Filippijnen: Weer thuis?

Angeles City (Walk About Hotel) Poolside 1), dinsdag 7 maart 2023

Een goede planning helpt altijd! We moeten vandaag onze kamer om 12:00 verlaten en zo hebben we ruim de tijd om na het ontbijt rustig in te pakken en de laatste zaken te controleren. Rond elf uur is het echt tijd om op pad te gaan voor de laatste verplaatsing na deze twee maanden op het vasteland van Zuidoost-Azië. Ik neem aan de balie uitgebreid afscheid en bedank de hele reutemeteut voor de goede service en ons fijne verblijf. Hier is het “baat het niet dan schaad het niet” helemaal op zijn plaats!
We hebben geen enkele Singaporese dollar meer in onze zakken dus het inchecken met de telefoon en de kredietkaart is een fantastische manier om op de Changi luchthaven te belanden. Ik heb mijn laatste dollars gebruikt om sandwiches te kopen bij de 7-11 voor onze lunch. We hebben namelijk geen idee of we iets redelijks en betaalbaar kunnen vinden voor ons vertrek. We hebben geen trek in de bekende kostbare burgers met friet! We hebben veel plezier in de MRT en zijn beiden blij dat we “naar huis” gaan. De Filipijnen voelen na al die maanden aan als ons thuis!
Zoals we gewent zijn loopt alles in Singapore op rolletjes en zijn we binnen een uurtje op een van de beste luchthavens ter wereld. Wie ooit op het “Changi International Airport” is geweest kan dat bevestigen. We zoeken een plekje in de vertrekhal om de laatste sandwiches en de meegebrachte verse koffie te nuttigen. Dat was onze lunch voor vandaag.

Verrassend als ze altijd kan zijn vraagt mijn vrouw of ik even op de spullen wil letten terwijl zij naar “The Jewel” gaat. Ik heb geen idee waar ze het over heeft maar ik heb zeker geen trek om met al onze bagage op stap te gaan om het een en ander te bezichtigen. “The Jewel” is een entertainment- en winkelcomplex met een natuurthema, omgeven door en verbonden met een van de passagiersterminals van Changi Airport, Singapore. Het middelpunt is 's werelds hoogste indoor waterval, de "Rain Vortex”, die wordt omgeven door een terrasvormige bosomgeving.
Zodra ik de foto’s van Lyka zie herken ik wat ik heb gemist. Ik kan alleen niet begrijpen waarom we dit niet afgelopen zondag hebben bezocht. We waren hier wel heel erg dicht in de buurt! Dit is in ieder geval iets voor ons volgende bezoek aan Singapore!
Het nieuwe papierloos reizen is hier in Singapore al heel erg ver gevorderd! Na het stempelloos binnenkomen in Singapore is er nu het immigratiedienst vrije vertrek uit de stadstaat Singapore. Even zelf je paspoort scannen, vingerafdrukken op de scanner maken en een blik in een camera. De computer doet de rest! Bedankt en tot ziens, er komt geen mens meer aan te pas! Mocht de rode lamp achter de paspoortscanner aan gaan dan komt een beambte van de immigratiedienst je helpen. In 2060 gaan ze dit in Nederland waarschijnlijk ook gebruiken!
Tijdens een waterval aan herinneringen in onze hoofden genieten we van een heerlijk bakkie koffie, voor Lyka een Cappuccino, en een Walnoot muffin bij Starbucks. Ik weet het, het kost aardig wat geld voor een bakkie maar de kwaliteit, en de locatie in Singapore, mag wat kosten. Ik kan het niet laten! We hebben nog negentig minuten voordat we naar het aquarium moeten dus haal ik mijn MacBook tevoorschijn en begin aan mijn verhalen en foto’s. Net als Lyka overigens, alleen zij heeft de voorkeur voor haar iPhone.
Voor de terugvlucht naar de Filipijnen heb ik deze keer gekozen voor de budgetmaatschappij van Singapore Airlines. Het grote voordeel van deze vlucht is dat ze rechtstreeks naar het “Clark International Airport” vliegt. We hoeven dus niet uren in een dure taxi van Manilla naar Angeles City te zitten. Het mag vreemd en hautain klinken maar de passagiers van die goedkope vluchten zijn echt anders dan de passagiers die je op lijnvluchten treft. Ik voel me niets beter dan de rest maar het gaat vooral om wie je naast je krijgt!
Deze reis maak ik voor het eerst gebruik van de mogelijkheid om als “zestig plusser” als eersten aan boord te kunnen gaan. Ik zie families van acht à tien personen met slechts een baby achter ons staan, dus waarom niet? Dan hebben we in ieder geval geen probleem om onze cabine-bagage boven onze hoofden te plaatsen.
Een vlucht van drieënhalf uur in een lijnvliegtuig is al saai maar bij een budget maatschappij is het doodsaai. Geen hapjes of drankjes die de tijd enigszins sneller laat gaan, alleen maar trolleys vol met onnodige spullen en eenvoudige etenswaren en blikjes frisdrank voor de verkoop om meer winst te maken. Lyka’s buurvrouw is al snel in diepe slaap en zelf luistert ze naar muziek in het videofilm vrije vliegtuig.
De zon gaat achter ons onder en de deken der duisternis trekt zich langzaam over de aardbol en het vliegtuig. In het donker probeer ik nog wat te slapen maar dat lukt me gewoonweg niet. Ik ben te opgewonden over het goede einde van onze mooie rondreis. Ook broeit er nog onrust of we wel zullen worden toegelaten in de Filipijnen. Er zijn in de Filipijnen nog veel Covid-19 regels van kracht en je bent overgeleverd aan de goede wil van de beambten op de luchthaven. Zo zijn we nog verplicht om tijdens deze vlucht naar Manilla een mondkapje te dragen!
Eindelijk is daar de Filipijnen en passeren we zonder problemen alle gebruikelijke controleposten op een internationale luchthaven. Eerst de gezondheidsdienst die onze elektronische “Philippines One Health Pass“ controleert. Daarna de immigratiedienst voor een stempel van een jaarvisum, dat is gelukkig ook geen enkel probleem! Bij de douane staat iedereen op zijn telefoon te kijken omdat er in een vliegtuig vanuit Singapore geen smokkelaars zitten.
Buiten staat er niemand op ons te wachten terwijl dat wel is afgesproken. Ik loop wat rond totdat ik een man zie met een bord boven zijn hoofd met daarop “Jielus Outlaw”. Ik moet er zelf om lachen. Na een taxiritje van nog geen half uur staan we naast het zwembad van ons hotel. We worden hartelijk door al het personeel begroet en het voelt als thuiskomen. Onze koffers, die we hadden achtergelaten, staan al in onze kamer en wij kunnen meteen kwartier maken voor de laatste weken in de Filipijnen. Het voelt alsof we weer thuis zijn gekomen.

