Thailand: Het morele faillissement van het massa toerisme

Ayuthaya (Baan Are Gong Riverstay (10), woensdag 23 oktober 2019

In ons houten hotel hoor je elke stap, het teakhout kraakt en werkt bij elke verandering van de temperatuur of druk. We slapen dus onze eerste nacht niet zo goed als in die betonnen blokkendozen maar daartegenover staat natuurlijk wel dat het een heel bijzonder en romantisch hotel is.
Om half zeven begint een Thaise man in de kamer naast ons een geëmotioneerd telefoongesprek met een vrouw. Hoe ik dat weet? In Thailand zetten ze de gesprekken tegenwoordig op de speaker! Waarom? Ik denk om zo gevoelige onderwerpen te ontwijken omdat de deelnemers aan het gesprek weten dat de hele omgeving meeluistert. Gezichtsverlies zit erg diep in de Thaise samenleving ingebakken en moet ten alle tijden worden vermeden! Na een tiental minuten zijn we het wel zat en ik laat een scheet zo hard dat de lakens door de luchtdruk omhoog komen. In minder dan dertig seconden is het gesprek ten einde en genieten we samen nog wat van de ochtendrust in het oude houten huis aan de rivier.
Om zeven uur ben ik er uit en moet ik al mijn charmes gebruiken om te proberen toestemming te krijgen om onze eigen verse koffie te zetten. Het lukt me opvallend gemakkelijk en om half acht zit ik met een heerlijk bakkie vers gezette koffie, met het onafscheidelijke flesje sodawater, op het terras met uitzicht op de rivier mijn verhalen te schrijven.

We hebben vier dagen in Ayuthaya en vandaag gaan we na het ontbijt op bezoek bij een oude bekende, een van de belangrijkste tempels van Thailand. “Wat Phanan Choeng” heb ik zeker meer dan twintig keer bezocht en de schoonheid is nog steeds betoverend! Natuurlijk heb ik in de afgelopen twintig jaar het een en ander zien veranderen maar het blijft nu eenmaal een leuke halve dag uit in Ayuthaya.

Op weg naar de tempel passeren we twee, eigenlijk drie, andere tempels die we op de terugweg met een bezoek zullen vereren. Zodra we dicht genoeg bij “Wat Phanan Choeng” komen zien we de eerste enorme zakken visvoer staan. Die waren er vroeger zeker niet! Het commerciële circus rond de tempel is steeds verder opgetuigd en heeft zich als een olievlek op het water vergroot naarmate er meer bezoekers naar de tempel kwamen. Ik ga niet dit hele verhaal zitten zeuren over dat het vroeger beter, of anders, was maar wanneer het meteen in het oog springt dan is het voor iedereen toch wel een grote verandering.

De enorme gouden Boeddha van “Wat Phanan Choeng” blijft een imposant gezicht. Alleen de grote hordes toeristen eromheen nemen nu wel een groot deel van de schoonheid weg. Waar wij vroeger met een man of zes aan de voeten van de Boeddha zaten zitten er nu enkele tientallen. En dan zijn er ook nog eens opvallend weinig westerlingen, het zijn nu de Chinezen of Indiërs die Thailand met een rondreis bezoeken!    

Het is niet alleen de enorme gouden Boeddha die indruk maakt. De hele tempel is het bekijken zeker waard. Daarom struinen wij door het hoofdgebouw waar niet alleen de gouden Boeddha zit.

We gaan buiten aan de rivier in de schaduw zitten om het voeren van de vissen te aanschouwen. De kleurrijke inhoud van de zakken word eerst handje voor handje in het water van de rivier gegooid. Het is grappig dat na enkele minuten in de brandende zon de visvoerders zich realiseren dat het nog wel even zal duren in dit tempo. En dan gaat de zak in een keer in het water! Het resultaat is hetzelfde, een kolkende school etende vissen. Het is niet alleen het voeren van de enorme meervallen maar er worden ook nog steeds visjes en palingen uitgezet. Voor de vissers onder ons: Deze vissen zijn heilig dus het vangen kan wel eens een lange gevangenisstraf opleveren!
Ik zet mijn oren open en luister. Het meeste hoor ik toch wel Thais spreken, met hier en daar een vleugje Chinees. Het zijn de Thai van de middenklasse die nu zelf in hun eigen land zijn gaan reizen. Met als gevolg enorme drukte bij bekende bezienswaardigheden en hoeveelheden zwerfvuil waarvan elke Nederlandse gemeente nachtmerries zou hebben. Ik denk in mezelf dat het voor ons nu wel eens de laatste keer zou kunnen zijn geweest dat we Ayuthaya bezoeken. Ik heb geen zin meer om me schouder aan schouder ergens naar binnen te persen alsof ik een uitverkoop in een warenhuis wil betreden.  

