Filippijnen: De vloer Deel 2

San Antonio (Mamsi Homestay (Front Room)

dinsdag 27 oktober 2015


Vier dagen later dan beloofd is de vrachtwagen klapzand geleverd en kan het eerste serieuze werk aan “Project de betonnen woonkamervloer” beginnen. Vier pezige jonge Filipino’s in tanktop’s en op flip-flops bespreken de klus naast de berg klapzand. Sigaretten uit het pakje van mijn schoonmoeder worden gerookt en even later begrijp ik waar ze op wachten. Een gezette man verschijnt die de voorman lijkt. Mamsi haalt een stapel lege rijstzakken tevoorschijn en het werk kan beginnen. Verbaasd kijk ik de woonkamer in waar er nog geen enkel meubelstuk is verplaatst of weggehaald.
In een hoog tempo worden de zakken vol geschept door de gezette man die binnen enkele minuten zo nat is van het zweet dat hij glinstert in het zonlicht. Zodra de jongens bij het eerste meubelstuk komen, ik weet niet eens of ik het nog wel zo mag kwalificeren maar bij de kringloopwinkel zou het worden geweigerd, wordt het vierkant opgepakt en na de aanwijzingen van mamsi op een andere plaats weer neergezet. De twee kleine slaapkamers lopen vol. Het is volgens de planning maar voor twee dagen dus het ongemak valt wel te dragen.

Binnen twee uur is de berg klapzand verplaatst en de vloer in de woonkamer opgehoogd. De nieuwe laag wordt met stuk van een dikke boomstam van ongeveer 50cm hoog aangestampt. Het dreunt in het kleine huisje alsof er een kudde dinosaurussen voorbij komt.
300 peso (€ 6,00) en een fles Filippijnse gin, de mannen worden betaald en bedankt. De gin is voor de mannen en het geld, € 1,20 per persoon, is voor het huishouden. De vrouwen en/of moeders kunnen weer eten voor het gezin gaan kopen!

woensdag 28 oktober 2015

De rest van het huishouden, met uitzondering van mamsi, is nog in diepe slaap wanneer om zeven uur het alarm op mijn iPhone afgaat. Ik zit al drie kwartier met een kop koffie naast me in de deuropening. Mamsi is naar Pilar om materialen voor de elektrische installatie te kopen. De mannen voor de vloer zijn langs geweest en hebben plechtig beloofd om morgen om zes uur voor de deur te staan om de klus in een dag te klaren.
Eigenlijk komt dat wel goed uit omdat eerst de elektriciën zijn werk nog moet doen. Zelf heb ik ook wel wat kijk op het aanleggen van elektriciteit maar hier begin ik niet aan. Alle draden zijn appelgroen! Dit kan alleen maar mis gaan! De elektriciën verschijnt met zijn etui met gereedschap. Een etui iets groter dan een schooletui? De hoeveelheid gereedschap is dus wel erg beperkt. Gereedschap dat in Nederland al lang in het oud ijzer was beland. Met een geleende bamboeladder begint hij de rest van de installatie aan te leggen en te controleren.
Ik moet het ze nageven, het zijn mensen met een beperkte opleiding maar het werkt allemaal wel en dat is op dit moment in de tijd en op deze plaats op aarde het belangrijkste. Op deze plaats zijn de huizen en werkzaamheden van de mensen nog niet met regels en wetten overspoeld.
Zoals Kris en ik altijd in Bangkok tegen elkaar zeiden: “Hier in Thailand is niets geregeld en alles werkt! Thuis in Nederland en België is alles geregeld en niets werkt!”
En dat klopt toch? In Nederland staat bij elke zucht wind, de eerste nachtvorst, de eerste sneeuwvlok en de eerste vallende bladeren die de komst van de herfst aankondigen de helft van het materieel van de Nederlandse Spoorwegen stil.
Halverwege de middag Pakt hij zijn gereedschap in omdat er een noodklus is, hij wordt weggeroepen door een jongen op een rode brommer. Zelf denk ik dat het met een probleem te maken heeft met de, door een andere elektriciën aangelegde, buizen.
‘No supply! No supply!’, bleef hij maar tegen iedereen in huis zeggen die het wilde horen.
Het probleem was duidelijk, een oranje flexibele pvc buis was verkeerd in de muur en het beton verwerkt. Dat werd hem voor vandaag teveel en hij vond het tijd om naar huis te gaan.


donderdag 29 oktober 2015

Ik ben nog brak wanneer ik om half acht uit bed stap. Die vier literflessen bier van gisterenavond tijdens het film kijken hebben me goed geraakt. De mannen waren dus klokslag zes uur hier. Het staal van de grote schop schraapt over het beton en mengt het zand, grind en cement. Daarna komt het water. Tegen de tijd dit ik aanspreekbaar ben gaat de eerste emmer water in het kuiltje midden in de berg van het mengsel.