Singapore: Mijmeren

Singapore (Hotel Bencoolen) 3504), maandag 6 maart 2023

Het is vandaag de laatste dag van onze reis. We hebben nog wel wat tijd over voor in de Filipijnen maar dat voelt op dit moment meer aan als een thuis dan als een reis. Na 55 dagen kan ik eindelijk weer eens een balans opmaken van een echte reis door verschillende landen met verschillende transportmiddelen, verschillende culturen, verschillende keukens, verschillende religies en verschillende kosten! En hoe denk ik er nu over?
Ten eerste gaat mijn leeftijd meespelen, ik heb het lang kunnen ontkennen maar nu voelt mijn lichaam echt anders aan! Ten tweede is mijn geestelijke gesteldheid ook nog niet helemaal de oude maar ik heb van elk hoogtepunt, en elk dieptepunt, genoten zoals ik in de afgelopen 25 jaar van het reizen heb genoten. “Travels and Troubles” is nog springlevend! Natuurlijk zijn er grote verschillen met het verleden maar daar stap ik gewoon overheen. Tijden veranderen nu eenmaal.
Mijn ervaringen in Thailand zijn nog steeds top! Gewoon een eindje weg van de toeristen en je hebt onvergetelijke ervaringen. Zeker het rijden met de motor is een heerlijk vooruitzicht. De wind in je haren, een helm is voor soldaten, en kleine wegrestaurants met overheerlijke maaltijden voor een paar euro. Wat meer de tijd nemen en soms enkele dagen op dezelfde plaats blijven. Uiteindelijk maakt het toch niets voor ons uit waar we zijn en waar we slapen.
Voor Maleisië en Singapore heb ik verschillende ideeën. George Town en Kuala Lumpur met name waren heerlijk. Malacca, Johor Bahru komen hoogstwaarschijnlijk niet meer voor in onze reisplannen. En mocht Mallaca terugkeren dan is het maar voor een paar dagen. Ik heb het allemaal al gezien en meerdere keren gefotografeerd. Een oude vriend opzoeken blijft altijd leuk maar om daar een hele reis voor te ondernemen is een tweede.
Morgen gaan we weer terug naar Angeles City om aan deze winterreis een einde te breien. Er staat ons ook een opwindende zomer in Zaltbommel te wachten. Gaat het deze zomer gebeuren dat we afscheid kunnen nemen? Elke winter op stap naar het verre-oosten en elke zomer op stap met de camper? We gaan het allemaal zien!
Ik heb heerlijk geslapen en na een paar bekers koffie is het tijd om naar beneden te gaan voor het verrassing ontbijt. Mijn favorieten zijn op deze ochtend ruim aanwezig! Gebakken knakworsten, hard gekookte eieren en geroosterd brood. Ik kan wel wat vast voedsel gebruiken want het voelt of er een blender in mijn darmen draait. Wat er de afgelopen nacht, en ook nog deze ochtend, uit is gekomen was zo fijn dat het wel door een blender moet zijn gegaan! Ik heb wat slechte momenten gekend sinds de voedselvergiftiging in Malacca maar dat het na bijna twee weken nog zou opspelen had ik echt niet verwacht. Dus nog maar een hardgekookt ei en een geroosterde boterham, en dan op stap.
Vandaag gaan we eerst wandelen door een van de vele parken die Singapore rijk is en daarna gaan we wandelen over de wereldberoemde winkel boulevard “Orchard Road”. Het is heerlijk weer en het doet me goed om in het groen te zijn. Maar het duurt niet lang. De druk bouwt zich snel op en na een half uur moeten we op zoek naar een toilet in het park. Gelukkig is alles zo goed geregeld in Singapore dat zelfs de parken schone en mooie openbare toiletten hebben die ook nog eens nooit het slachtoffer worden van vandalisme! Opvoeding is hier nog vanzelfsprekend.
Gesterkt door de opluchting van mijn toiletbezoek slenteren we verder door het “Fort Canning Park” waar in de middeleeuwen Maleisische sultans vanuit hun paleis over hun eiland sultanaat heersten. Het is ook de plaats waar het Britse Keizerrijk zich op 8 Februari 1942 zich onvoorwaardelijk overgaf aan de Japanners.
De oude poort van het “Fort Canning” is een bezienswaardigheid maar de waarschuwingsborden rond het reservoir zeggen veel meer over hoe deze eilandstaat denkt over criminaliteit. Dit zou een prima bord zijn op de hekken rond de havens waar dagelijks (jonge) uithalers worden betrapt. Het staat er duidelijk in alle vier de talen die er in Singapore worden gesproken, en gelezen.
