Indonesië: Voor het eerst over de evenaar

Surabaja (Garden Hotel), woensdag 7 mei 2008

Al heel erg vroeg in de ochtend worden de eerste stappen gezet voor onze reis richting Indonesië. Het is nog donker wanneer de bus zijn weg door het ochtendgloren richting de luchthaven van Bangkok zoekt. We zijn opgewekt en we hebben er allebei veel zin in. Het overstappen in Kuala Lumpur is geen probleem, het verschil in prijs tussen AirAsia en Thai Airways is zo groot dat de besparing voor het retour ticket bijna voor de eerste week betaald.
Het loopt allemaal op rolletjes en voordat we ècht wakker zijn zitten we alweer in het café naast de vertrekhal van het KLIA-LCCT in Kuala Lumpur. Koffie met een broodje en de Lonely Planet van Indonesië in de hand. Het is nu voor het eerst dat ik ècht een serieuze blik waag in de LP en een begin maak met de planning voor de eerste week van onze reis.
Het begin van onze reis door Indonesië ziet er op papier gemakkelijk uit en binnen een half uur is de eerste week ingevuld en half gepland, het reisboek kan weer dicht. Tettje heeft nu zelf ook leesvoer over de reis bij zich en dat maakt het voor mij allemaal een beetje gemakkelijker. Ik hoef nu niet vier weken de kar te trekken. Tettje voert nu zelf ook plannen, ideeën en bestemmingen aan.
Surabaya ligt al verborgen onder een deken van duisternis wanneer de Airbus A-320 iets voor zes uur in de avond land op de Juanda Surabaya luchthaven. Er valt bij de aankomst een last van mijn schouders en ik feliciteer Tettje uitgebreid met zijn eerste passage over de evenaar. Daar drinken we later vanavond nog wel een biertje op. Het is hier in Surabaya om half zes ’s morgens licht en om half zes ’s avonds weer pikkedonker. Dat is wel even wennen, en het houdt in dat je de dag vroeg moet beginnen.
Het was niet traumatisch maar ik had wel mijn bedenkingen of het visa bij aankomst gemakkelijk zou gaan. Had de zaak “Wilders met zijn film Fitna” hier wat veranderd voor de Nederlandse toerist? Nee dus, het ging efficiënt en snel, na de betaling van de 25 Amerikaanse dollars per persoon zit er weer een grote sticker in mijn paspoort.
Tijdens het wachten op vier Iraniërs, die uitgebreid door de immigratie worden gecontroleerd, heb ik ook nog de mogelijkheid om wat vragen te stellen aan de Engelsman achter ons die hier voor zaken is. De meeste vragen die ik stel worden snel en duidelijk beantwoord, wat onze reis naar ons gereserveerde hotel aan de rand van de binnenstad van Surabaya een stuk gemakkelijker maakt.
Vanuit de taxi bekijken we de eindeloze stoet kleine rokende tweetakt brommertjes. Ze schieten snel als vissen door het water links en rechts door het verkeer langs ons heen, ze zijn te snel om ze in je op te nemen maar snel genoeg om je te ontwijken. Onze chauffeur kan er trouwens zelf ook wel wat van. Wanneer dit de gebruikelijke manier van rijden is in Indonesië dan zullen we de komende weken nog wel een paar keer flink schrikken.
