India: “Vrede begint met een glimlach” deel 2

  Calcutta (The best Inn), woensdag 12 januari 2011

 
De tweede etappe van vandaag gaat richting het graf van Moeder Teresa.

Maar voordat we daar arriveren hebben we nog veel meer intense ervaringen in Calcutta. Ook de tweede etappe is een stevige wandeling. De frisheid van de ochtend is zo goed als weggetrokken en heeft plaatsgemaakt voor een aangename temperatuur. India is veel meer dan de kerrie. En dan heb ik het niet over de gele kerriesaus die uit de zakjes van Conimex komt maar kerrie’s in honderden variaties. Gefrituurde snacks, veelal gemaakt van peulvruchten en gefrituurd in alle mogelijke smaken zijn ook overal in enorme zakken te koop! En lèkker! Misschien niet zo gezond maar wel populair. De gemiddelde Indiër heeft dan ook aardig wat overgewicht.  
Op elke meter langs de wegen en straten gebeurt er wel iets dat een klein inkomen oplevert. Het is in dit derde wereldland misschien moeilijk om aan de kost te komen maar daar staat tegenover dat het voor velen het enige is wat ze die dag moeten doen. Zorgen dat ze enkele keren per dag hun maag, en die de magen in hun gezin, kunnen vullen. Ik zie vanuit mijn oogpunt geen enkele drang om voor morgen, overmorgen, volgende week of volgende maand te werken en te sparen. Belastingen bestaan niet voor deze mensen uit de onderste kaste en de arbeidersklasse. Maar er zijn ook opvallend veel alleenstaanden mannen in India. De reden daarvoor is erg eenvoudig, ze kunnen niet voor een ander zorgen. Prostitutie is zo omvangrijk dat het niet eens meer opvalt!  
Het belangrijkste voor een inwoner van deze miljoenenstad is dus eten op tafel en op zijn tijd een kop Masala Chai! Een mix van kruiden en specerijen vermengt met melk en water, en een overvloed aan suiker om voldoende koolhydraten binnen te krijgen. Deze verkoper prijst zijn drank aan en giet met een sierlijke boog de Chai terug in de grote pan. De geur van kaneel en kardemom verspreid zich. Een vriendelijke glimlach is hier de norm, ook wanneer je niets koopt.  
Een mysterie ontvouwd zich voor onze ogen. India en heilige koeien, hoe zit dat nu eigenlijk? Over die koeien kunnen we kort zijn! Wij hebben er in bijna vierentwintig uur nog geen een op straat zien lopen. Vreemder nog, we lopen langs een slager die hompen vlees aan haken heeft hangen die zo groot zijn dat ze haast wel van een rund moeten stammen. Alleen het hoge vetgehalte brengt me aan het twijfelen! Een kleine geit eet bladeren van een geofferde bos takken. Zijn het kruiden? Ik kijk nog eens goed naar de gebreide kleding die het dier draagt. Al deze goede verzorging en aandacht kan maar een doel hebben. Een einde in de kookpot. We zijn in oost-India, tegen de grens met Bangladesh dat vroeger oost-Pakistan was. Een moslimland waar koeien en geiten beide zonder problemen de pot in gaan!  
Gegiechel en luid gelach trekt onze aandacht. In een lege ruimte zijn twee jongens een spel aan het spelen dat ik me nog uit Birma kan herinneren. Op een tafel met een heel dun laagje schelpenzand schieten ze een soort damstenen met hun wijsvinger richting elkaars stenen en richting de hoeken. Het is een mix van knikkeren en poolbiljart. Er is een schietsteen die beiden moeten gebruiken zoals de witte bal bij het poolbiljart en de stenen dienen in de hoeken in het zakje te verdwijnen. Je moet je ook je tegenstander het niet te gemakkelijk maken om te scoren. De regels zijn eenvoudig. Je moet bij elk schot minimaal een eigen steen hebben geraakt. Het is in ieder geval een stuk moeilijker dan het lijkt en we slaan de uitnodiging om het zelf te proberen dan ook vriendelijk af. Buiten rammelt er een stokoude tram voorbij. Later lees ik dat er al sinds 1900 elektrische trams in Calcutta rondrijden! En deze is zeker meer dan 50 jaar oud! Ik kijk Jack aan en we weten meteen wat er wordt bedoelt. Komende dagen gaan we zeker ook een keer een ritje met de tram maken. In wereldsteden is een rit met het openbaar vervoer een van de beste manieren om een goede indruk te krijgen van die nieuwe wereld. De hele stad glijd langzaam aan je voorbij. 
Dit beeld laat India zien zoals het is. Armoede en rijkdom schurken tegen elkaar aan. Een straatarme dakloze ligt op straat te slapen terwijl een rijke met volgeladen tassen passeert. Het gebouw op de achtergrond zou in de westerse wereld een bord boven de deur hebben “Onbewoonbaar verklaard”. Hier wordt het zonder problemen geaccepteerd omdat iedereen geloofd dat dit je lot is en dat lot is je door de hoogste hand opgelegd. De hand van god.    
Nog wat meer indrukken zonder dat ik er wat over kan vertellen. De camera klikt en mijn hoofd probeert de beelden te ordenen en relevante informatie op te slaan. Helaas lukt dat niet altijd. 