Op de terugweg betreden we het terrein van “Wat Koh Kaew”, hier is het een stuk rustiger maar ook hier is het wel duidelijk dat het aantal bezoekers aardig is toegenomen. De mooie grote witte Boeddha die in zijn omgeving bijzonder was is nu omgeven door enorme parasols gesponsord door een lokaal cola merk. Iedereen kan zien dat dit afbreuk doet aan de Boeddha behalve de Thai. Zij bidden in de blauwe schaduw van de cola parasols en bidden nog steeds dat ze allemaal schatrijk mogen worden.    

De zon klimt naar haar zenit en de temperatuur loopt ook hier in Ayuthaya recht evenredig mee op. Ik zweet als een bezetene, mijn overhemd in kletsnat en we hunkeren naar een verkoelende luchtstroom uit een ventilator. De laatste tempel van deze dag dan nog!
“Wat Kluai” heeft alles wat een Thaise Boeddhistische tempel nodig heeft zonder overdreven veel bezoekers. Ook deze tempel is op haar eigen manier bijzonder omdat er hier duidelijke banden zijn met het hindoeïsme, een oergeloof op dit continent. Mooie omgeving en mooie plaatjes.
Maar helaas worden we ook geconfronteerd met de hebzucht van de Thai en de valse glimlach. Ik wil het niet meer hebben over hoe duur het hier voor de westerlingen is geworden. Maar wanneer de ene verkoopster 59, 69 en 79 baht vraagt en ze wordt direct door de alerte vrouw naast haar verbeterd naar 40, 50 en 60 baht kun je niet meer spreken van een vergissing! Zeker niet wanneer de verkoopster wegkruipt als een kind dat net betrapt is met haar hand in de koektrommel.
Ik laat het maar voor wat het is, ik heb geen zin meer om te reageren op de hebzucht die we in de afgelopen twintig jaar hebben zien groeien als een kankergezwel door de hele Thaise samenleving. Deze hebzucht zal uiteindelijk het faillissement van de Thaise toeristenindustrie veroorzaken. En zoals gebruikelijk zullen de Thai iedereen behalve zichzelf de schuld geven!

Voor de lunch lopen we maar terug naar het hotel omdat de keuken nu eenmaal erg goed is. De porties mogen wel wat groter maar wellicht is het een manier om hun prijzen competitief te houden. Er zijn namelijk aardig wat restaurants tussen het hotel naast de veerpont naar het eiland en het treinstation van Ayuthaya.
Tijdens de lunch denk ik na over wat we vanochtend hebben gezien. Het toerisme is vandaag de dag elke dag wereldnieuws! Volgend jaar moet je een kaartje kopen om Venetië te kunnen bezoeken, Praag denkt na over een manier om de drinkgelagen van de vrijgezellenfeesten in te perken, Amsterdam trilt onder de kleine wieltjes van de rolkoffertjes en in Giethoorn lopen de Chinezen zonder schaamte de keuken in van een huis aan de overvolle vaarwegen om te kijken wat er op de ontbijttafel staat. Er staan twee miljard mensen te popelen om de wereld met hun eigen ogen te gaan zien!
Het toerisme is moreel failliet en alle bekende en minder bekende bezienswaardigheden over de hele wereld zullen in de komende jaren worden overlopen door Chinezen, Indiërs en vele andere nationaliteiten. Het zal hoogst waarschijnlijk leiden tot een streng visumbeleid om zo het land niet te laten overlopen door hordes gewenste en minder gewenste bezoekers. Wat ben ik blij dat ik al zoveel van Europa en Azië heb gezien en heb kunnen ervaren, het reizen zal uiteindelijk onbetaalbaar worden en weer alleen voor de rijken zijn. Zoals honderd jaar geleden!
We besluiten om een kopje koffie op het treinstation van Ayuthaya te gaan drinken. Dat is dan wel weer € 2,90 met een klein glaasje water er naast. We mogen niet aan tafel in de gekoelde wachtruimte blijven zitten en worden gedwongen naar het restaurant te gaan. Daar heb ik dan weer geen zin! Dus we gaan maar naar buiten, in de drukkende vochtige warme van het Thaise platteland.
Het geadverteerde internet van het restaurant blijkt niet te werken dus zijn we snel weer weg. Terug naar het hotel waar Lyka de koelte van de airconditioning in onze kamer opzoekt en ik plaats neem op de veranda in de verkoelende luchtstroom van een oude piepende ventilator. Meer dan 90 foto’s moeten worden bekeken, beoordeeld, de plaats bepaald en in de foto vastgelegd, benoemd en gecatalogiseerd! Verhalen van enkele dagen geleden worden gecontroleerd, stukken weggehaald en aanvullingen geschreven. Foto’s in de verhalen geplaatst en naar Flickr omhoog geladen. Met andere woorden, de middag vliegt om!