Op de luchthaven was er al een misverstand geweest over het hotel. Mijn papieren hebben het over het “Garden Palace Hotel” en de chauffeur heeft het over het “Garden Hotel” Nu geloof ik liever mijn eigen reservering dan een taxichauffeur in een vreemd ver land maar ik dit geval blijkt de taxichauffeur toch gelijk te hebben. Hoe zit de zaak dus in elkaar?
Het “Garden Palace Hotel” is een 4/5 sterren hotel met een 3 sterren vleugel met de naam “Garden Hotel”. Zelfde blok, zelfde management alleen een andere wat oudere vleugel. Ik was standvastig en wilde in de vier sterren vleugel verblijven, in het hotel met de naam die op mijn reservering stond. Aan de andere kant zie ik toch ook mijn ongelijk in. Vanzelfsprekend blijft er niets anders voor mij over dan me verontschuldigen bij de manager en we zijn allang blij dat we het tweepersoons bed kunnen omzetten in twee eenpersoons bedden, zonder extra kosten. De kamer is oké voor die prijs en zo kan ik dus het "Garden Palace Hotel” in Surabaya aanbevelen. We gaan snel weer op weg om wat te eten en we lopen in het donker totaal verloren. Een pinautomaat is het eerste dat we nodig hebben! We lopen steeds de verkeerde kant op! We vragen de lokale bevolking naar een pinautomaat en die stuurt ons alle kanten van de windroos op totdat we worden overvallen door een zware regenbui. Dat wordt schuilen en wachten. Het is onaangenaam rustig en donker op straat.
Een dronken man, in een streng islamitisch land, valt ons de hele tijd lastig met vragen waarvoor je een kind een draai om zijn oren zou geven. In dit geval zijn alle vluchtwegen door het gestaag neerdalende hemelwater versperd. Negeren en zwijgen, en hopen dat hij in de neerstromende regen verdwijnt.
Tijdens het in het niets staren ontdekken mijn ogen in het onderbewustzijn een goed verstopte ATM-machine van een Indonesische bank en ons geluk houdt daar gelukkig niet op! De ATM heeft het Cirrus symbool op de voorkant staan en niet veel later staan Tettje en ik beiden met een kleurrijke bundel Indonesische Rupiah in ons hand.
Het geld is kleurrijk maar de afgebeelde moslims zien er niet erg vriendelijk uit. Het is ons meteen duidelijk dat toeristen in het streng islamitische Indonesië eigenlijk niet welkom zijn. Ze worden getolereerd omdat ze geld, veel geld, komen brengen! En wanneer de kaffers geld komen brengen behoeft de lokale bevolking minder te werken.
De dansende regendruppels, in het licht van de koplampen van de auto’s op de weg, worden kleiner en het duurt niet lang voordat wij de dronkaard ontvluchtten. Drie maal is scheepsrecht en daar staan we dan voor de uitnodigende deuren van een enorm winkelcentrum. “Foodcourt op de vierde verdieping”, schreeuwden de uithangborden rond de roltrappen.
In een met fel TL licht en formica meubilair hebben we snel gekozen. Een Nasi Goreng voor Tettje en een Mee Goreng en Gado-Gado voor mij. Het geserveerde eten is heerlijk en ik voel me van binnen warm worden. Tegelijk stromen de krachten langzaam uit mijn lichaam na deze lange dag. We hebben een goed gevoel bij deze plaats en het duurt niet lang en we liggen op één oor. Morgen staan we om zes uur op en gaan voor het eerst de stad in.

