! De weersvooruitzichten voor de komende week zijn niet al te best maar ik weet uit ervaring dat 80% regen in San Antonio (Sapa) kan betekenen dat er om vier uur een hevige bui overtrekt die dertig minuten duurt. De rest van de dag is het half bewolkt, droog, moordend heet en een luchtvochtigheid die moeilijk is te beschrijven.
Een plekje op een harde stoel aan een tafel bij Dunkin Donuts, gratis internet dat niet al te snel is, een warme chocolade melk die mierzoet is en een paar donuts om de trek te stillen, vechten tegen de vermoeidheid en de slaap. Lyka is de eerste die sneuvelt, een gewillig slachtoffer! Haar oogleden worden waar, ze vallen dicht en niet veel later ligt ze met haar hoofd op haar armen op de tafel te slapen.
Ik moet eerlijk toegeven dat ik me door deze uren heen moet slepen. Het is een oneerlijk gevecht. Het is Samson tegen de eenogige cycloop! Wanneer ik denk dat ik de strijd ga verliezen wek ik Lyka. Ze kijkt verbaasd en verdwaald om zich heen. Na enige momenten weet ze weer waar we zijn.
Even wandelen, je bloed weer door je vermoeide lichaam laten pompen, een plekje zoeken waar je je niet voorover kan leunen om te gaan slapen. De eerste verdieping van Terminal 3 is op dit moment in de vroege nacht volgepakt met de passagiers die de goedkoopste vluchten van Cebu Pacific hebben opgekocht.
Doorgewinterde reizigers als we zijn weten op zo’n moment instinctief welke kant ze op moeten gaan. De verdieping lager is een omweg met een stevige trap die je moet beklimmen om weer in de vertrekruimte op de eerste verdieping te komen. Mijn instincten hebben het aan het rechte eind. Hier bij de vertrek gates 131, 132 en 133 is voldoende ruimte om te zitten en het is er ook wat koeler dan een verdieping boven ons.
We nemen plaats naast een islamitisch echtpaar dat is teruggekeerd van de Hadj. De man heeft geen kaas gegeten van het reizen met vliegtuigen! Zodra hij tegen mij begint over Gate 131 vanwaar ze gaan vertrekken heb ik mijn twijfels. Daar klopt helemaal niets van. Het tijdschema laat volgens mij geen twee vertrekkende vluchten toe. Ik ga zonder een moment te twijfelende deze twee lieve islamitische oudjes op het juiste spoor zetten om veilig thuis te komen.
Ik bespeur argwaan in zijn ogen, en zijn houding, zodra ik de licht bebaarde man in zijn witte jurk aanbied om te helpen. Is deze argwaan hem aangeleerd in de moskee of vertrouwd hij geen blanke mensen van nature? Ik laat me niet ontmoedigen en adviseer hem om het aan de vrouwelijke vertegenwoordiger van Cebu Pacific te vragen. Ik zie meteen in zijn ogen dat deze man een minderwaardig persoon als een vrouw in een strakke korte donkerblauwe rok nooit om advies zal vragen!
Wat nu? Ik voel nog steeds enige piëteit voor deze oude man. Maar wil hij wel geholpen worden? Ik lees stiekem vanuit mijn ooghoek op zijn instapkaart als Gate TBA. Daar hoef is niet lang over na te denken, “To Be Announceded”. Dat staat ook op onze instapkaarten en dat betekend dat we zelf verantwoordelijk zijn om aan boord van het juiste vliegtuig te gaan. We moeten de beeldschermen zelf goed in de gaten houden voor de Gate vanwaar we naar het vliegtuig gaan.
De oude man naast me staart zwijgend als een marmeren beeld, met zijn vrouw in een gezicht bedekkende jurk als een onderdeel van het beeldhoudwerk, voor zich uit. Ik waag nog een laatste poging om mijn geweten te sussen.
‘Op dat beeldscherm achter ons staan de vluchten, de Gate en de tijden om aan boord te gaan’, hij kijkt mij verbaasd aan.
Hij staat op terwijl zijn vrouw als een stuk bagage op haar stoel blijft zitten. Hij beent richting het enorme beeldscherm om zijn mogelijkheden te onderzoeken. Niet veel later komt hij terug, hij kijkt mij recht in de ogen en met een lichte buiging vol respect zegt hij: ‘Thank you sir!’
Wat moet ik hiermee? Die vraag galmt door mijn hoofd. Ik weet met grote zekerheid dat zijn gedrag niet wordt getolereerd op een vrijdag in de moskee. Of heeft zijn bezoek aan de heilige stad in Saudi Arabië zijn mening veranderd? Tijdens mijn reizen heb ik Islamieten ontmoet van beide zijden van het brede spectrum. Maar ook uit het midden, en dat midden zit op een heel andere plaats dan je zou verwachten. Net als centrum links, dat bestaat ook niet, er is maar een links en dat wordt gepraktiseerd in China, Rusland en Noord-Korea. Zo is het ook met de islam! Of geloofd er nog iemand in een vegetarische leeuw?
