Filippijnen: De vloer Deel 1

San Antonio (Mamsi Homestay (Front Room)

We hebben het er voor ons vertrek in Nederland samen vaak en lang over gehad wat we mamsi cadeau wilden doen voor haar gastvrijheid en haar uitnodiging voor ons lange verblijf. Veel zaken zijn de revue gepasseerd. Nu we hier in de Filippijnen aangekomen zijn hebben we uiteindelijk de platte tv met een nieuwe tv-antenne omgewisseld voor een betonnen vloer in de woonkamer. Na enkele jaren te hebben geleefd op een vloer van zand en de klei zou ze beretrots zijn wanneer er een betonnen vloer komt. De kosten liggen aardig wat hoger dan we hadden begroot maar ik moet eerlijk zijn dat ik het nut van zo’n betonnen vloer hoger inschat dan dat van een platte tv.

Donderdag 22 oktober:

De plannen zijn aan tafel onder het eten van de lunch gesmeed. Ik moet wel lachen om het natte vingerwerk voor de schatting van de kosten.
Ik moet vooral lachen om de opmerking: ‘Meer dan tienduizend peso!’
Ja, dat begrijp ikzelf ook wel! Wanneer ik uitleg dat 15.000 ook meer dan 10.000 is net zoals 500.000 ook meer dan 10.000 is kijken zowel Lyka als mamsi mij verbaasd aan. Het heeft wel wat tijd nodig voordat ik Lyka en mamsi kan overtuigen dat ze een planning en een begroting nodig heeft. In het dorp werken ze waarschijnlijk anders: Ze komen werken wanneer ze zin hebben en gaan door totdat het materiaal op is. Ik heb geen zin om weken in de rotzooi te zitten en bij tij en ontij overlopen te worden door tientallen verschillende bouwvakkers.
Het eerste lijstje voor de benodigde materialen wordt voorzichtig gemaakt en een telefoongesprek gevoerd. ’s Middags verschijnt er een man die met zijn timmermansoog de zaak opneemt en een lijst maakt van de benodigde materialen. Terwijl de balpen over het papier glijd kijkt Mamsi kijkt steeds op van de lijst en houdt me goed in de gaten. Ik versta geen woord van het Bicol dialect dus van mij heeft ze weinig te vrezen.
De man bergt zijn blauwe wegwerp balpen weer op met de flair alsof het een gouden DuPont is en presenteert de lijst aan mamsi die de lijst direct, met enige verlegenheid, aan mij laat zien. 11.590 peso voor de benodigde materialen.
Daar kan ik wel mee leven! Arbeid is relatief goedkoop hier in de Filippijnen en de arbeidskosten zullen me zeker de kop niet kosten. De eerste stap is gezet en ik moet niet te snel toegeven met de financiering, anders is het hek van de dam. Na een kort telefoontje zijn ook de arbeidskosten bekend. Voor 2.500 peso komen ze de vloer storten en afwerken. Hoe het er uit gaat zien moet ik maar afwachten maar de vloer in de slaapkamer ziet er in ieder geval prima uit.

Onder het avondeten wordt het hele project, inclusief de kosten voor de materialen en de arbeid, nog eens doorgenomen. We zijn het ermee eens dat de kosten meevallen, dat is logisch want het gehele bedrag komt tenslotte uit mijn budget, en we besluiten dat we de materialen maar direct moeten bestellen.
Nog voor de tafel is afgeruimd komt de mobiele telefoon tevoorschijn en wordt er klapzand besteld voor het opvullen van de vloer. Voor slechts 1.000 peso wordt er morgen een vrachtwagen vol geleverd. Mamsi verteld me dat er een paar jongens in het dorp wonen die het voor een klein bedrag wel naar binnen brengen. De eerste stap naar de betonnen vloer is gezet!

Vrijdag 23 oktober:

De dag begint met een kort telefoontje aan de leverancier van de bouwmaterialen. Hij wil dolgraag leveren maar dan moet er wel vooruit worden betaald. Mamsi speelt de vraag naar me door en ik knik op mijn beurt goedkeurend “Ja”.
En ze heeft ook nog goed nieuws voor me. De kosten vallen 140 peso lager uit omdat de leverancier een fout in zijn berekening heeft gemaakt. Dat is twee flessen bier dus een mooie meevaller!
Net na de lunch verschijnt de man opnieuw en ik overhandig hem het gepaste bedrag. Daarna gaat het gesprek in een taal of dialect die ik niet kan verstaan. Er wordt formeel om elkaar gelachen maar ik heb het gevoel dat ze achter mijn rug om mij uitlachen. Ik haal mijn schouders op en laat het maar over me heen komen. Ik kan het niet laten om te vragen wanneer we de materialen kunnen verwachten.
‘Zondag worden de materialen geleverd! 100% zeker!’, antwoord mamsi resoluut en zonder enige twijfel in haar stem. Dan zal het allemaal wel goed komen.
Terwijl de middag langzaam in geschiedenis verandert vraag ik mamsi eens naar die levering klapzand.
‘Er is een probleem, ze hebben wel zand maar zijn op zoek naar een vrachtwagen die het bij het huis kan afleveren!’
‘En wat gaat dat kosten?’, vraag ik voordat ik het zelf in de gaten heb.
Mamsi kijkt me verbaast aan, draait zich om en loopt naar buiten. Ik haal mijn wenkbrauwen op want ik ben wel het een en ander gewend.