Vier jongens scheppen als een machine het mengsel om. Een betonmolen zou een prima investering zijn maar dan zitten de andere drie kameraden thuis. De twee smeerders verdelen de grotere brokken rots over het klapzand en beginnen aan het ijzerwerk. Ze vormen grote ruiten op het klapzand. Zo heb ik het nog nooit gezien maar “Andere landen, andere gebruiken”.
Mijn tweede kop koffie smaakt beter dan de eerste maar de spijker in mijn kop zit nog muurvast. Een nylon draad, die zigzag door de kamer/keuken is gespannen, geeft de hoogte aan. Goedkeurend kijk ik de mannen toe. Zij voelen zich ongemakkelijk omdat ik op hun handen kijk. Zwijgen is belangrijk Emmer voor emmer lopen drie jongens het beton naar binnen. Pezig en mager als ze zijn halen ze een benijdenswaardige kracht/gewicht ratio.
En daar is de regen! De eerste regen van ons verblijf in San Antonio. Buiten gaat het werk gewoon door. De betonvloer passeert de slaapkamer en vanaf dat moment kan ik nergens meer naar toe totdat het beton voldoende is uitgehard. De lichtgewichten dansen op hun schuimrubber badslippers over de langzaam harder wordende betonlaag. Wegens een misverstand heb ik het ontbijt gemist. Ik dacht dat de panchit, Filippijnse bami, voor de werkers was. Dus heb ik hem onaangeroerd in de slaapkamer laten staan.

Een korte pauze om wat te eten en te roken volgt en van dat moment rust wordt gebruik gemaakt om snel voor ons eten te koken. De kip kerrie van mamsi is een winnaar en zal zeker een keer per week op het menu staan. De andere helft van de kip wordt in kip adobo verandert. Jullie lezen het goed! Van een kip van ongeveer een kilo worden acht porties gemaakt.

Zonder dat ik een woord heb gezegd over de ruwe vloer kijkt Lyka me aan en zegt, ‘Er komt nog een schuurlaag overheen.’
En ja hoor, een dunne laag, haast vloeibare cementspecie gaat over de ruwe betonnen vloer. De mannen mogen mij wel en beginnen tegen mamsi over het aansmeren van de muren en het leggen van een granieten vloer.
‘Kassa!’, ziek ik ze denken, ‘Van die buitenlander met zijn dikke portemonnee moeten gebruik maken voor het kerstmis wordt!’
Als bouwvakkers onder elkaar kan ik met ze mee lachen! Een haast tandloze man, met altijd een brandende sigaret in zijn mond, laat mij zijn veertig peso, twee vuile briefjes van twintig, zien als teken dat hij wel wat geld kan gebruiken.
‘Dan heb je meer dan ik!’, lach ik hem toe! ‘Je weet het toch? Zodra je een vrouw hebt kun je gedag zeggen te je geld!’

De andere bouwvakkers moeten allemaal hard lachen terwijl het werk zijn einde nadert. Er is nog genoeg beton over om twee treden naar de deur voor het huis te storten. Mamsi is een slimme vrouw en zal niets verspillen!
Het gereedschap wordt in een emmer schoongemaakt en het werk voor de mannenzit er op. Ze zijn wel teleurgesteld dat ze geen opdracht hebben kunnen binnenslepen voor de muren. Maar dat kon ook niet voor de prijs die ze vroegen. Dat bedrag was volgens mamsi het dubbele van prijs die ze eerder had gekregen. Ik zal nog even in de slaapkamer moeten blijven totdat de vloer hard genoeg is om over te lopen dus luister ik naar muziek. Tot nu toe heb ik het hier prima naar mijn zin.