Ik blijf openstaan voor het respect voor anders denkende en praktiserende. Ik geef hem een hand en wens hem een goede reis. Wellicht heb ik iets in zijn gedachtewereld kunnen veranderen. Hij kijkt, terwijl hij in de menigte verdwijnt, nog een keer over zijn schouder. Er verschijnt een glimlach op zijn mond. Het geeft mij een goed gevoel. Ik weet nu weer dat de grens tussen goed en kwaad op een plaats kan liggen waar je het niet verwacht.
Ik ga zelf op het beeldscherm kijken en onze vlucht vertrekt van Gate 131. Ik moet in mezelf lachen en een warm gevoel verspreid zich door mijn lichaam. Lyka en ik zitten te wachten bij Gate 131. Noem het geluk, noem het karma, ik bedank de boeddha voor haar begeleiden van twee eenvoudige stervelingen.
Het aan boord gaan met voorrang voor mensen op leeftijd is geen probleem in een land waar de gemiddelde levensverwachting onder de 70 jaar ligt. We slaapwandelen naar onze stoelen en worden wakker gemaakt voor de snacks die ik in januari tijdens het boeken heb besteld en betaald. De tijd is elastisch geworden. Mijn bewustzijn kan de 55 minuten van de vlucht niet meer in een vorm gieten die mijn geest begrijpt. We zijn in (reis)zombies getransformeerd en hunkeren naar een bed, slapen en een douche.
Zelfs mijn altijd alerte geest om foto’s te maken is nu tot stilstand gekomen. Ik denk er gewoon niet meer aan om onze avonturen voor de eeuwigheid digitaal vast te leggen. De tijd en ruimte spiraal zoals de theorie door Einstein bedacht bestaat voor ons niet meer. We weten nog wel in welke ruimte we zijn maar niet meer in welke tijd.
Na de landing op de Daraga International Airport raak ik snel geïrriteerd omdat mijn zintuigen het grootste gedeelte van hun intensiteit verloren hebben. Ik herken mijn schoonmoeder niets eens meer op afstand. De gemeentebus met de chauffeur staat klaar om ons naar San Antonio (Sapa) te brengen. De dames gaan achterin om met elkaar te kunnen praten zonder te worden afgeluisterd.
De bijna tandloze chauffeur naast mij spreekt geen woord Engels en ik reageer alleen nog wanneer de bus een plotselinge beweging moet maken in het onvoorspelbare en levensgevaarlijke verkeer in de Filipijnen. Ik heb slechtere chauffeurs meegemaakt maar ik kan niet ontkennen dat ik blij ben om op de plaats van bestemming te zijn.
De airconditioning gaat aan in onze kamer voor de komende vijf weken die we liefkozend altijd VIP1 noemen. Ik drink een halve liter koud water en de vermoeidheid lijkt weggespoeld. Ik passeer het punt dat ik 24 uur wakker ben sinds in Busan de wekker ging. Enkele hazenslaapjes hebben me door de lange nacht gesleept.
Het is nog geen negen uur in de ochtend en ik heb nog een hele dag voor me. Slapen is voor mij geen goed idee want oude(re) mensen zijn gebaad bij een goed ingedeeld dagelijks ritme waar je je strak aan moet houden. De paar duizend Filipijnse peso die ik nog in mijn portemonnee had zijn sneller uitgegeven dan verwacht. Het goede nieuws is dat er nu een filiaal van een Filipijnse bank in Donsol is die internationale kaarten accepteert. Het is een stevige wandeling van een kleine veertien kilometer maar ik heb verder toch niets anders te doen.
In de drieënhalf jaar dat we weg zijn geweest is er natuurlijk het een en ander veranderd. Langs de weg natuurlijk want de weg ligt nog steeds op dezelfde plaats. Het is nog steeds een genot om in alle rust door het tropische landschap van Luzon te wandelen. Elke passerende motorrijder en hun passagiers groeten je. Iedereen in het dorp weet na ruim vijftien jaar wel wie ik ben!
De weg van Dawitan naar Ogod is gerenoveerd en verbreed. Het verbaasd me en om eerlijk te zijn begrijp ik niet waarom. Deze weg wordt alleen gebruikt door de lokale bevolking op tweewielers.
Problemen met de opgeschoten rebellerende jeugd lijkt op het platteland van de Filipijnen ook te bestaan! De burgemeester, Barangay Captain, zoals zijn mooie titel officieel klinkt, heeft de absolute macht in het dorp en wordt door iedere inwoner gerespecteerd.
De ingestelde avondklok staat op een muur tegenover de lagere school geschilderd. De straffen staan eronder en zijn voor iedereen duidelijk. De boete van ₱ 500 lijkt niet veel maar het is wel het minimum dagloon dat hier wordt verdient in de provincie. Wordt er ook gehandhaafd? Reken daar maar op! Regels zonder handhaving zijn voor de zwakkelingen en de dromers. Geen enkele Barangay Captain in de Filipijnen behoort tot die groep!