De was hangt te drogen

Filippijnen: Naar de kapper

San Antonio (Mamsi Homestay (Front Room)

Niet elke dag in het dorp is een avontuur. De flessen “Red Horse Beer” van gisteren hebben hun tol geëist! Pas om zeven uur kom ik uit bed. Buiten is het nog windstil. over enkele uren zal waarschijnlijk de wind opsteken en een verfrissende bries brengen die de drukkende tropische warmte naar de bergen wegdrijft. Ik zit met mijn koffie in de deuropening. De mensen bekijken me wel maar groeten niet. Ik begrijp niet waarom. Zijn ze verlegen? Of misschien jaloers?

Ik heb me volgens mij al goed aangepast aan het leven in het dorp. Mijn oude theorie dat tijd van elastiek is klopt als een zwerende vinger. De afgelopen dagen leken oneindig lang. Niets doen en toch druk! Er lijkt geen einde aan de dagen te komen en slapen is het enige dat de dag enigszins versneld.
Mijn schoonmoeder verschijnt en begint een uur of twee later dan normaal aan haar dagelijkse bezigheden. John John is al naar school! De bezem die ze gebruikt bestaat volledig uit zelf bij elkaar gezocht organisch materiaal, nerven van een bepaalde soort palmbladeren. Geen Blokker of Action hier waar je wordt overladen met nutteloze kunststof consumenten artikelen. In het westen kunnen we nog veel van deze arme mensen leren. “Overdaad schaad!” is een waarheid als een koe. Wanneer we de wereld willen redden zullen terug moeten naar de kern van het bestaan en leven in symbiose met de natuur om ons heen.
De bezem ruist zachtjes door het zand en mamsi borstelt de gevallen bladeren bijeen. Het lijkt voor veel westerlingen onnodig omdat het kleine erf voor het huisje morgen toch weer vol ligt. In de tropen hebben de bomen geen herfst die ze verteld om hun bladeren te laten vallen om zich klaar te maken voor de winter. Het vernieuwen van het bladerdek gaat het hele jaar door. Elke nacht laat de boom de, van voedingsstoffen ontdane, bladeren vallen en ontluiken er elders aan de takken verse groene blaadjes. Een oneindige cirkel van dood en nieuw leven.
Bladblazers schieten door mijn hoofd. Wanneer de regering ècht met het milieu bezig was dan zouden ze die onnodige gehoorbeschadigers wel verbieden! Samen met het flessenwater want dat is toch wel grootste milieuvervuiler in Nederland!
De bladeren zijn op een hoopje beland en gaan via een in tweeën geknipt oud vierkant olieblik in een emmer. Vijftien stappen verderop is een brandplaats langs de straat. Een lucifer strijkt over de rode fosfor en even later stijgt een dunne grijze rookpluim kaarsrecht op naar de blauwe hemel.