Filippijnen: Mercado

San Antonio (Mamsi Homestay (Front Room)

Half zeven mensen! Om half zeven sta ik alweer naast mijn bed! Hier op het platteland van de Filippijnen begint de dag vroeg en eindigt de dag vroeg! Domingo umaga mercado Pilar. Oftewel, Zondagochtend markt in Pilar. Zonder een mok koffie direct uit bed in de kleren en op weg naar de markt.
Voor de bamboepoort van het huisje wachten we op een tricycle. We hoeven gelukkig niet lang te wachten. Binnen enkele minuten stopt er een brommer met zijspan en het is haast vanzelfsprekend dat de chauffeur op de brommer een bekende is. Het zijn de onderwijzer en zijn vrouw, die ook nog les aan Lyka heeft gegeven, en mijn schoonmoeder en het onderwijzerspaar zijn het snel eens over de prijs. Honderd peso voor een retour, er wordt op ons in Pilar gewacht.
De snelheid van het gammele rokende voertuig, bevolkt door vier volwassenen en twee kinderen, is moeilijk in te schatten. Het zal wel rond de 25 Km/u liggen. Door het lawaai van de motor lijkt het sneller dan in werkelijkheid. De piepende trommelremmen schreeuwen om nieuwe remvoeringen. Hoewel ik het heb afgezworen, en diep weggestopt, moet ik toch weer aan die arme vluchtelingen denken die met honderdduizenden per maand in Europa arriveren.
Ik zit achter de chauffeur in amazonezit op de buddyseat en probeer mijn teenslippers niet te verliezen. Een Filippijns landschap glijdt aan mijn ogen voorbij dat maar weinig toeristen te zien krijgen. Er is hier namelijk niets tot zeer weinig toeristisch te zien! Bamboe huisjes met palmbladeren daken. Hekwerken van gevlochten bamboe. Een kind wast zich langs de weg aan een pomp. Een koe zo mager dat je er met moeite twee bouillonblokjes van kan maken. Een brommer met een lege tank wordt voortgeduwd door drie jongens in versleten basketbal shirts, gebruinde armen en benen. Een meisje van een jaar of acht draagt haar zes jaar jongere broertje of zusje op haar buik, op blote voeten, met op haar rug een vijf literfles water, gehaald bij de waterpomp of publieke kraan. Een wateraansluiting in huis is hier nog niet vanzelfsprekend. Bij een stenen gebouwtje worden halve liters benzine gekocht, haast alles gaat voor deze mensen per dag. Haast alles in kleine verpakkingen omdat er gewoonweg geen geld is om groter in te kopen. Op grote stukken plastic zeil op de weg wordt rijst gedroogd. Kinderen hoepelen met oude bromfietsbanden. Het is teveel om het allemaal te onthouden en op te schrijven.

Markt in Pilar, mijn iPhone blijkt leeg en daarom heb ik geen foto’s kunnen maken. We laten het maar tot volgende week. Op de markt aangekomen moet ik denken aan de discussie over de LIDL die in Zaltbommel bij de nieuwe watertoren zou moeten verrijzen. Vooral de opmerking van de sofa toerist in “het Brabants Dagblad” dat supermarkten in Zaltbommel zo duur zijn stuit me nu verschrikkelijk tegen de borst.
Bij het eerste groentestalletje is de boodschap al duidelijk. € 2,20 voor een kilo uien, € 1,60 voor een kilo grote sperziebonen en € 2,00 voor een kilo groene kool. Maar de bloemkool spant de kroon! Voor slechts € 4,00 per kilo kan ik mezelf de nieuwe eigenaar noemen van een bloemkooltje dat bij de voedselbank in de groene Kliko zou verdwijnen!
Opnieuw spoken de migranten door mijn hoofd. Zouden deze mensen alles achter willen laten om in Nederland een nieuwe start te maken? Ik denk van wel, en daarom krijgen de mensen uit de Filippijnen, Thailand en Indonesië zo moeilijk een visum! Er is geen terugreis garantie.
We gaan verder naar de vis en vlees afdeling van de markt. Niet gekoeld, maar wel overdekt, ligt de vangst en slacht van de afgelopen nacht uitgestalt. Prijzen zijn vaak voor een half pond (250 gram) vermeld omdat de mensen vaak toch niet meer kopen. Kerstliedjes galmen als stemmen van spoken uit de oude omroepinstallatie.
De vis is dan wel weer relatief goedkoop! Tenminste, je koopt alle vis vuil, dus niet schoongemaakt met alle ingewanden er nog in, met uitzondering van de grote barracuda’s en papegaaivissen, die wel in stukken worden verkocht. Ik kan maar weinig vissen herkennen, een klein stapeltje lijkt op makreel maar ze hebben felgele vinnen aan het einde van hun lichaam. Glinsterende zilveren lange dunne vissen liggen als Japanse zwaarden naast elkaar op de kraam. Ik ben kwaad op mezelf dat ik mijn Nikon camera niet heb meegenomen. Lyka had me nog geroepen!
Na een kort bezoek aan de plaatselijke supermarkt, oppervlakte geschat op ongeveer 150 m2 inclusief een verse slagerij, dus veel hebben ze niet, rijden we met een voorraad voor een week richting San Antonio. De kassabon was hoger dan Lyka en ik in Nederland uitgeven aan de wekelijkse boodschappen!
Ik zie het al voor me. Zodra de kilo kip en de kilo varkensvlees en de anderhalve kilo vis op zijn wordt het de rest van de week vegetarisch. Of we moeten het geluk hebben dat we aan het einde van de week nog wat vis van een lokale visser kunnen kopen die van deur tot deur gaat om zijn handel aan te prijzen.
Achterop de buddyseat gaan we weer richting San Antonio. De wind streelt zachtjes mijn gezicht en brengt me enige verkoeling. Het verbaasd me een beetje hoe eenvoudig mijn lichaam zich weer heeft aangepast aan de tropische warmte, gelukkig lijkt het hier minder vochtig.
Overdag is de ventilator af en toe wel lekker want het wordt toch wel erg warm. Maar ’s Nachts, wanneer Lyka er op staat om de ventilator van de woonkamer naar de slaapkamer te slepen, sterf ik het af van de kou. De constante straal bewegende lucht blaast me koud en ik wordt ’s morgens hoestend en kuchend wakker alsof ik elke dag een zak zware shag rook.
“Alice” van Smokie galmt over de zonovergoten rijstvelden, ik moet er hard om lachen en de chauffeur kijkt om wat er zo leuk is. Er gebeurd zoveel om me heen dat ik het onmogelijk allemaal in me kan opnemen. Maar een ding staat als een paal boven water! Hoe arm ze hier ook zijn je ziet ze haast allemaal lachen. Ze dragen hun armoede en geloven blind in de liefde van Jezus en dat hij hun aan het einde zal redden van de armoede.