Moeder Teresa is natuurlijk een icoon van menselijke opoffering zonder enig eigen belang en we wilden haar erfenis voor geen goud missen. Deze in Noord-Macedonië geboren vrouw heeft zich zonder enige twijfel volledig ingezet voor de armen van Calcutta. Ze is ruim tien jaar geleden in 1997 overleden. Ze heeft de “Nobelprijs voor de Vrede” gewonnen voor haar werk in de sloppenwijken van Calcutta. Na haar dood werd in India een dag van nationale rouw afgekondigd. Ze ontving een staatsbegrafenis, een eer die in India normaal alleen verleend wordt aan de hoogste politieke leiders. In 2003 werd ze zalig verklaard en in de toekomst volgt er zonder enige twijfel haar heiligverklaring door de rooms-katholieke kerk. Dat neemt niet weg dat er geld moet worden verdiend om alle liefdadigheid draaiende te houden. Voor een moment twijfel ik of ik ook niet een souvenir zal kopen. Helaas hebben ze niets nuttigs dat ik het hele jaar kan gebruiken en zo altijd zal terugdenken aan deze reis naar India. Ik gooi wel wat extra in het offerblok!     
Helaas arriveren wij om vijf voor twaalf terwijl het gebouw om twaalf uur alweer wordt afgesloten. Toch waren deze driehonderd seconden genoeg om te zien en te voelen hoeveel goed deze uitzonderlijke vrouw heeft gedaan voor de armen van Calcutta. Het is meer dan een monument! Moeder Teresa ligt hier werkelijk begraven, en dat maakt het nog indrukwekkender. Ze is nog steeds omringt door haar volgelingen die haar werk voortzetten. Er zijn 28 miljoen Christenen in India en het lijkt dat de concentratie rond deze plaats het grootst is. 
Niet ver van het “The Mother House Of The Missionaries Of Charity” treffen we op weg naar Sudderstreet de “St James Church” langs de weg aan. We hebben al een astronomisch aantal indrukken te verwerken gehad en aan Jack te zien zou het eigenlijk wel genoeg voor vandaag moeten zijn. Het is net na 12:00 en ik heb geen zin om de hele middag te gaan luilakken. Eerst even naar de kerk, daarna de lunch en dan zijn we alweer een uur verder!    
De koelte in de kerk herinnert ons hoe warm het nu buiten eigenlijk is. De middagwarmte is onopvallend en snel over de stad gekropen. Ze is niet drukkend en vochtig dus toch ook wel een beetje aangenaam. Het huis van god is er een zoals je dat verwacht. Een oase van stilte in een drukke stad. De zon valt op een gebrandschilderd glas in lood raam. De kleuren lichten in de kerk op als een goddelijke regenboog die de weg lijkt te wijzen naar het juiste pad van Jezus Christus. De kerk kan wel wat restauratie werkzaamheden gebruiken. Maar wie gaat dat betalen? De vaste bezoekers zijn straatarm, het stadsbestuur moet elke cent tien keer omdraaien, internationale hulp is er niet omdat er tienduizenden van deze kerken in India zijn en de lokale religies geloven in Sheva, de god van de vernietiging. Het universum is dynamisch en niets zal eeuwig bestaan. Zelfs de heilige Mt Everest zal in haar geheel als zand naar de oceaan worden gespoeld! Een klein monument voor gevallen kameraden uit de Britse koloniale tijd trekt mijn aandacht. Vriendschap en respect is van alle tijden, hoewel het bij de jeugd van tegenwoordig lijkt af te nemen.        
Met links en rechts foto’s schietend gingen we nu op weg naar de lunch in het rugzakcentrum dat in Calcutta “Sudderstreet” heet. En dan is daar plotseling de eerste heilige koe in Calcutta. Het dier aanschouwd een cricket wedstrijd. Cricket is de sport in India, het is groter dan het voetbal in Europa! Voor een belangrijke cricketwedstrijd stopt het hele land waar ze mee bezig zijn! Daarom droomt ieder kind om een Cricket held te worden en zo voor zijn hele familie kan zorgen. 
De mensen zijn vriendelijk en trots. Overal waar je komt en vraagt of je een foto mag maken poseren ze zonder een woord te zeggen. Zoals deze medewerker van een telefoonmaatschappij. Een blik in de kast spreekt duizend woorden. Het is voor ons onbegrijpelijk dat de telefoons in Calcutta werken! 
In het “Super Chicken Restaurant” bestellen we een Indiase maaltijd zonder ook maar na te denken over wat voor eventuele ellende deze zou kunnen brengen. Het grote aantal buitenlanders geeft ons wel wat vertrouwen in de veiligheid van het voedsel en de kookkunsten van de koks. Wat me ook opvalt dat de kennis van Jack, een Engelsman die toch veel over Indiaas eten zou moeten weten, veel van de gerechten niet kent. De kip uit de tandoori oven en de verse naan broden zijn bekend maar de twee daal gerechten zijn voor ons beiden onbekend terrein. De donkere heeft mijn voorkeur, Ik heb geen idee wat ik heb besteld (Dal makhani) maar het smaakt me uitstekend. De Indiase lunch was in ieder geval heerlijk en ik moet er zelf om lachen dat we zo angstig waren om te gaan eten. Of het problemen oplevert zien we morgen wel weer! Ik neem nog een groot glas loeihete zwarte thee om mijn lichaamsvloeistoffen aan te vullen en het verteren van deze maaltijd te bespoedigen. Dan gaan we op pad voor de laatste attractie voor vandaag.

