zondag 22 november 2015

Filippijnen: Rust

San Antonio (Mamsi Homestay (Front Room)

Bijna vijf weken heb ik doorgebracht in het kleine geboortedorp van Lyka. Hoewel ik er eerst tegenop keek is het me toch meegevallen. De eerste weken waren nieuw en we hadden het een en ander te doen. Of beter, van het een kwam het ander. Nadat alle werkzaamheden waren uitgevoerd werd het ook snel weer gewoon. Een harde vloer in de woonkamer voelt als normaal terwijl het hier niet is!
Toen kwam de verwachte rust. De zon is de wekker. Hanen beginnen de kraaien en bij het eerste zonlicht vallen de zachte stralen in onze slaapkamer. Door het ontbreken van ramen en gordijnen is er niets dat ze buiten kan houden. Kwart voor zes zit ik met mijn eerste kop koffie op het trapje voor het huis. Kwart voor zes? Dat zou me in Nederland niet lukken. Teletekst, een tweede kop koffie en dan begint het wachten.
Ontbijt, lunch en diner zijn de enige ijkpunten in de elastieke uittrekbare tijd van het platteland in de tropen. Mijn Kobo ereader is zijn gewicht in goud waard. Twaalf boeken zijn gelezen en vele albums uit de “Top 100 albums van de jaren ’60” zijn geluisterd. Buiten gebeurt er niets, uren niets. Binnen draait de ventilator om enige verkoeling te verschaffen. Lezen en luisteren gaan goed samen. Deze twee wissel ik af met het kijken van een aflevering van “The Shield” of “The X files”.
Verder niets. Ik sluit mijn ogen en denk na, over niets, er is niets. En na enkele weken begint dat denken aan niets aangenaam te worden. Het voelt als mediteren. Is dit het vakantiegevoel dat miljoenen mensen hebben wanneer ze als zombies zij aan zij op de hete zandstranden in de zon liggen?
Op een van deze ochtenden stopt om kwart voor negen de levering van de elektriciteit. Alle ogen in huis zijn gericht op de verkoelende ventilator die langzaam tot stilstand komt. Wachten, nog even wachten, en wanneer het duidelijk wordt dat de ventilator niet meer tot leven komt neemt de rust weer over.
Mijn laptop blijft “Harvest” van Neil Young spelen. De opgeslagen energie in mijn batterij voedt nu het enige geluid dat de stilte in het dorp doorbreekt. De mensen om me heen zoeken een plaatsje op om te gaan slapen. Met het stoppen van de elektriciteit stopt ook het leven, slapen kun je ook zonder elektriciteit. Een eenzame brommer in de verte doorbreekt de deken van stilte.
Een uur later is het nog doodstil in het dorp en in huis ligt iedereen behalve ik te slapen. Totdat mijn oogleden ook te zwaar worden om nog een pagina verder te lezen. Ik plaats een hoofdkussen op mijn borst en sluit mijn ogen. Even weg uit deze rust. Ik luister naar het tikken van de regen op het stalen dak. Hier is de aarde ook gestopt met draaien.
De ventilator begint een verkoelende wind te blazen en in het huis tegenover ons slaat Frank Sinatra weer aan. Ik kan het gedreun van de bas in mijn buik voelen. Een blik op mijn horloge verteld me dat de elektriciteit vier en een half uur afwezig is geweest. Dat kan hier gewoon. Dat zou in Nederland ondenkbaar zijn omdat iedereen haast heeft. Haast om oud te worden en zeker niets te missen.
De afgelopen week heb ik haast de hele dag in mijn zijden onderbroek doorgebracht. Ik heb het hofje van het huis niet verlaten. Met muziek, boeken en klassieke films kom ik de dag wel door. De simpele dagelijkse maaltijden zijn vermindert tot het hoogst nodige. De vers gevangen sardines zijn nu gratis en komen haast elke dag op tafel. Decadente kilo’s lichaamsvet zijn verdwenen. Drie potjes Olvarit babyvoeding zouden nu ruim voldoende voor me zijn. De enige luxe die ik me nog veroorloof zijn de drie flesjes bier per dag. Die verruimen de geest voor het slapen gaan.