En het is feest in Mamsi Homestay! Varkenskarbonade gebakken in de roomboter met de kruiden van Verstegen uit Holland. Ze smikkelen en smullen van de lekkernij en dat geeft me een goed gevoel van binnen.
‘Ik heb nog nooit varkenskarbonade gegeten kraait de kleine John!’
Gevolgd door een opgestoken duim en een, ‘LEKKERRRR!’

Dat Nederlandse woord kennen ze al na enkele dagen. Na het eten begin ik aan mijn derde boek van deze reis! Het tweede boek, “13” van Pieter Aspe, is een aanrader. In mijn mening zijn beste boek tot nu toe met “Inspecteur van In” in de hoofdrol. Ik ben begonnen aan “Zuidas” van Patty Stenger. Een boek over corruptie, zwart geld en drang naar macht. Goed leesbaar en soms grappig.


Even terugkomend op die prijzen voor voedingswaren die ik vanmorgen op de markt en in de supermarkt heb gezien. Ik heb de hele terugweg er over nagedacht om dat simpel aan jullie te kunnen uitleggen.
Wanneer jullie je willen voorstellen hoe deze mensen leven hier op het platteland van de Filippijnen zouden jullie de de prijzen in jullie plaatselijke Nederlandse supermarkt moeten vertienvoudigen! Natuurlijk wanneer je het inkomen in de Filippijnen gelijk wil stellen aan een inkomen in Nederland! Denk daar maar eens aan wanneer je in Nederland boodschappen gaat doen?
En van die € 42,- die een vluchteling per week, voor zichzelf alleen, krijgt van de Nederlandse regering moet hier een heel gezin, met vaak meer dan vier monden, voeden, onderdak geven en kleden! Misschien begrijpt u nu waarom ik, na enkele dagen op het platteland van de Filippijnen, niet zoveel op heb met de migrantenknuffelaars in Europa!

Filippijnen: De vloer Deel 1

San Antonio (Mamsi Homestay (Front Room)

We hebben het er voor ons vertrek in Nederland samen vaak en lang over gehad wat we mamsi cadeau wilden doen voor haar gastvrijheid en haar uitnodiging voor ons lange verblijf. Veel zaken zijn de revue gepasseerd. Nu we hier in de Filippijnen aangekomen zijn hebben we uiteindelijk de platte tv met een nieuwe tv-antenne omgewisseld voor een betonnen vloer in de woonkamer. Na enkele jaren te hebben geleefd op een vloer van zand en de klei zou ze beretrots zijn wanneer er een betonnen vloer komt. De kosten liggen aardig wat hoger dan we hadden begroot maar ik moet eerlijk zijn dat ik het nut van zo’n betonnen vloer hoger inschat dan dat van een platte tv.

