In beeld: Sri Lanka's spice of life
Historische export
Terwijl de thee het meest beroemde exportproduct van Sri Lanka is, histories gezien is het meest belangrijke exportproduct kaneel. In feite is het zo belangrijk dat de botanische naam van kaneel - Cinnamomum zeylanicum - is afgeleid van de oude naam voor Sri Lanka, Ceylon.
Elke ochtend vertrekken de kaneel pellers naar de bossen om takken te verzamelen die later worden ontdaan van hun bast. De plant groeid als een struik. Het is heet en zwaar werk.
Een getraind oog
Van de 16e tot en met de 18e eeuw was kaneel de "Heilige Beker voor de buitenlandse bezetters", volgens de kaneel expert “Florence Ratwatte”. Het was één van de belangrijkste exportgoederen voor de Oost Indische Company, en het middelpunt voor de langdurige en kostbare oorlogen tussen Portugal en Holland.
De plantagewerkers brengen takken van de kaneelstruik naar de plaats waar ze verder worden verwerkt. Dit alles onder het toeziend oog van plantage eigenaar Wijitha Jayatilleke, een vierde generatie kaneelboer.
De kunst van het pellen
Keethaka Sunil Weemalaweera Soysa leerde de kunst van het kaneelpellen als schooljongen. Nu leert hij op zijn beurt zijn eigen zoon de kunst tijdens de schoolvakantie als hij op de kwekerij.
De kaneelpellers krijgen gewoonlijk 1/3 van de opbrengst over wat ze produceren. "Vandaag de dag willen de meeste kinderen dit werk niet meer leren. Ze zijn lui en zoeken naar andere gemakkelijkere baantjes, maar deze baantjes brengen niet zoveel in het laatje," merkt hij op.
Het kloppen van de bast
Chathurangi De Soysa klopt de bast van de takjes van de kaneelstruik. Deze kwaliteit zal worden gebruikt voor het maken van kaneelolie.
"Nu we klaar zijn met school hebbende meeste van mijn vrienden ander werk. Ik heb maar tot mijn 16e op school gezeten omdat mijn cijfers niet goed genoeg waren. Om ander werk te krijgen moet ik een diploma hebben. En dat heb ik niet, dus zitten mijn moeder en ik hier.", verteld ze.
Het sorteren op kwaliteit
Heden, volgens de deskundigen, is Sri Lanka één van de grootste exporteurs van Kaneel. Ze produceren ongeveer 80% van de totale wereldproductie inclusief de grootste verscheidenheid in de zoete kwaliteit die gemaakt wordt van de binnenste bast van de kaneelstruik.
In deze kaneelfabriek hebben de medewerkers deze stalen haken bedacht. Vroeger werden ze met de voeten afgeschild en dat was zeker minder hygiënisch.
Eeuwenoude specerij
Het gebruik van kaneel was al bekend in Egypte en het wordt zelfs vermeld in het oude testament. Vroeger werd het door de inheemse bevolking verzameld in de jungle van het eiland. Maar nadat de gebieden aan de kust waren veroverd en bezet door de Hollandse Oost Indische Company werden er aan het einde van de 18e eeuw kleine plantages aangelegd.
Hier worden de kaneelrollen te drogen gelegd op stalen snaren hoog in de nok van de fabriek. Als ze droog genoeg zijn worden ze in gereedheid gebracht om verpakt te worden voor de export.
'Te weinig geschoolde arbeiders'
Hoewel Sri Lanka de grootste producent van kaneel in de wereld is zijn er twintig duizend arbeiders te kort om de kaneel te oogsten.
"Alle plantages kampen met dezelfde problemen die te maken hebben met het personeelstekort. Het zijn hoofdzakelijk mensen die vanuit de agrarische sector naar de stad trekken om een meer lucratief baantje te zoeken," voegt hij toe.
Sarada De Silva, voorzitter van de raad van specerijen producenten, inspecteert een zending van kaneel in zijn opslag in Colombo.
Ideale omgeving
Sri Lanka’s kaneelgaarden liggen voor het grootste deel in de westelijke en zuidwestelijke gebieden van het eiland, ten noorden en zuiden van Colombo.
Kaneel expert Florence Ratwatte verteld dat de tropische zon en de rijkelijk neerdalende regen deze gebieden tot de beste omgeving maakt voor het telen van de kaneelstruiken. Maar zelfs hier is de kwaliteit van de kaneel vaak afhankelijk van de kwaliteit van de grond waarop ze wordt verbouwd.
Kaneelrollen worden in jute zakken ingenaaid voordat ze in containers worden geladen en verscheept naar bestemmingen over de hele wereld.
Verscheidenheid in prijsklassen
De prijs van Kaneel is meer dan 30% gestegen in de laatste 18 maanden omdat de productie niet kan voldoen aan de vraag op de wereldmarkt.
Ms Ratwatte verteld dat de zoetste kaneel, de meest gewaardeerde en duurste variëteit groeit in de "silver sand" kustgebieden van het Negombo district, net ten noorden van Colombo. "De aangrenzende gebieden zelf van Colombo, vroeger zelf een grote plantage. Zelfs vandaag de dag heet de meest exclusieve woonwijk in Colombo “de kaneeltuinen."
Een handelaar legt een voorbeeld klaar voor de wekelijkse specerijen veiling in Colombo.
'Royale subsidies'
Kaneelstruiken produceren tussen de 40-50 jaar, hierna moeten ze worden gerooid en nieuwe struiken worden aangepland. Wanneer dat nodig is ontvangen de plantage eigenaren royale subsidies van de overheden. “Goed onderhouden bomen die vrij zijn van ziekten produceren ongeveer 100 kg ($3-$9 a kg) klaar eindproduct per hectare,”verteld Ms Ratwatte.
Hier liggen verschillende stalen kaneel klaar om geveild te worden.
Hoge kwaliteit
Boeren verkopen hun oogsten soms op seizoenmarkten – die tevens fungeren als ontmoetingsplaats voor producenten en handelaren – en op veilingen.
De kaneelpellers gaan meestal mee met de plantage eigenaars en de opbrengsten worden in twee gelijke delen gesplitst tussen de pellers en de eigenaren. Dit is een goede reden om samen naar een product van zeer hoge kwaliteit te streven.
Hier, Lalith Perera, een specerijenhandelaar, veilt partijen kaneel en andere specerijen voor zijn klanten.
Ontdekkingsreizigers
Het is te makkelijk om de invloed van kaneel in de geschiedenis van de moderne wereld te vergeten. Maar het waren wel de specerijen die de grote ontdekkingsreizigers zoals Vasco da Gama and Columbus naar alle uithoeken van de wereld dreven over de woeste met stormen geteisterde wereldzeeën.
Heden is de kaneel vooral bekend voor het gebruik in appeltaarten, madeira cakes en doughnuts, en een nog veel wijder aanbod van koekjes en gebak.
Words and pictures by Roland Buerk. (vertaling: Jielus Kuijntjes)