 
Toen ik deze mooie dag uit januari 2011 ruim tien jaar later in juni 2021 begon te herschrijven had ik nooit kunnen bevroeden dat mijn herinneringen zo sterk waren bij het weerzien van de foto’s. Het worden zelfs drie verhalen over deze eerste dag in Calcutta, Bengalen, India! Ik vraag me dan ook af wat ik nog in mijn geheugen opdiep over de volgende dagen in India.

India: “Vrede begint met een glimlach” deel 1

Kolkata (The best Inn), woensdag 12 januari 2011

Ik denk dat deze uitspraak van Moeder Teresa één van de beste is die ik ooit heb gehoord.

Vandaag is het dus onze eerste echte dag in Calcutta. Laat ik het vanaf dit moment maar Calcutta noemen omdat de eigen bewoners van deze miljoenenstad haar ook zo noemen.

Met pijn in de heupen en anderhalf uur vroeger dan gepland, ik heb de tijd van mijn iPhone niet aangepast, word ik in een koude kamer wakker. Het is buiten nog donker en ik begrijp meteen wat er mis is. Binnen een minuut wijzig ik de tijd op mijn iPhone en doe het licht weer uit. De volgende anderhalf uur slaap zijn een welkome extra aanvulling na de lange dag van gisteren. 