Ik denk na over de toekomst. Wat wil ik verder met mijn leven? Maar een ding is zeker, ik geniet van mijn rust in dit verre arme land.

zaterdag 21 november 2015

Filippijnen: Romantische tropen?

San Antonio (Mamsi Homestay (Front Room)

Veel mensen hebben een romantisch beeld van de tropen. Er zijn veel mensen die dromen om later in het paradijs met pensioen te gaan. Ruisende kokospalmen langs een strand met een helder blauwe zee. Exotische visgerechten opgediend in een uit bamboe en palmbladeren opgetrokken restaurant met uitzicht op een ondergaande zon die langzaam in het water verdwijnt met alleen het geluid van een brekende golfslag.
Leuk voor een week of drie!

Maar helaas is de werkelijkheid anders!

De romantische tropen met haar hoge temperaturen en haast onafgebroken relatieve vochtigheid van 100% is een zeer ongezonde plaats voor ons westerlingen! Warmte en vocht? Voor wat is dat de ideale combinatie? Juist! Fungus, schimmel, zwemmerseczeem, paddestoelen, zwammen en huiduitslag!
Ik ben hier nu vier en een halve week in de tropen en mijn lichaam begint de eerste slag, maar niet de oorlog, te verliezen. Er verschijnen de eerste sporen van champignons tussen mijn tenen en mijn huid begint, ondanks het meerdere malen per dag baden, de eerste tekenen van de schimmels te vertonen. Rond de nagelriemen van mijn vingers dringen de minuscuul kleine draadjes onder de huid binnen. De huid begint te schilferen. Geen prettig gezicht. De nagels kort en de handen droog houden is de enige remedie. Achter mijn oren heeft een arm van mijn bril ook een perfecte voedingsbodem voor de schimmels gecreëerd. Het is nog niet pijnlijk maar voelt wel geïrriteerd aan.
Schimmels zijn hier in de tropen overal! De sporen zweven door de lucht. Ze ontspruiten op je latex schuim hoofdkussen en de katoenen lakens. Eten een dode boom op achter het huis. Vechten met de fruitvliegen om de kleine zoete bananen op tafel. Krioelen in de draadjes van je katoenen handdoek die op een hoopje in de hoek van de warme kamer ligt te gisten.
Je ruikt de schimmels en vergisting ook overal. Wanneer het een paar dagen zonnig en droog is valt het nog wel mee, maar zodra de regen het benodigde vocht voor de schimmels aanlevert ruik je het verval van de organische verbindingen. Ze zijn niet te stoppen!
Ze zijn zo verwoestend dat ze zelfs het plastic van mijn brillenkoker met succes hebben aangevallen. De plastic brillenkoker is nu een zwarte kleverige opbergdoos geworden. De natuur zal altijd overwinnen, wat er ook gebeurd.
Mijn huid wordt gevoelig en de eerste uitslag, die zachtjes jeukt, afgewisseld met puistjes verschijnt op mijn op mijn ruggengraat tussen de schouders. De plaats die onafgebroken nat is van het zweet. Dat transpireren in de tropen maakt het voor ons westerlingen zo moeilijk. Aziaten hebben na tienduizenden jaren van evolutie veel minder lichaamshaar, en daarmee minder zweetklieren, dan wij westerlingen. Dat maakt hen beter geschikt voor deze omstandigheden maar ons gevoeliger voor alle problemen die met de huid te maken hebben.
Denk eens aan de klassiekers van de Nederlandse literatuur die zich in het voormalig Nederlands Indië afspelen? De ervaringen van de kolonialen in de tropen. “De stille kracht” en “Max Havelaar” vermeldden de moordende hitte, de drukkende luchtvochtigheid en de geur van verval. De randen schimmel veroorzaakt door het opspattende water aan het einde van de regentijd. En de altijd aanwezige ventilatoren aan de hoge plafonds die nooit ophouden met draaien.