Om kwart voor zes verdwijnt de zon achter de bebouwing en nip ik van mijn koude biertje. Vandaag ben ik overgestapt op Chang bier. Ook een prima Thais biertje hoewel het duidelijk anders is dan vroeger. Een heerlijke Thaise maaltijd van Pad Thai, omelet met varkensvlees en gebakken groenten, voor nog geen zeven euro hebben we weer heerlijk in het hotel gegeten!

We blijven aan het water nog even mijmeren over wat we vandaag allemaal hebben gezien. Vroeger stond Thailand, en ook een beetje de rest van zo-Azië, bekend om de vaak hilarische taalfouten. Dat die vandaag de dag in het internet tijdperk nog steeds voorkomen is een beetje treurig, maar het maakt ze niet minder leuk!

Lyka gaat naar boven en ik raak in gesprek met een Duitse software ingenieur. Een aardige man die alleen op reis is om het verlies van zijn echtgenoot te verwerken. We hebben opvallend veel dezelfde plaatsen bezocht en kunnen beiden enthousiast worden over wat we in een ver verleden hebben beleefd en gezien. De tijd vliegt en het wordt tijd dat ik naar bed ga. Morgen hebben we weer een drukke dag voor de boeg!

Thailand: Acrobatiek op het toilet

Ayuthaya (Baan Are Gong Riverstay (10), dinsdag 22 oktober 2019

Ook deze afgelopen nacht heb ik weer geen oog dichtgedaan! Ik geef het op, ik weet het ook niet meer waarom ik zo slecht slaap. ’s Nachts heb ik de vreemdste dromen en personen, dood of levend, komen bij me langs om de vreemdste toeren uit te halen. Er is geen enkel verband en geen touw aan vast te knopen. Het zal zeker niet mijn geweten zijn dat aan me knaagt! Ik blijf vechten om niet in de middag in slaap te vallen want dat zal me zeker ’s nachts niet helpen.
Vijf over half zes sta ik al naast ons bed. We hebben nog twee en een half uur te gaan tot ons vertrek dus te laat komen zal wel meevallen. In de stand: “Automatisch” daal ik de drie verdiepingen af om koffie te zetten. Voor een moment steekt het negatieve denken de kop op. Zal de waterketel wel aanstaan? Gewoon denken van wel en doorstappen. En ja hoor, die waterketel staat hier 24/7 aan. In gedachten verzonken giet ik vijf kopjes kokend water in het koffiefilter op de thermoskan.
Wanneer ik weer de zes trappen op ben gelopen zie ik dat Lyka ook al is opgestaan. Voordat we gaan inpakken drinken we eerst een kop koffie. Het dekbed wordt recht getrokken en al onze spullen op de witte ondergrond gegooid. Overzichtelijk voor ons beginnen we in een natuurlijke stilte aan het inpakken dat opvallend snel en zonder enig probleem verloopt. Nog een bakkie koffie en dan weer verder. Tien over half zeven staan onze rugzakken en zijtassen broederlijk ingepakt naast elkaar op de grond. We kijken elkaar aan, we zijn beiden verbaasd dat het zo snel, en zonder problemen, is gegaan. Nog maar een bakkie koffie en dan gaan we op weg naar het treinstation.