Bij het tweede alarm van mijn mobiele telefoon gaat het licht aan en als eerste word er koffie en thee gezet. Wat is zo’n dompelaar dan toch een heerlijk attribuut om in je rugzak te hebben. Het is een beetje onwennig om met iemand anders, zeg maar vriend, wakker te worden in dezelfde kamer. Ik reis graag alleen en deel af en toe wel eens een kamer maar privacy wordt steeds belangrijker voor me. Maar tijdens deze twee weken wordt het dus een kamer delen. Vijf minuten eerder dan afgesproken arriveert ons ontbijt en dat valt niet mee of tegen. Alleen de kruidige thee, Masala Chai, is te zoet en die krijg ik dus echt niet weg. Mijn twee sneetjes geroosterd brood met omelet gaan wel goed naar binnen. Het vult me niet volledig maar het is voldoende om de dag mee te starten.

Tijdens het ontbijt gaat een van de Indiase broers op mijn bed zitten om over de aanstaande fooi voor hun te onderhandelen. Jack en ik kijken elkaar vreemd aan! Het is onze tweede dag, eigenlijk de eerste echte dag, en ze willen het over een fooi hebben? Begrijpen ze dan niet dat ze een fooi moeten verdienen door goede service te verlenen? Misschien zijn er een paar Amerikanen op bezoek geweest die ze zo maar een weeksalaris fooi hebben gegeven? Ik werk ze vriendelijk glimlachend de deur uit. Zodra die in het slot is gevallen moeten Jack en ik hard lachen. We hebben veel mee gemaakt tijdens onze reizen maar dit slaat werkelijk alles! 

Vandaag is dus Calcutta aan de beurt om ontdekt te worden. Iets over acht uur storten we ons in deze vreemde wereldstad. We lopen vandaag wild, met een beetje richtingsgevoel en geholpen door mijn Garmin 400t, naar het noorden waar onze doelen voor vandaag liggen. Wat ons als eerste opvalt is dat het in de stad heel erg fris is zo vroeg in de ochtend. De mutsen gaan op en ook de Indiërs gaan vaak getooid in een wollen muts. De koude wind uit de Himalaya’s stroomt in januari over de laaglanden richting de golf van Bengalen.    

Het is muisstil in onze straat. Mijn camera klikt en ik kan alleen maar hopen dat Jack niet denkt dat mijn fotograferen hem ophoud. Elk raam, elke poort, elke deur en elke gevel verteld een verhaal aan iedereen die wil luisteren. Zelfs een opgeknapte Royal Enfield schreeuwd om gefotografeerd te worden.

We gaan een paar keer een hoek om en komen zo op de “Ashutosh Mukherjee Road”. Een hoofdstraat, een verkeersader, en hier is het wel heel erg druk! Dit is iets wat ik moeilijk kan verwerken, Ik heb nog nooit zoveel indrukken tegelijk moeten verwerken in Azië en heb het gevoel dat mijn hoofd straks uit elkaar zal spatten of imploderen, dat is ook nog een mogelijkheid. Snel weer een zijstraat in waar het minder druk is!    

We zien het leven in een wereldstad van arme mensen die zich rijk voelen! Van enige afgunst is in India geen sprake. Mensen leven op de straat omdat het “karma" is. Ze accepteren hun bestaan zonder vragen te stellen. Het is nu eenmaal zo.Ik heb geen idee of we door een rijke of een arme buurt wandelen. Een ding weten we wel, we voelen ons niet onveilig in deze wereldstad. Stap voor stap komen we dichterbij het “South Park Street Cemetery”, ons eerste doel voor vandaag.  

De slierten rook van de honderden houtvuurtjes waarboven wordt gekookt blijft tussen de oude koloniale gebouwen hangen. Vermengt met de geur van kruiden en specerijen kan ik niet zeggen dat het stinkt in Calcutta.