Donderdag 22 oktober:

De plannen zijn aan tafel onder het eten van de lunch gesmeed. Ik moet wel lachen om het natte vingerwerk voor de schatting van de kosten.
Ik moet vooral lachen om de opmerking: ‘Meer dan tienduizend peso!’
Ja, dat begrijp ikzelf ook wel! Wanneer ik uitleg dat 15.000 ook meer dan 10.000 is net zoals 500.000 ook meer dan 10.000 is kijken zowel Lyka als mamsi mij verbaasd aan. Het heeft wel wat tijd nodig voordat ik Lyka en mamsi kan overtuigen dat ze een planning en een begroting nodig heeft. In het dorp werken ze waarschijnlijk anders: Ze komen werken wanneer ze zin hebben en gaan door totdat het materiaal op is. Ik heb geen zin om weken in de rotzooi te zitten en bij tij en ontij overlopen te worden door tientallen verschillende bouwvakkers.
Het eerste lijstje voor de benodigde materialen wordt voorzichtig gemaakt en een telefoongesprek gevoerd. ’s Middags verschijnt er een man die met zijn timmermansoog de zaak opneemt en een lijst maakt van de benodigde materialen. Terwijl de balpen over het papier glijd kijkt Mamsi kijkt steeds op van de lijst en houdt me goed in de gaten. Ik versta geen woord van het Bicol dialect dus van mij heeft ze weinig te vrezen.
De man bergt zijn blauwe wegwerp balpen weer op met de flair alsof het een gouden DuPont is en presenteert de lijst aan mamsi die de lijst direct, met enige verlegenheid, aan mij laat zien. 11.590 peso voor de benodigde materialen.
Daar kan ik wel mee leven! Arbeid is relatief goedkoop hier in de Filippijnen en de arbeidskosten zullen me zeker de kop niet kosten. De eerste stap is gezet en ik moet niet te snel toegeven met de financiering, anders is het hek van de dam. Na een kort telefoontje zijn ook de arbeidskosten bekend. Voor 2.500 peso komen ze de vloer storten en afwerken. Hoe het er uit gaat zien moet ik maar afwachten maar de vloer in de slaapkamer ziet er in ieder geval prima uit.

Onder het avondeten wordt het hele project, inclusief de kosten voor de materialen en de arbeid, nog eens doorgenomen. We zijn het ermee eens dat de kosten meevallen, dat is logisch want het gehele bedrag komt tenslotte uit mijn budget, en we besluiten dat we de materialen maar direct moeten bestellen.
Nog voor de tafel is afgeruimd komt de mobiele telefoon tevoorschijn en wordt er klapzand besteld voor het opvullen van de vloer. Voor slechts 1.000 peso wordt er morgen een vrachtwagen vol geleverd. Mamsi verteld me dat er een paar jongens in het dorp wonen die het voor een klein bedrag wel naar binnen brengen. De eerste stap naar de betonnen vloer is gezet!

Vrijdag 23 oktober:

De dag begint met een kort telefoontje aan de leverancier van de bouwmaterialen. Hij wil dolgraag leveren maar dan moet er wel vooruit worden betaald. Mamsi speelt de vraag naar me door en ik knik op mijn beurt goedkeurend “Ja”.
En ze heeft ook nog goed nieuws voor me. De kosten vallen 140 peso lager uit omdat de leverancier een fout in zijn berekening heeft gemaakt. Dat is twee flessen bier dus een mooie meevaller!
Net na de lunch verschijnt de man opnieuw en ik overhandig hem het gepaste bedrag. Daarna gaat het gesprek in een taal of dialect die ik niet kan verstaan. Er wordt formeel om elkaar gelachen maar ik heb het gevoel dat ze achter mijn rug om mij uitlachen. Ik haal mijn schouders op en laat het maar over me heen komen. Ik kan het niet laten om te vragen wanneer we de materialen kunnen verwachten.
‘Zondag worden de materialen geleverd! 100% zeker!’, antwoord mamsi resoluut en zonder enige twijfel in haar stem. Dan zal het allemaal wel goed komen.
Terwijl de middag langzaam in geschiedenis verandert vraag ik mamsi eens naar die levering klapzand.
‘Er is een probleem, ze hebben wel zand maar zijn op zoek naar een vrachtwagen die het bij het huis kan afleveren!’
‘En wat gaat dat kosten?’, vraag ik voordat ik het zelf in de gaten heb.
Mamsi kijkt me verbaast aan, draait zich om en loopt naar buiten. Ik haal mijn wenkbrauwen op want ik ben wel het een en ander gewend.

De was hangt te drogen