We slingeren ons door de menigte op de drukke “natte markt” zoals dat hier in de buurt heet. Mensen met aan beide zijden enorme plastic tassen met verse groenten, fruit, vlees en vis. De inkoop voor de kleine restaurants voor vandaag. Soms moet je echt een stap opzij doen want anders kom je er niet langs. Een stap erger zijn de inkopers op de toeterende brommers die door de mensenmassa laveren. Die rijden je letterlijk en figuurlijk van je sokken wanneer je niet snel genoeg aan de kant gaat.
Twee honderd vijftig meter verder lopen we gelukkig in de relatieve rust van een verlaten winkelstraat naar het treinstation. Lyka zoekt een plekje op het perron en ik ga op pad voor  de treinkaartjes voor vandaag. Het blijkt een speciale trein te zijn waar de zitplaatsen van de derde klasse zijn genummerd. Daardoor is de prijs van 77 baht niet meer van toepassing, de nieuwe prijs is 167 baht. Ik heb geen keuze dus leg is het verschil op de bankbiljetten die ik al voor de kaartjesverkoper had neergelegd. Hij legt me als service nog eens duidelijk uit dat we in wagon 8 op stoelen 11 en 12 zitten. Ik lach hem vriendelijk toe in de wetenschap dat de Thai, na de twintig jaar dat ik hier kom, zelf nog steeds niet weten waar ze moeten gaan zitten. De stoelendans in elke bus en trein is nog steeds erg vermakelijk.
Nu wordt het tijd voor twee flesjes water en twee tosti’s van de 7-11. De relatieve koelte van de nacht wordt nu al verdrongen door de verzengende hitte van de middag. De tosti smaakt me prima en in de wetenschap dat we nog brood en boterhamworst in de tas hebben geeft me innerlijke rust. Het Ius nu eenmaal belangrijk, en zeker voor mij, om niet te vreemd of te pittig te eten voordat je je gaat verplaatsen. Het rommelt in mijn maag. De nachtmerrie van elke rugzakker die een lange afstand met het openbaar vervoer moet afleggen. Op papier hebben wij vandaag acht en een half uur voor de boeg, maar dat kan zo maar een uur langer worden.
Ongemakkelijk ga ik steeds een beetje verzitten, gas ontsnapt maar het gerommel wordt echt niet minder. De klokt tikt langzaam verder terwijl ik hoop dat de druk in mijn darmen minder wordt. Tevergeefs! Ik sta op en loop een stukje over het perron in de hoop dat de gasbellen in mijn darmen samenklonteren en met trompetgeschetter naar buiten zullen komen. Tevergeefs, drie tonen blokfluit en bijna een stempel in mijn onderbroek. Over twintig minuten arriveert de trein, ik moet nu een levensbelangrijke beslissing nemen!
Ik zoek drie baht in mijn broekzak en schuifel stapvoets naar het openbare herentoilet op perron 1 van het treinstation van Sisaket. Na achter alle deuren van het herentoilet te hebben gekeken kies ik voor het schoonste gat in de grond. In elke wc staat ongeveer een centimeter water op de vloer, waarschijnlijk om het allemaal wat hygiënischer te houden. Met angst in mijn hart kijk ik naar de natte vloer, het donkere vochtige gat in de grond en mijn schoenen en beige wollen legersokken. Dat laatste blijf ik doen! Ik reis namelijk altijd met schoenen en wollen legersokken sinds ik jaren geleden die rugzakker op teenslippers een enorme smakker in de bus heb zien maken met een bloedend hoofd en enkele gebroken tanden als resultaat.
Het onwenselijke ritueel begint. Ik heb geen idee hoe snel de tijd in werkelijkheid verloopt maar voor mij gaat alles in slowmotion. Als eerste trek ik zo goed als mogelijk mijn voeten met de natte schoenzolen een voor een door mijn korte broek die ik zo veilig als mogelijk aan een deurscharnier ophang. Hetzelfde doe ik met mijn boxershort en zodra ik mijn onderzijde ontbloot heb ga ik door mijn knieën en positioneer mezelf boven het gapende gat in de vloer. Mijn rechterknie zeurt van de pijn terwijl ik me met drie armen recht boven het gat probeer te manoeuvreren. Dit is oosterse toiletacrobatiek van Olympische klasse!
Onder een ongekende hoge druk verdwijnen de resten van de verwerkte gerechten van gisteren onder de vloer. Een brandend gevoel, heel normaal in Thailand, laat me weten dat de overblijfselen van de pittige gehaktballetjes van gisterenavond mijn lichaam hebben verlaten. Een moment van aarzeling veroorzaakt een kort uitstel! Nu komt de soort van afsprong. Ik jongleer de spuit, die achter me in een emmer ligt, met een vrije hand tevoorschijn en doe een goede poging om mijn uitlaat van alle vloeibare resten te ontdoen zonder dat ik mijn sokken natspuit en een laag water in mijn schoenen zet. In mijn gedachten zie ik de jury de bordjes met negens en tienen opsteken als teken dat het een vlekkeloze oefening was!
Alles gaat in omgekeerde volgorde weer aan mijn lichaam en voldaan en opgelucht meld ik me weer bij Lyka die op het koele perron op onze rugzakken zit te passen. Ze moet hard lachen om mijn verhaal! Waarom? In het damestoilet zijn er alleen maar westerse toiletten. Waarom ben ik daar niet naar toe gegaan?