Een verongelukte taxi staat langs de weg geparkeerd en wij vragen ons af hoe hard deze klap wel niet moet zijn geweest om het dikke oude staal van de Engelse auto zo op te vouwen?    

Bij elke “bodhiboom” (banyan tree) langs de straat is een altaar ingericht. Indiase vrouwen met een rode of mannen met een witte stip op hun voorhoofd laten ons merken dat spiritualiteit in India nooit ver weg is. Tachtig procent van de Indiërs is Hindoe! Dan begrijp je wel dat het Hindoeïsme nooit ver weg kan zijn. De “Bindi” is een krachtig symbool in het Hindoeïsme.

Een miljoenenstad als Calcutta produceert natuurlijk ook een enorme berg afval. Het afval wordt door een groot leger vuilnismannen met behulp van een vloot oude vrachtwagens naar buiten de stad vervoerd. Maar dat “verse” afval stinkt niet en alles dat kan worden hergebruikt wordt er tussenuit gevist!

Net voordat we het “South Park Street Cemetery” bereiken vinden we het tijd voor een kopje koffie en een snack. Natuurlijk zijn we nog steeds een beetje angstig voor het echte straatvoedsel maar bij dit kleine professionele café ziet alles er zo goed uit dat we ons maar aan een samosa wagen. Het smaakt me zelfs zo goed dat ik tegen beter weten in nog een tweede eet. 

Het “South Park Street Cemetery” is de hoofdbegraafplaats van de Engelse Oost-India Company en daarmee een verzameling van rijkelijk versierde graven van de ambtenaren, rijken en nobele uit een ver verleden. 

Je mag het luguber vinden maar in Azië is er niets luguber aan oude begraafplaatsen. De kolonisator heeft bijna altijd mooie en uitbundige grafmonumenten achter gelaten voor de zielen die “het thuisland" nooit meer zouden zien. Hele gezinnen zijn hier bijgezet in graftombes die ook nu, na meer dan honderd jaar, nog mooier en beter zijn dan de woningen voor veel Indiërs aan de andere kant van de hoge muren.    

Alle bouwwerken op deze begraafplaats stralen rijkdom en autoriteit uit. De slecht onderhouden tuin en bomen geven de omgeving een buitenaards gevoel. Ik vraag me in stilte af wat Jack van ons bezoek aan deze begraafplaats vind. Ik denk niet dat hij een cultuurbarbaar is maar of dit zijn ding is? 

Voor de armen en lagere bestuurders en lagere ambtenaren rest niets anders dan een plaquette in een muur gemetseld. Alles genummerd en gecatalogiseerd net als honderd jaar geleden toen de Britten hier de scepter zwaaiden.     

Deze plaquette herdenkt “Augustus Clevland”. Hij verwisselde op negentien jarige leeftijd het tijdelijk voor het eeuwige aan boord van een schip genaamd “Atlas” dat hem naar Kaap de Goede Hoop, Kaapstad, vervoerde om zijn gezondheid te herstellen. Na zijn dood werd zijn lichaam in een vat met brandewijn bewaard om het te conserveren. Later is zijn lichaam met de loodsboot aan land gebracht in de Kaapkolonie. Hij zal daar hoogstwaarschijnlijk ter plaatse begraven zijn en dit is het monument ter herdenking van deze jonge gewaardeerde ambtenaar van het Britse keizerrijk.

Buiten de poort van de begraafplaats heb ik even tijd nodig om alles te laten bezinken. Een blikje cola verfrist me en geeft me de benodigde energie om weer verder te gaan. Voor mij is het eigenlijk al genoeg voor vandaag maar we hebben slechts twee weken de tijd in India dus heb ik me voorgenomen om zoveel mogelijk te doen wanneer het nog mogelijk is.

Op dit moment tijdens het beschrijven besluit ik om deze eerste dag in Calcutta op te delen in twee delen. Anders wordt het verhaal over vandaag wel heel erg lang!