In je liezen, die je zeer moeilijk droog kan houden, begint ook wat te groeien. En wat daar groeit is niet zo mooi! Het begint met een onweerstaanbare jeuk die schreeuwt om weggekrabd te worden. Toegeven aan die jeuk maakt het alleen maar erger! De kleine beschadigingen in je beschermende epidermis (de opperhuid) zijn als een openstaande deur voor deze schimmels De schimmels die zich meteen tegoed doen aan je lichaamsvloeistoffen en zich in de warme vochtige omgeving beginnen te vermenigvuldigen.
Ze zijn niet alleen! Niet erg veel later komen de eerste bacteriën op bezoek en die genieten ook van je lichaamsvloeistoffen en van de afvalstoffen die de schimmels achterlaten, en andersom. Een symbiose van verrotting en verval bedacht in de hel. Het beginstadium van doorlopen, zoals met dat in Nederland noemt, is daar. Tientallen crèmes en poeders staan in de drogisterijen in de tropen opgesteld en om eerlijk te zijn heb ik er tijdens mijn reizen maar weinig kunnen ontdekken die helpen.
Een andere pest is de altijd en overal aanwezige insecten! Ze variëren in grootte van een kinderhand tot een muggenstrontje. Ze zijn overal! In het begin zijn ze nog te ontkennen maar nooit te ontwijken, maar na een paar weken gaat je geoefend oog er op letten. Je kijkt om je heen en ze zijn overal. De kleinste zijn minuscuul kleine stipjes die op de witte rand van mijn Kobo ereader nestelen. Wanneer ik goed kijk zie ik ze als kleine stofdeeltjes bewegen. Zijn het mieren, mijten of kevers? Ik weet het niet.
Vooral de mieren weten je altijd te vinden. Elke kruimel voedsel die naast je bord of op de grond valt wordt door het georganiseerde leger van werkmieren afgevoerd naar het nest waar elke seconde van de dag tientallen van die irritante rotzakken worden geboren. Op elk willekeurig moment van de dag zitten er tientallen op je huid en ze bijten ook nog soms. En dat gefriemel jeukt. Als een schurftige straathond ga je onbewust dwangmatig krabben. Dat krabben laat kleine wondjes achter op je vochtige huid. En die kleine wondjes gaan ontsteken. Na vier en een halve week zit mijn lichaam van mijn enkels tot mijn hoofdhuid onder de kleine pijnlijke zweren. En er is geen enkele andere manier om er vanaf te komen dan veel wassen en drooghouden.
Ook de verandering in het dagelijkse menu kan ik goed merken. Ik ben vijf kilo afgevallen. Door de warmte ga je minder eten omdat je lichaam de kachel niet meer aan hoeft te houden. Je lichaam wordt op temperatuur gehouden door de hoge tropische temperaturen. De olie, knoflook, uien, kruiden en specerijen die worden gebruikt voor het bakken en koken zweet je ook voor een zeer klein gedeelte weer uit. Je ruikt na een paar weken anders, in het begin ruik je zoet en dan gaat het langzaam over naar een zurige lucht als ranzige roomboter. Die geur schijnt dan weer goed tegen de muggen te zijn.
Het is ook niet dat ik meteen naar een kroket of een frikadel verlang maar de Filippijnse keuken is niet een van de mooiste ter wereld. Als fanatiek reiziger zijn de lunch en diner bijna in elk land een hoogtepunt. Niet hier. De keuken is na vijftig jaar Amerikaanse overheersing gefundeerd op fastfood. Niet dat ik daar weer vies van ben maar de kwaliteit, omdat de prijs zo laag mogelijk moet worden gehouden, is zo laag dat het een industrie op zichzelf is geworden.
De oneindige lijn van maaltijden met rijst gaat sneller vervelen dan je denkt. De porties op je bord worden met elke maaltijd kleiner omdat de rijst je steeds meer tegen gaat staan. Nu liggen er nog maar twee volle eetlepels in mijn rijstkom waarvan ik mezelf moet dwingen de laatstee hap door te slikken. Dan ben je op het punt aanbeland dat je de hele dag met hongergevoel rond loopt. Je ontlasting is bij gebrek aan vezels, ik hoef nog maar een keer in de drie dagen, zo dun als water. Nee, de tropen zijn niet zo romantisch als ze lijken.