Mocht er iemand in Nederland twijfelen of er hier echt word geschoten op overtreders. Dan moet ik ze teleurstellen, hier word gericht met scherp geschoten. Je hebt namelijk een wet overtreden en je niet aan de regels gehouden. Het bord negeren is een bewuste persoonlijke actie dus wordt je daarvoor gestraft! Na een verblijf in het gevangenisziekenhuis krijg je door de rechter voor een langere tijd een sobere cel toegewezen!
Aan de andere kant van de heuvel dalen we af richting “Plaza Singapura”. Voor een moment denk ik aan de sushi die ik hier tijdens mijn vorige bezoeken altijd at. Maar niet vandaag! Ik ben bang dat mijn maag gaat tegenstribbelen. Om eerlijk te zijn heb ik maar zeer weinig trek in voedsel. Het gaat met een sneltreinvaart door mijn lichaam en levert alleen maar ongemakken op. De laatste restjes van een “Bombay Belly”.
Eenmaal buiten op het trottoir van Orchard Road schrik ik me een hoedje. De ooit zo levendige winkelstraat is uitgestorven! Je kan gemakkelijk een kilometer voor je uit kijken!Het is ondertussen erg warm geworden nu de zon schijnt maar dat heeft het winkelend publiek nooit kunnen afschrikken. Covid-19 heeft ook hier diepe wonden achtergelaten. Ik voel me weer niet lekker dus gaan wij ook snel bij een winkelcentrum naar binnen, de airconditioning opzoeken.
In de futuristische winkelcentra is het niet veel drukker! Er lopen maar heel weinig mensen met exclusieve fel gekleurde papierentasjes met de schreeuwende reclames. Er zijn geen koper onderweg, alleen kijkers. Fastfood restaurants zitten wel vol met mobiele telefoon zombies is ook hier de nieuwe norm. Ik wordt er een beetje melancholiek van. Dan waren de oude tijden met een paar mensen over van alles en nog wat kletsen toch veel leuker? Die kleine schermpjes met een camera binnen handbereik zijn de nagel aan de kist van sociale vaardigheden.
Mijn lichaam doet weer heel erg pijn en ik moet even gaan zitten om te rusten. Ik voel me na het zoveelste toiletbezoek in het winkelcentrum leger dan leeg. Ik weet in mijn achterhoofd dat het niet goed voor mijn stoelgang is maar ik kies toch voor een beker koffie met een walnoot/banaan muffin. De suiker in het gebak kikkert me op en geeft met wat nieuwe energie. Na de helft van de koffie te hebben gedronken gaan we snel terug naar het hotel. We hebben behoefte aan rust en een uurtje op bed liggen.
Onderweg in de ondergrondse haalt Lyka me over om toch maar wat te gaan eten in het bekende Chinese koffiehuis. De hele middag met een lege maag op bed liggen lijkt haar voor nu geen goed idee. En ze heeft nog gelijk ook. Het is uiterst vreemd maar het eten smaakt me uitstekend en ik heb plotseling ook nog een enorme trek terwijl ik me niet lekker voel. Met een volle maag is het in ieder geval beter rusten dan met een lege maag.
Ik bereid me voor op ons vertrek voor morgen. Het internet wordt geraadpleegd en de boekingen nogmaals bevestigd. Ontspannend muziek luisteren en hopen dat het ongemak snel minder word.
Na een lange middagrust voel ik me gelukkig een stuk beter. De pijn is ook duidelijk minder. Het is onze laatste avond in Singapore en ik heb nog een paar bankbiljetten van de Singaporese Dollar in mijn zak dus het lijkt ons een prima idee om nog wat te gaan eten en daarbij het laatste geld maar op te drinken.
Een bekende combinatie komt op tafel die we wegspoelen met enkele flessen “Tiger Beer”. We kijken voor een laatste keer nog eens goed om ons heen. We laten onze verse herinneringen van Singapore nog eens de revue passeren. Achteraf gezien was het niet eens zo duur en toch leuk, ondanks het slechte weer.
‘Is het voor een herhaling vatbaar?’, we zijn het er unaniem over eens, ‘Ja!’
Morgen gaan we weer verder! Een nieuw land, een nieuwe stad en oude vrienden en bekenden.