We hebben genummerde zitplaatsen dus moeten we hopen dat we goede plaatsen hebben gekregen in de stoelendans. En ja hoor, twee zitplaatsen met onze neuzen in de rijrichting, wel aan de zonkant maar dat maakt voor mij weinig uit.
De man met de peuter tegenover mij denkt daar duidelijk anders over. We zijn nog niet in beweging of hij wil het luik en het raam dichtdoen. Dat laat ik dus niet gebeuren! Ik ga niet tijdens een lange treinreis door het fascinerende landschap van Thailand naast een geblindeerd en afgesloten raam voor me uit zitten staren. De vader heeft duidelijk meer problemen met de zon dan de peuter die tien minuten later door het eentonige geluid van de wagonwielen op de rails en geschommel van de trein in diepe slaap is.

Dan moet je alle gevoelens en gedachten uitschakelen! Alleen observeren, af en toe wat eten en drinken, en denken aan de bestemming. Die bestemming komt elke seconde dichterbij. Stations komen en gaan. Een onafgebroken optocht van verkopers loopt door de trein om er voor zorg te dragen dat geen enkele passagier hongerig of dorstig wordt. Zelfs oortelefoontjes worden aangeboden zodat je in privacy naar je eigen muziek kan luisteren. Wij drinken zes halve liter flessen koel water zonder dat we in de trein naar het toilet moeten. Dat zegt veel over wat je zweet in deze hitte en de rijwind van de trein die door de openstaande ramen naar binnen stroomt.

Het spoor loopt oneindig voor ons uit. We stoppen ontelbare keren op stations met vreemde namen waar we al vaker zijn geweest. Het landschap veranderd wanneer we dicht bij de rand van het hoogland plateau van Thailand komen. Een enorm stuwmeer en heuvelruggen laat de trein door het snikhete landschap kronkelen. Overal is het werk aan het spoor te zien. Dit is een bouwproject die de Thaise spoorwegen tot ver in de 22ste eeuw moeten brengen.
Een eind voorbij Khorat zien we de enorme infrastructurele kunstwerken die hier worden gerealiseerd om de nieuwe dubbel-spoor verbinding tussen Bangkok en Nong Khai tot een succes te maken. Hier moeten de nieuwe treinen een stevig hoogteverschil overbruggen. Betonnen kolossen van meer dan honderd meter hoog staan op ongeveer vijftig meter van elkaar in het landschap. Ik ben meer dan benieuwd hoe dit er over een paar jaar zal uitzien. Helaas kan ik geen foto’s maken omdat de trein nog steeds vol zit en het niet mogelijk is om van het ene raam naar het tegenover liggende raam te lopen.

Na ruim negen uur zijn we eindelijk gearriveerd in Ayuthaya. Nog wel op het oude vertrouwde stationnetje waar de perrons tegenwoordig te kort zijn voor de lange treinen uit het oosten en het noorden. Maar voor hoe lang nog? Het kan nooit lang meer duren voordat ook hier de sloopkogel zal gaan slingeren. Voor ons zit de reis er bijna op, nog ruim honderd meter en we zijn in ons hotel voor de komende vijf nachten.