Ik hoop niet dat ik jullie heb bang gemaakt want het is nog steeds leuk om naar de tropen op vakantie te gaan. Er permanent wonen is een heel andere zaak.

Daarom heb ik mijn oog laten vallen op Zuid-Korea om met pensioen te gaan. Een mooi land met een mooi klimaat, sneeuw in de winter en 35 graden in de zomer. Een goede keuken, veel cultuur, vriendelijke mensen en veilig. De tijd zal het leren.

Mieren verjagen op de Filippijnse manier, met petroleum en vuur

woensdag 11 november 2015

Filippijnen: Patat als ontbijt

San Antonio (Mamsi Homestay (Front Room)

Verrassingen krijg je hier in de Filippijnen genoeg! Om vijf over half zes zit ik al naar het kleine scherm van mijn iPhone te staren. Teletekst! Via een Edge verbinding omdat ik geen 3G kan vinden! Kun je dat geloven? Ik kan het toch niet laten om het laatste (Nederlandse) nieuws te lezen.
Eigenlijk is er maar weinig nieuws. Meer vluchtelingen, meer corruptie, meer fraude en minder geld voor de gewone man in de straat. Ook is de grote oceaan een enorme oppervlakte die geen nieuws genereert. Het is nog gisteren in Nederland, 22:30 uur om precies te zijn. Wij zijn al een dag verder! Dus moet ik het letterlijk en figuurlijk met het nieuws van gisteren doen.
Mijn vers gezette mok koffie smaakt prima, koffiepads van de HEMA, terwijl de laatste druppels van de regen die vannacht is gevallen van de bladeren van de boom voor het huis glijden en sporen achterlaten op he kleine led-scherm van mijn telefoon. De eerste vogels maken van het gedempte zonlicht gebruik om de vruchten uit de boom voor het huis te eten. De draaien ze met een snelle beweging met de kop behendig los waarna ze de vruchten in de lucht gooien. Het opvangen in de snavel gaat wel eens mis en daarom ligt de kleine plaats voor het huis elke ochtend bezaait met gemiste vruchten.
Het is op dit tijdstip nog vreedzaam rustig. Over een uur zijn de bouwvakkers weer volop aan het werk met de bijbehorende geluiden, inclusief de radio die we uit Nederland hebben meegebracht. Mamsi is ondertussen ook opgestaan en schuifelt wat slaperig door het huis. Ik hoor de deur van de koelkast open en dichtgaan, ik luister naar het gerinkel van glaswerk en borden in de bijkeuken. Een teken dat er aan het ontbijt wordt gewerkt.

Na drie weken op het platte land van de Filippijnen kan ik gerust zeggen dat ik al redelijk gewend ben. Maar wat er na een klein half uurtje uit de keuken komt slaat alles! Een bord vol met goudgele patat wordt op de koffietafel gezet naast een theeschoteltje waarop een hoopje ruwe suiker ligt. Als wolven werpen mijn huisgenoten zich op de patat terwijl ik me nog steeds verbaas.
‘Kom! Eet!’, roept mamsi.
Voorzichtig probeer ik een staafje patat, die ik eerst doormidden breek, terwijl Lyka even een schoteltje met wat zout en peper voor me maakt. De patat van zoete aardappelen smaakt verbazingwekkend goed. Ik hoef ook het dikke monster niet meer van het eten af te houden want die is gisteren, een dag later dan afgesproken, eindelijk naar Manila vertrokken. Dat is een mond minder om te voeden.