Singapore: De dood in de ogen

Singapore (Hotel Bencoolen) 3504), zondag 5 maart 2023

Het is vreemd om ’s morgens hele stukken blauwe lucht en de zon te zien. Het lijkt dat ik de juiste datum heb gekozen voor ons uitstapje van vandaag!
Het ontbijt in Hotel Bencoolen is opnieuw een mengeling van oosterse heerlijkheden en westerse bijzaken. Je hoort ons niet klagen want het smaakt allemaal uitstekend. Zeker met onze eigen beker verse koffie er naast. Het ontbijt is in ieder geval voldoende om de ochtend door te komen en het is niet al te druk in de ontbijtruimte voor de receptie.
Vandaag bezoeken we het “Changi Chapel and Museum”. Enkele dagen geleden heb ik op het internet toegangskaarten gekocht. Ook dat lijkt het nieuwe normaal te zijn geworden. Op heel veel plaatsen kun je niet zomaar verschijnen en achteraan de rij aansluiten voor de bezichtiging van een museum. Er moet op voorhand op het internet een kaartje worden gekocht voor een bepaald tijdraam en mocht je te laat zijn dan is dat heel jammer. Ons tijdraam voor de bezichtiging vandaag is tussen 11:30 en 13:00. Alleen dat al vergt een gedegen planning omdat het voormalige krijgsgevangenenkamp in een verre uithoek van het eiland Singapore ligt.
We verlaten ruim op tijd het hotel. Het weer is nog steeds goed en we kunnen weer een beetje genieten van de zon. Het is in ieder geval voor nu belangrijk dat we in “Tampines MRT” komen om daar vandaan een bus te nemen die ons bij het museum afzet. Op de brug over de “New Bridge Road”, op weg naar de ondergrondse, zie ik een dubbeldekker met het nummer 2 onder ons door rijden en bij de bushalte stoppen. Het kraakt in mijn hoofd als de radertjes beginnen te draaien. Bus nummer 2? Die stopt toch ook voor het museum? Ik neem de roltrap naar beneden en kijk meteen op de informatieborden van de bushalte en ja hoor, bus 2 stopt tegenover onze bestemming.
In de volgende dubbeldekker met nummer 2 vinden we een plaatsje op de bovenste etage op de tweede rij. We hebben een prima zicht op het zeer veranderde Singapore op weg naar het museum. Reizen met de bus duurt een stuk langer, er zijn veel meer haltes, maar het heeft voor mij de voorkeur boven de ondergrondse. Een mol is tenslotte bijna blind. We passeren hotels, waar we in het verleden hebben overnacht, en restaurants waar we wel eens hebben gegeten. Toch passeren we een punt dat ik me in een andere, een nieuwere, wereld waan.
We rijden door een islamitische wijk vol met moskeeën maar zonder die lelijke luidsprekers op de minaretten. Geluidsoverlast wordt hier niet getolereerd! Het nieuwe India met overal markten en mobiele tenten die in gereedheid worden gebracht voor een Hindoe feestdag. Een snelle blik op mijn horloge maakt me een beetje zenuwachtig, het is al na elf uur en er is nog steeds geen zicht op de “Changi Chapel”! Toch arriveren we ruim binnen het tijdraam dat op onze kaartjes staat. We zijn niet de enige bezoekers, er stappen nog acht (blanke) toeristen uit voor een bezoek aan het museum.

In de aanloop naar onze reis naar Singapore, en deze excursie in het bijzonder, heb ik het boek “Rattenkoning” (King Rat) van “James Clavell” gelezen. Lang geleden heb ik de indrukwekkende zwart/wit film ook al gezien. Natuurlijk zijn we allemaal bekend met de “Dodenspoorlijn” tussen Thailand (Siam) en Birma. De film “The Bridge on the River Kwai” heeft ook bijgedragen aan de bekendheid van de onmenselijke ontberingen van de krijgsgevangenen tijdens de aanleg van de spoorweg. Wat velen niet weten of vergeten is dat de grond die we straks gaan bezoeken een doorgangskamp was voor veel jonge mannen naar hun dood in de Thaise en Birmese jungle.