Indonesië, een gordel van smaragd

Zaltbommel

Als er één land is dat vroeger tot mijn verbeelding sprak dan was het wel Indonesië. Het mysterieuze stuk Nederland aan de andere kant van de wereld. Het was één van de weinige kolonies die we nog hadden aan het begin van de tweede wereld oorlog. De tweede wereld oorlog die de politieke verhoudingen in de wereld voorgoed zou veranderen. Een golf van onafhankelijkheden rolde over zuid-oost Azië.
De Japanners maakten een eind aan het Nederlands-Indië zoals wij dat kenden en zeer belangrijk was voor de Nederlandse economie. De Nederlanders werden door de Japanners opgesloten in kampen en de Indonesiërs verwelkomden de Japanners als bevrijders. Het rommelde al langer in de oude kolonie.
Op 17 augustus 1945 roepen de nationalistische vrijheidsstrijders onder leiding van Soekarno en Hatta de Republiek Indonesië uit, die vanzelfsprekend niet door Nederland wordt erkend. Nederland voelt zich verraden door de Britten en bestolen door de Indonesiërs. Het gevolg is een bijna vijf jaar durende oorlog tussen de nieuwe orde en de oude overheersers. Meestentijds heeft deze oorlog het karakter van een guerrilla oorlog, maar twee keer - in 1947 en 1948 - gaat Nederland in het offensief: de zogenaamde Politionele Acties. Op 27 december 1949 draagt Nederland na een te lange en ongelijke strijd de soevereiniteit over aan de nieuwe regering van Indonesië.
In Nederland wordt in de geschiedenisboekjes alleen de onafhankelijkheidsdatum van 27 december 1949 gehanteerd. In 2005 maakt minister Ben Bot van Buitenlandse Zaken eindelijk bekend dat Nederland de officiële datum van de zwaar bevochten onafhankelijkheid van het Indonesische volk op 17 augustus 1945 zal erkennen.
In Nederland, dat zelf gebukt ging onder de bezetting van een Duitse agressor, was door de beperkte communicatie, tussen de kolonie en het moederland, maar weinig bekend over de oorlog in het oosten en de verschrikkingen van de Japanse bezetting. In Nederland zagen velen de afvoer van de Joodse medeburgers maar het dagelijkse leven in de eerste jaren van de bezetting kabbelde langzaam voort.
Het is vreemd dat we van alles leren in de geschiedenislessen maar dat wanneer ik nadacht over wat we hebben geleerd over Nederlands-Indië de verfilming van de “De Stille Kracht” van Louis Couperus het eerst in me opkomt. Ook bij de lessen Nederlandse literatuur komen er maar weinig boeken ter sprake die gaan over onze verloren kolonie. Was het een gevoel van schuld of een vorm van ontkenning van de gruweldaden die we na de oorlog hebben begaan? Is Nederlands-Indië opzettelijk uit onze geschiedenis gewist en heeft de tijd langzaam de deken van geheimzinnigheid rond deze periode van de stoffige feiten weggetrokken?
Het overgrote deel van de Nederlandse bevolking kwam pas in aanraking met het voormalige Indonesië toen vanaf 21 maart 1951 de eerste boot met Molukse vluchtelingen in Rotterdam arriveerde. Nederland zat in de wederopbouw en de eerste tekenen van herstel en verbetering van de leefomstandigheden werden bij een brede laag van de bevolking voelbaar.
Mensen die van huis en haard waren verdreven en thuis kwamen in een vaderland waar helemaal niets aan hun altijd groene land ver over de evenaar herinnerde. Boot na boot volgde en een haast niet opneembare stroom donkere vluchtelingen mengde zich tussen de melkwitte bevolking.
Bij aankomst in het koude en kille Nederland stond hun nog een grote tegenslag te wachten. Nederland had Indonesië belooft dat ze de oude KNIL soldaten zou ontwapenen, m.a.w. ontslaan uit de actieve dienst met alle gevolgen van dien. Ze waren nu verraden door hun werkgever en beschermer, overgebracht naar een ver vreemd koud land zonder werk en mochten volgens de wet ook niet werken. Weggestopt in diverse kampen, vaak overblijfselen uit de tweede oorlog, verspreid over het land werden ze min of meer aan hun lot overgelaten. De betrokken partijen gingen er toch van uit dat de detachering in Nederland maar van tijdelijk aard was en hooguit enkele maanden zou duren voordat ze weer terug op transport gingen naar de Republik Maluku Selatan (RMS).
Helaas voor de Indonesiërs die naar Nederland waren gelokt, maar gelukkig voor ons, is dit nooit gebeurd. Langzaam werden de donkere mensen in onze witte samenleving opgenomen. Met die vreemde vogels waren er ook vreemde groenten, fruit, kruiden en gerechten naar ons land gekomen. Nederlanders leefden in een relatieve welvaart en na het einde van de tweede oorlog rolde er een golf van grote veranderingen over de hele wereld. De “Rock & Roll” deed zijn intrede en vrouwen kregen meer rechten en vrijheden. Er was een nieuwe samenleving uit de as van de vernietiging van de tweede wereldoorlog opgerezen.
Toen het werkverbod voor de Indonesiërs eindelijk werd opgeheven werden er exotische zaken zoals pinda's en Nasi Goreng in ons land geïntroduceerd. De eerste Indonesische restaurants werden geopend en de rest van de opmars van de Indonesische gerechten en gewoonten is bij jullie bekend. Ik weet nog goed dat we aan het begin van de jaren zeventig een voorzichtige vorm van Nasi Goreng op tafel kregen. Maar niet voor mijn vader! Die hield angstvallig vast aan zijn varkenskarbonade met andijvie en aardappels, vanzelfsprekend verdronken in een plas met water aangelengde jus.
De Nederlandse regering heeft wel haar verantwoordelijkheid van zich afgeschoven voor deze groep en bij de eerste generatie was daar na 25 jaar veel wroeging over ontstaan. Dit leidde tot vijf zinloze kapingsacties waarbij zinloos bloed werd vergoten en levens verloren gingen.
1. De treinkaping bij Wijster vond plaats op 2 december 1975 bij het dorp Wijster (Nederlandse provincie Drenthe).
2. Vanaf 4 december 1975 was er de bezetting van het Indonesische consulaat in Amsterdam.
3. De treinkaping bij De Punt begon op 23 mei 1977 om negen uur 's morgens.
4. Tegelijkertijd de gijzeling van een lagere school in Bovensmilde.
5. Op 13 maart 1978 vielen drie Zuid-Molukkers het provinciehuis van Drenthe in Assen binnen.