Een tweede mok koffie pruttelt in de espresso maker op het gas. HEMA koffiepads in een espresso maker van de Xenos op het Filippijnse platteland. Ik besef terdege dat ik ook verpest ben door de westerse maatschappij en aan de gemakken verslaafd ben. Is het het gemak? Het gebrek aan tijd? Of een verslaving aangeleerd door een op hol geslagen consumptie maatschappij?
Het tweede e-boek van deze reis komt aan een einde. Het voelt alsof we hier al weken zijn terwijl de datum op mijn horloge zegt dat dit pas de tweede dag is. “13” van Pieter Aspe is tot nu toe zeker zijn beste boek. Een goed en ingewikkeld verhaal dat tot het laatste moment spannend blijft! “Zuidas” van Patty Stenger is het volgende boek, een verhaal over de drugsbaronnen die enorme hoeveelheden zwart geld wit wassen met onroerend goed. Een verhaal over het verval in onze samenleving. Het begin is veelbelovend!
Twee jeepney’s, waarvan de achterste “Daddy Cool” is gedoopt, rijden met hun donkere motorgeluid langs ons huis het dorp in. Dan moet er wat te doen zijn want Jeepney’s komen hier nooit. Ik kijk over mijn schouder en mamsi kijkt een beetje bedroeft. Het is bijna de afgesproken tijd om naar de kapper te gaan dus kleedt ik me verbaasd aan en breng alles in gereedheid om op pad te gaan.
Zodra ik aanstalten maak om naar buiten te stappen grijpt een rimpelige vrouwenhand mijn schouder en trekt me terug naar binnen. Verbaasd kijk ik om en wordt gepasseerd door mamsi die de deur sluit, haar hoofd draait schuin omhoog naar het niet bestaande plafond lijkt om een vreemd geluid op te vangen. In de verte hoor je de twee jeepney’s aankomen maar deze keer omgeven door muziek.
Mamsi kijkt me bedroeft aan en zegt: ‘begrafenis, een nicht van mijn wijlen man.’ Familiebanden zijn in de Filippijnen veel sterker dan in het westen maar zeker niet onbreekbaar. Er is wat gebeurt in het verleden en dat valt niet meer te lijmen.  Terwijl een tot lijkwagen omgebouwde vrachtwagen, met de kist zichtbaar achter glas, langzaam voorbij rolt klinkt er uit grote luidsprekers: “Dancing with my father again.” Zeg maar het “Waarheen, waarom?” van de Filippijnen, het wordt haast bij elke begrafenis gespeeld. De vader is hier de belangrijkste persoon.Of het nu om de vader in de hemel, de vader in de kerk of de vader in huis gaat.
Dan is het eindelijk tijd om naar de kapper te gaan. Samen met mijn schoonmoeder zijn we een vreemde verschijning. Zover bekend is er maar een andere buitenlander in het dorp. Een Oostenrijker met een enorme villa aan de andere kant van het dorp. Aan zulke mensen heb ik voorlopig geen behoefte, laat mij maar gewoon lokaal doen. Na een flink stuk over een smal betonnen pad komen we bij “Roger de kapper”.
Mijmerend over 45 jaar geleden! Hans de kapper (Hans van de Wetering) was de man die bij onze familie elke maand alle kinderen op een woensdagmiddag of zaterdagochtend knipte, steeds bij een ander thuis. Daar zaten we dan, een schaars gemeubileerde keuken of woonkamer met minimaal een kind of tien en we hadden allemaal een kwartje, vijfentwintig guldencenten, in de hand. Besef van geld hadden we als kinderen nog niet, behalve bij de sigaretten/snoep winkel van “Statie van Diggelen” of de “frietzaak van Jan van Santen” maar logistiek was het wel. Er hoefde maar een keuken te worden ontdaan van een enorme berg haar en Hans zat niet de hele middag op de fiets.
Bij Roger aangekomen moeten we wachten aan het bamboe hek terwijl twee valse honden onafgebroken naar ons staan te blaffen. Een jong meisje komt uit het half uit grijze betonstenen en half uit bamboe opgetrokken huis tevoorschijn. Uit het gesprek tussen haar en mamsi kan ik opmaken dat het hele gezin ligt te slapen. Als een toeschouwer van een tenniswedstrijd gaat mijn hoofd heen en weer tijdens het gesprek tussen de twee vrouwen. Mijn conclusie blijkt de juiste! Voor 50 peso wil Roger wel uit bed komen. Niet veel later zit ik op een tot kappersstoel omgedoopte oude gedroogde boomstronk met een plank als zitting. In een spiegel, met meer barsten dan het Holocaust momument van Jan Wolkers, zie ik mezelf met een lange wilde witte haardos zoals ik lang niet heb gedragen.
‘Soldier cut?’, vraagt hij slaperig.
‘No, officer cut!’, antwoord ik en het ijs lijkt gebroken, hij kan er om lachen. Even later wordt ik geschoren/geplukt door een tondeuse die het einde van de Vietnamoorlog nog heeft meegemaakt. Een onduidelijke lotion gaat langs mijn oren en een scheermes komt tevoorschijn! Alarm! Alarm! Een scheermesje voor de hele bevolking van San Antonio? En dan ben ik aan de beurt? Trots haalt mamsi een nieuw scheermesje, kosten tien eurocent, tevoorschijn om een eventuele besmetting met Hepatitus A/B/C en god weet wat nog meer te voorkomen! Voor dat geld moet je gewoon voorzichtig met je gezondheid zijn!
Roger is blij met de bonus van de dag en maakt zijn werk af. Ik weet nog steeds niet of ik blij moet zijn met mijn coupe maar alle anderen lijken blij dus laat ik maar voor wat het is en overhandig hem de 50 peso, een euro!
‘See you next month!’
Hij kijkt me verrukt aan en wenst me een prettige dag verder. Het is tijd voor de lunch en ik heb er al een heel avontuur opzitten.