Vanaf het moment dat de krijgsgevangenen hier arriveerden had het dagelijkse leven nog maar een doel: ‘OVERLEVEN!’ Het boek beschrijft de vervaagde verhoudingen tussen de gewone soldaten en officieren tot in het kleinste detail. Het culturele onderscheid tussen de soldaten van de vele verschillende landen. Er was nog wel sprake van enige hiërarchie maar tegelijkertijd waren alle gevangen gelijk en moesten ze op elkaar vertrouwen en kunnen bouwen om te kunnen overleven.
Dit is mijn tweede bezoek. De sleutelhanger van de Nederlandse vlag, als eerbetoon aan de gestorven landgenoten, hangt sinds dat bezoek aan de voorkant van mijn rugzak.
Er is een wolk voor de zon gekropen die langzaam druppels loslaat. Alsof de hemel nog steeds huilt over de dood van zoveel onschuldige mannen en vrouwen.
Binnen heerst er een griezelige, maar respectvolle, rust als in een graftombe. Af en toe hoor je een verre voetstap als van een geest.
Er is een cel bewaard gebleven uit het oorspronkelijke gebouw. Een onmenselijk beeld behalve wanneer je als Japanse, of Koreaanse, gevangenisbewaker aan de andere kant van de deur stond en door een van de twee luikjes naar binnen keek.
Het is de taak van iedere krijgsgevangene om het de vijand zo moeilijk mogelijk te maken. Informatie vanuit, en naar, de buitenwereld te smokkelen. Mensen worden vindingrijk wanneer ze de vrijheid word ontnomen. Een morse code zender in een luciferdoosje!
In moeilijke tijden verbroedert het geloof. Er waren verschillende gebedshuizen in het gevangenenkamp. Een van die gebedshuizen was voorzien van muurschilderingen gemaakt door een krijgsgevangene, Stanley Warren.
Het mag verbazingwekkend zijn dat in een van de muurschilderingen wordt gevraagd om vergiffenis voor de meedogenloze en onmenselijke Japanse en Koreaanse bewakers!
Het verhaal van “Changi POW Camp” wordt duidelijk in woord en beeld gebracht. Soms met een actieve voorstelling met geluid en bewegende videobeelden. Ik ben blij dat Lyka ook duidelijk zichtbaar onder de indruk is. Ondanks dat zij zelf uit het verre oosten komt is de tweede wereldoorlog in het “Pacific Theater” voor velen onbekend. In Nederland zwijgen we het conflict dood omdat de zwarte bladzijden van het communistische Indonesië niet (meer) mogen worden geopend en gelezen.
Dan staan we buiten! Oog in oog met de kapel. Het is me niet geheel duidelijk of het nog de originele kapel is of een kopie. Wat ik me wel herinner is dat er in het verleden enkele keren per dag “the Last Post” op een klaroen werd geblazen. Dat indrukwekkende moment uit het verleden kan ik me nog goed herinneren.
Het (geel)koperen kruis dat voor op het altaar is gemaakt door een gevangene uit de huls van een scheepsgranaat. Een schitterend stukje huisvlijt. Gemaakt met een minimum aan gereedschap omdat dat nu eenmaal door de Japanse bezetter was verboden. Gereedschap was gevaarlijk.
We laten het verleden voor wat het is en keren terug naar het heden. Ik kijk een laatste keer over mijn schouder. Het is treurig te noemen dat er tegenwoordig nog maar zo weinig bezoekers komen naar dit indrukwekkende monument. Vooral omdat we leven in moeilijke tijden en oorlogen weer genormaliseerd zijn. Het doel van de oorlog heiligt alle middelen. Vooral de jongeren zouden daar eens goed over moeten nadenken!