Allemaal geschiedenis, bekend of onbekend!

Maar de huidige geschiedenis kent ook roerige tijden! Met argusogen houdt ik de berichtgeving uit Indonesië in de gaten. Nederland ruziet nog steeds met Indonesië over de mensenrechten. Het mag dan wel een islamitisch land zijn maar met zoveel verschillen eilanden, volken en politieke overtuigingen kan je niet over een volk praten.
Sinds Geert Wilders zijn film Fitna heeft gepubliceerd zijn er dagelijks protesten van conservatieve islamieten en aanvallen op Nederlandse belangen geweest. Ik ben niet echt bang uitgevallen. Ook al voert onze reis ons niet door echt dichtbevolkte gebieden, wij houden er wel rekening mee en wij zijn zeer op mijn hoede. Wij? Ja, wij, omdat Tettje zich na een probleem in Tibet, en een afgezegde reis, zich bij mij heeft gevoegd voor deze rondreis in oost-Java. Oost-Java omdat daar de sporen van de kolonisatie van Nederlands-Indië het beste voelbaar en zichtbaar zijn.

Dit zijn onze ruime plannen waar we met veel plezier van zullen en kunnen afwijken.

We komen aan in Surabaya (Anneke Grönlo) en verkennen de stad een dag of twee.


Dan is één van de hoogtepunten meteen aan de beurt: Bergbeklimmen in Bromo Tengger Semeru National Park.


Van hier gaan we oostwaarts en stoppen op een plaats of twee voordat we bij de De Ijen Krater komen.


Dan is het tijd voor een korte rust met strand en korte wandelingen in het Alas Purwo National Park.


Nu gaan we een lange reis van wel 600 Km maken naar de Borobudur en de Prambanan tempels.


Een relatieve korte trip brengt ons dan naar Semarang en Jepara, vanwaar we een bezoek gaan brengen aan het Marine National Park Karimun Jawa.


Vanaf hier is alles bepaald door hoeveel tijd we nog over hebben! Misschien nog een vulkaan of een strand? Het ziet er op papier in ieder geval uit als een mooie trip. Natuurlijk probeer ik dagelijks onze verhalen op het net te publiceren, het is natuurlijk afhankelijk van de beschikbaarheid van het internet.

Bronnen: Het Nationaal Archief en Wikipedia

Thailand, een weekendje Bangkok

Bangkok, 02/05/2008

Voor de zoveelste keer was het weer raak in Pattaya. De politie had persoonlijk de brieven aan de bar en restauranteigenaars overhandigd met de mededeling dat er geen alcohol van zaterdagavond 18:00 tot maandagochtend 06:00 mocht worden geschonken. De supermarkten moeten de koelkasten met alcohol afsluiten met een dikke ketting en met uitzondering van vijf sterren hotels staat Pattaya weer bijna een heel weekend droog.

Gezelligheid kent geen tijd!

Waarom? Het antwoord is duidelijk en logisch! Er zijn namelijk weer verkiezingen in het dorp en tijdens de verkiezingen mag er niet worden gedronken! Helaas ontgaat mij nog steeds alle logica van deze beslissing omdat misschien maar 15% van de aanwezige personen in Pattaya hoeft te stemmen. De andere 85% (toeristen, meisjes uit de Isaan en gelukzoekers vanuit het hele land) zijn gewoon het slachtoffer. Lange gezichten aan de bar en geen inkomen voor de meisjes, chagrijnige buitenlanders die het hele dorp afstropen op zoek naar een plaats waar ze bier kunnen drinken uit oude koffiemokken.
Om dit alles te ontlopen gaan mijn maat Tettje en ik lekker drie dagen naar Bangkok om daar wat plezier te maken, we hebben een hotel geboekt vlak bij Silom. Pat Pong ligt om de hoek en O’Reilly’s zal zeker meer dan één keer met een bezoekje worden vereerd.