In de doos naast de bamboe sofa hoor ik het nieuwe leven piepen. Afgelopen zondag heeft Ming, de huiskat, drie kitten geworpen. Het hele gezin is nog steeds verbaasd over mijn verhaal van de doos en dat Ming daarin zou werpen. Even op het internet opgezocht hoe het ook weer ging.
Dit jonge leven in dit arme land is verbazend! Hoe arm de mensen hier zijn en hoe slecht de mensen het hier ook hebben hun voorliefde voor dieren en planten kent geen grenzen. Dus ook voor hun aangelopen katten en rioolterriërs die je overal tegenkomt als bewakers van het weinige dat ze bezitten! Er blijft altijd wel wat van de maaltijd over en ’s avonds kijk ik verbaasd, vanaf mijn zitplaats op het trapje voor het huis, naar wat die kat allemaal eet! Zelfs uien en knoflook laat de poes niet in haar gehalveerde kokosnootschaal liggen.

Buiten wisselen zware buien de droge opklaringen af. De lucht is muisgrijs met witte plukken lagere bewolking, er is geen stukje blauw te zien. Voorlopig blijft het wel zo verteld mamsi uit ervaring. Het tyfoon seizoen komt er aan en dan kun je dit weer verwachten. Niet dat het veel uitmaakt want de mensen hebben hier toch niets anders te doen dan wachten op de volgende dag.
Dat gelaten wachten intrigeert me. Overal in de armste landen zie je mensen zitten wachten. Niet op de bus, niet op een geliefde die moet thuiskomen, nee, wachten, gewoon op niets wachten. Voor het huis, met een groepje oude vrouwen of mannen bij elkaar, gewoon wachten. Na drie weken begin ik dat gevoel ook te ontwikkelen. Het lijkt een natuurlijke rust te zijn. Net zoals een visser die roerloos, verzonken in zijn gedachten, uur na uur naar zijn dobber zit te staren.
Is de rest van mensheid vergiftigd? Kijk eens om je heen? Waar je ook bent, ik weet zeker dat er een heel leger mensen om je heen naar het kleine beeldscherm van hun mobiele telefoon zit te staren. Internet, een digitale drug waaraan drie kwart van de moderne maatschappij aan verslaafd is. Het ontbreken, of haast ontbreken, van een internet verbinding lijkt mijn verblijf in een vissersdorp in de Filippijnen alleen maar aangenamer te maken. In plaats van vergiftigt te worden met onnodige informatie in de vorm van niet geverifieerd nieuws of domme filmpjes op youtube lees ik boeken en kijk de klassiekers uit de film geschiedenis. Thuis in Zaltbommel heb ik 120 kanalen op de kabel en er is niets op tv dat ik zou willen zien. Dan maar naar het internet? Ik weet het nog steeds niet of het internet een zegen of een vloek is voor komende generaties.

Na drie dagen werk zijn de jongens bijna klaar met de muren. Straks beginnen ze aan het plaatsen van de deur die mamsi gisteren in Legazpi heeft gekocht. Helaas geen beige op voorraad dus is het een roze geworden. PVC tegen het rotten in de vochtige omgeving. Vanzelfsprekend laat ik ze maar hun gang gaan. Mijn advies wordt niet geloofd en zeker niet gewaardeerd.
Na een uur of drie worstelen staat het kozijn in de uitsparing en is vastgezet met een paar flinke klodders cement. Het kozijn staat niet waterpas en niet haaks. Wanneer na een uurtje uitharden de deur in het kozijn wordt gehangen staan ze te kijken alsof ze het wiel hebben uitgevonden. Hoofdschuddend zie ik ze de rubber veren, die de kier tussen de deur en het kozijn moeten afsluiten, uit het kozijn trekken.
‘For transport only!’, verzekert de stukadoor/voorman.
Zonder een woord te zeggen glimlach ik en ga terug naar mijn slaapkamer om wat te lezen.
’s Nachts luister ik naar het windspel dat de deur in de sponning laat rammelen. Het zijn  de geluiden van een land in ontwikkeling en opbouw. En dat maakt deze landen nu juist zo leuk. Wanneer ze net als Nederland zijn verworden is de lol er af!
Copyright/Disclaimer