De lunch is simpel maar voedzaam. Over het algemeen genomen geniet ik van de maaltijden die me worden voorgezet.

En zo kabbelt de dag weer verder. Ik besef me dat het zaterdagmiddag is en neem een biertje terwijl ik met mijn verhalen en foto’s bezig ben. Ik maak me niet druk en ik heb het hier prima naar mijn zin.

Filippijnen: Vis op het menu

San Antonio (Mamsi Homestay (Front Room)

Om iets over half vijf wordt de nachtelijke stilte verbroken door de eerste haan. Het zonlicht is nog ver weg maar het netwerk van hanen verkondigt dat de volgende dag spoedig zal aanbreken. Er komen steeds meer geluiden. Vanuit de verte hoor ik het klik-klak van goedkope badslippers langzaam dichterbij komen. De wereld komt hier al vroeg op gang omdat hier de vroege vogels nog wel de dikste worm vangen samen met de meest corrupte vogels.
Het is een vreemd gevoel zo primitief met z’n tweeën in een eenpersoonsbed wakker te worden. Het is geen hele nieuwe ervaring want er zijn toch wel enkele overeenkomsten met het Thailand dat ik zestien jaar geleden bezocht. Een eerste brommer komt knetterend voorbij en de klamboe wordt nu ook zichtbaar. 05:35 en de dag is begonnen. Een lange dag waarvan ik me afvraag wat ik vandaag zal gaan doen.
De eerste kop koffie duurt een oneindigheid op het houtskoolvuur. De geur van het verbrande aanmaakpapier verspreid zich door het kleine dorp. Flarden rook hangen stil tussen de kokospalmen. Het is een vreemde wereld! Maar tegelijk ook een intrigerende wereld. Ik probeer zoveel mogelijk in me op te nemen.
Om half zeven komen de eerste met schoolkinderen afgeladen tricycles, brommers met een overdekte zijspan, op weg naar school in Pilar voorbij. Enkele kinderen op het dak zijn al zo wakker dat ze spontaan naar me zwaaien. Zich pas verder, wanneer ik al lang uit het zicht ben, realiserend dat ik een buitenlander in San Antonio ben. Kleine John is ook klaar voor school en krijgt zijn ontbijt met een Milo vermengt met melkpoeder, overkill op zijn sterkst.

Eindelijk een tweede kop koffie en daar is mijn ontbijt. Het eerste brood dat ik gisteren heb gekocht is dus van dat zoete brood. Opeten, niet meer kopen en op zoek naar ander brood! De eieren zijn zo klein dat ik er wel vier zou lusten en de de knakworst is van een kwaliteit waar nog wel aan gewerkt kan worden. We zijn op reis dus moeten niet over het eten klagen!
Na het ontbijt zie ik eenstukje van de best dankbare recycling die ik ooit heb gezien. Wat er aan rijst overblijft op de borden is als eerste voor de zwangere kat die het huis vrijhoud van muizen en kakkerlakken.Dan is de hond van de buren aan de beurt die zonder het te weten ook het huis van mijn schoonmoeder bewaakt! Een enkele rijstkorrel die is blijven liggen wordt met veel smaak door een enkele witte kip met een tikkend geluid van het stalen blik gegeten. De kip kijkt nog een keer rond en dan komen de mieren! Binnen enkele minuten is het groene blik zwart gekleurd door mieren van reuzen tot lilliputters. Een half uurtje later is het blik schoon en weer klaar voor gebruik.
Nog maar een koffie! Mijn schoonmoeder gaat vandaag naar de stad om een twee pits gaskookplaat te kopen. Compleet, inclusief fles, slang en drukregelaar! Wat ik uit oude plastic tassen heb zien komen geeft me weinig vertrouwen! “Better safe then sorry”, is hier zeker op zijn plaats. De ochtendspits in het dorp is voorbij en de wegen en velden rond het kleine huis komen tot rust.
Mijn gedachten drijven af naar het Nederlands Indië van 100 jaar geleden. Geen radio, geen nieuws, alleen de rust en het groen. Vreemde geluiden en de stille kracht. Ik zal de film met Pleuni Touw een dezer dagen maar eens kijken. Ik kan het me goed voorstellen dat je langzaam gek kan worden van de drukkende hitte, de ijzige stilte en de vreemde blikken van de lokale bevolking.