We kiezen ervoor om ook de bus weer terug te nemen naar de stad. We hebben immers geen haast en gaan kijken of we in “Geylang”, het nieuwe “China Town” iets bijzonders kunnen eten.
En dat lukt! Bij een Chinees Koffiehuis in “Geylang” komen we uit op varkenspoten in zwarte azijn en een droge noedels met groente. Samen minder dan € 10,-! Het smaakt ons uitstekend. Na het eten springen we opnieuw op een dubbeldekker en gaan rusten op de kamer. Het was een indrukwekkend maar ook vermoeiend bezoek aan het museum.
Om half zes wil Lyka alweer op stap om foto’s te gaan maken bij de Marina Bay. Het weer is vandaag anders en ze draagt andere kleding. Soms wordt ik wel wat moe van die honderd plus foto’s die ik per dag van haar moet maken. Maar ja, ze gaat ook met mij mee naar plaatsen die haar niet kunnen interesseren. Dus het moet maar.
De bronzen beelden aan de rivier zijn nog net zo indrukwekkend als bijna vijfentwintig jaar geleden. Die beelden geven duidelijk aan dat alles in Singapore is gepland en doordacht. Daar kunnen de planners van de chaos in de Randstad nog heel wat van leren! Helaas zal dat niet gebeuren want hoogopgeleide randstedelingen zijn nu eenmaal het intelligentste ras op de hele wereld!
Mijn aandacht wordt getrokken door twee kleurige dansende poppen op een muurtje. Het lijkt wel een marionettentheater! Aan de andere kant van het muurtje wordt ik geconfronteerd met de werkelijkheid. Het blijken twee meisjes uit Myanmar in een kleurige klederdracht te zijn. Helaas willen ze niet samen voor mij poseren. Ik heb ook wel een idee waarom. Vrijheid is op deze oorlogszuchtige aarde geen vanzelfsprekendheid!
In de schemering maak ik de mooiste foto’s omdat ik dan nog niet tegen de beperkingen van mijn camera ben aangelopen. Iconisch Singapore gevangen in een foto met mijn lieve mooie vrouw.
Ik denk alweer na wat we morgen gaan doen. Onze laatste dag van deze korte tussen reis in Azië.