Het “Baan Are Gong Riverstay” is nog steeds zoals ik me herinnerde! Het is een liefelijk houten hotel met romantische kamers. We hadden goedkoper kunnen slapen maar ik heb deze keer speciaal voor dit hotel gekozen. Mijn verzoek om kamer 10 is gehonoreerd en Lyka is heel blij met ons bedje voor de komende nachten. Onze rugzakken gaan in de kamer, de airconditioning gaat aan en Lyka zoekt de (gedeelde) douche op.

Ik wacht nog even met dat douchen! Ik spoel eerst mijn luchtfilters schoon met twee flessen Leo bier. Mijn haar voelt aan als stro, de kraag van mijn overhemd is zo zwart als houtskool en voor de geur van mijn korte broek kan ik geen woorden vinden. Lyka ligt te rusten en ik maak gebruik van de lege douche om mijzelf ook eens goed te wassen, drie keer shampoo voordat ik het gewenste crèmige schuim op mijn hoofd voel Dan is het tijd voor nog een biertje op de oever van de rivier en eindelijk wat te eten.

De twee oude dames die de keuken runnen waren twee toppers en zijn dat nog steeds. Voor mijn gevoel zijn de porties wel wat kleiner geworden maar de spaghetti met groene Thaise kerrie met kip is nog steeds een topper. Een paar flessen bier en dan naar bed. Het blijft een wonder hoe moe je kan worden van een hele dag zitten.

Het is nog geen acht uur wanneer ik de foto maak van de gang op de bovenste verdieping van het houten hotel! We zijn helemaal op na die dag in de trein. De komende vier dagen hebben we drie excursies en een rustdag. Dus we gaan morgen meteen op pad om zo goed mogelijk gebruik te maken van onze tijd hier.

Thailand: Een week in Sisaket

Sisaket (Boonsiri Boutique Hotel (409), maandag 21 oktober 2019

Het was een bijzonder rustige, maar zeker geen oninteressante, gezellige week in Sisaket. De toon is gezet voor deze reis die actieve periodes zal afwisselen met passieve periodes. Ik begin aardig te genieten van het nietsdoen, hibernating inzet engels, oftewel sluimeren, zoals Kris en ik dat twintig jaar geleden pleegden te noemen. Rondhangen, rondkijken, uitrusten, eten, drinken, slapen en wat geld besparen om je voor te bereiden op de volgende periode van activiteit.

We hebben afscheid genomen van Frankie en Jan, tot over een jaar of twee begint nu voor me vreemd te klinken omdat je niet weet of dit een definitief afscheid is of niet. We houden van Frankie op onze eigen manier en proberen hem wat extra klandizie te brengen. Jan heeft voor ons geregeld dat Frankie voor ons zijn haast  in Sisaket beroemde goulash maakt. Helaas hadden wij ingestemd met rijst, nadat we voldoende bier Leo hadden gedronken. Om eerlijk te zijn waren we het alweer vergeten maar Jan herinnerde ons er aan. De rijst moest alleen worden omgeboekt naar aardappelen! Gelukkig stemde Frankie er mee in en konden wij genieten van een heerlijke westerse maaltijd in de Isaan.

De rest van de rustige dagen sleten we ’s middags in “Sun Haeng Plaza”, een oud warenhuis dat regelmatig wordt opgewaardeerd. Koffie met een donut bij “Dunkin’ Donuts” en de middag kruipt langzaam naar de zonsondergang op het balkon van ons aangename hotel in het centrum van Sisaket.

Tussen de twee excursies door hebben we ook nog wel wat andere leuke dingen gezien die de moderne tijd van ons zal afnemen. De lichtblauwe/crème Volkswagen Transporter T2 en de rij oude fiets songthaew’s hebben niet het eeuwige leven. De moderne Thai hebben de smaak van het consumeren nu ook te pakken en alles moet groter en nieuwer dan de buren.    

Het beste van de afgelopen week was ongetwijfeld het eten. Van modern fastfood tot oervoedsel uit de Isaan. Met andere woorden, we hebben veel genoten en trekken morgen weer verder. We gaan weer richting Pattaya via Ayuthaya en Bangkok.