Al sinds de eerste keer dat ik de oude katholieke begraafplaats van Donsol passeerde geeft dit beeld mij koude rillingen en roept vragen op. Het is in ieder geval het armste gedeelte van de inwoners die hier op elkaar liggen te rusten. Ik zoek naar woorden want hier ligt niemand onder de zoden. Het is in feite geen begraafplaats want er is geen schop de vulkanische grond in gegaan. Het zijn gemetselde tombes die zonder enig verband op elkaar zijn gebouwd.
Ik kan mijn ogen niet uit de opengebroken tombe’s houden. Ligger er nog menselijke resten? Wie hebben die tombes open gebroken? Zijn het grafrovers die tijdens de nachtelijke uren op zoek naar goud de rust van de overledenen hebben verstoort? Waren het familieleden die de tombe hebben opengebroken om de stoffelijke resten naar een andere, meer gerespecteerde, rustplaats te verhuizen?
Misschien dat ik ooit antwoorden krijg op deze vragen. Voor nu, ik heb nog een kleine twintig minuten te gaan totdat ik voor een ATM sta om Filipijns geld op te nemen. En wat denk je? Na 6 kilometer en 750 meter sta ik voor een ATM met een kartonnen bord erop.
“Out of Service!”, staat er met een dikke zwarte viltstift opgeschreven.
Dan zakt de moed je toch in de schoenen? Een beveiliger met een geladen jachtgeweer aan zijn schouder opent de glazen deur om wat te zeggen. In zijn kielzog volgt een vriendelijke medewerkster van de bank die haar oprechte excuses aanbied voor de ATM die niet werkt. Mijn opmerking dat ik te voet uit San Antonio ben gekomen verbaasd haar. Ze verteld me dat er hoop is dat de ATM om half drie weer werkt, de monteurs zijn onderweg. Ze bied meteen aan mij te bellen wanneer de ATM is gerepareerd.
Helaas kan ik daar niets mee want we hebben nog geen Filipijnse simkaarten. Het oude kaartje dat in mijn iPhone zit werkt gewoon niet meer na drieënhalf jaar. Ze heeft begrip dat ik het morgen weer kom proberen omdat ik haar geloof en dat ik goede hoop heb dat de ATM vanmiddag wordt gerepareerd. Vriendelijkheid en service, wat mis ik die oude tijd dat je nog netjes te woord werd gestaan in Hollandistan.
Na twee halve liters ijskoud drinkwater voor ₱ 23 (€ 0,35) is het tijd om rustig terug te lopen. Ik passeer een aangename verrassing die ik op de heenweg heb gemist. Een nieuwe supermarkt, genaamd O’ Save, is geopend. Een eerste blik over de kassa’s, en de afrekenende klanten, naar binnen voorspeld veel goeds. Daar gaan we morgen zeker even binnen kijken!
De weg terug is zwaarder dan de weg heen. De temperatuur is gedurende de ochtend opgelopen en de luchtvochtigheid perst de liter koud water, in de vorm van vettig zweet, uit mijn lichaam. Het gebrek aan lichaamsvloeistoffen heeft waarschijnlijk een negatieve invloed op mijn gewrichten in mijn benen. Mijn enkels en knieën beginnen pijn te doen terwijl ik ze toch niet echt zwaar belast.
De laatste anderhalve kilometer leg ik af achter op de motor van een vriendelijke jongen die vroeg of ik misschien een lift wilde naar Sapa. Ik voel me met zesenzestig nog niet oud maar ik begin de beperkingen toch wel te voelen. Mijn geest wil steeds vaker iets doen dat mijn lichaam niet meer wil doen. Wat nu? Gelukkig ben ik een realist.
De warmte zorgt er voor dat ik minder trek heb. Ik weet dat ik moet eten zoals ik ook weet dat ik voldoende moet drinken. In de tropen is drie liter water zo’n beetje het minimum. De dames hebben al gegeten en in mijn gedachten zie ik de borden met de grote bergen gekookte rijst voor me.
Er is Adobo met varkensvlees over en in combinatie met spaghetti is het een prima lunch voor mij. De knijpflacon Ssamyang die we hebben meegebracht uit Korea komt tevoorschijn en deze eerste maaltijd in de Filipijnen is zo slecht nog niet.
Het bed in de relatieve koelte van de slaapkamer is erg uitnodigend maar ik weet dat het geen goed idee is. De veranda is een betere plaats om de middag door te brengen. Aan het einde van de middag een eerste ijskoude San Miguel Pilsen terwijl ik een boek van Appie Baantjer uitlees.
Onze eerste dag bij Lyka’s moeder wordt afgesloten met de altijd lekkere Panchit Marit, zoals wij het noemen. De Filipijnse bami zal geen culinaire prijzen winnen maar het is voor ons voldoende. Vandaag zitten er stukken kippennek in voor de smaak en het vlees. In de Filipijnen wordt er echt niets weggegooid!
Er zal niet veel vlees aan die nek zitten zijn dus schuif ik de strengen nekwervels van het gevogelte naar de rand van het bord. Het smaakt zoals verwacht en om half tien sluit ik mijn ogen na de eerste dag in de Filipijnen. We hebben nog wat plannen maar later meer daarover.